Lutecij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Lutecij
[Xe] 4f145d16s2 71Lu
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Lutecij, Lu, 71
Serija Lantanoidi
Grupa, Perioda, Blok La, 6, d
Izgled srebrenobijeli metal
Zastupljenost 7 · 10-5[1] %
Atomske osobine
Atomska masa 174,967 u
Atomski radijus (izračunat) 173,4 (217) pm
Kovalentni radijus - pm
Van der Waalsov radijus - pm
Elektronska konfiguracija [Xe] 4f145d16s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 32, 9, 2
Izlazni rad 3,3 eV
1. energija ionizacije 523,5 kJ/mol
2. energija ionizacije 1340 kJ/mol
3. energija ionizacije 2022,3 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Kristalna struktura heksagonalna
Gustoća 9841 kg/m3
Magnetizam paramagnetičan[2]
Tačka topljenja 1936 K (1663 °C)
Tačka ključanja 3668 K (3395 °C)
Molarni volumen 17,78 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja 355,9 kJ/mol
Toplota topljenja 18,6 kJ/mol
Pritisak pare 2460 Pa kod 1936 K
Brzina zvuka m/s
Specifična toplota 150 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 1,85 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 16,4 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 3
Elektrodni potencijal -2,255 V (Lu3+ + 3e- → Lu)
Elektronegativnost 1,27 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
173Lu

sin

1,37 god ε 0,671 173Yb
174Lu

sin

3,31 god ε 1,374 174Yb
174mLu

sin

142 d IP 0,171 174Lu
ε 1,545 174Yb
175Lu

97,41 %

Stabilan
176Lu

2,59 %

3,78 · 1010 god β- 1,192 176Hf
176mLu

sin

3,6832 h β- 1,315 176Hf
ε 0,229 176Yb
177Lu

sin

6,734 d β- 0,498 177Hf
177mLu

sin

160,4 d β- 1,468 177Hf
IP 0,970 177Lu
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
(prah)

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 11
S: 16-33-36/37/39
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Lutecij (latinski - lutetium) jeste hemijski element sa simbolom Lu i atomskim brojem 71. To je srebrenasto-svijetli metal, koji je na suhom zraku otporan na koroziju, ali ne i u prisustvu vlage. Lutecij se smatra prvim elementom u 6. periodi prelaznih metala (ili, u drugim prilikama, posljednjim elementom serije lantanoida. Tradicionalno se ubraja u rijetke zemlje. Ime je dobio od latinskog naziva za Pariz.

Lutecij su nezavisno jedan od drugog 1907. otkrili francuski naučnik Georges Urbain, austrijski mineralog baron Carl Auer von Welsbach i američki hemičar Charles James. Svi su pronašli lutecij kao nečistoću u mineralu iterbiji, za koji se prethodno mislilo da se u potpunosti sastoji od elementa iterbija. Prepirka oko prvog otkrića uslijedila je vrlo brzo, nakon što su se Urbain i von Welsbach međusobno optuživali da su objavljeni rezultati poslužili ovom drugom za objavu otkrića. Čast za davanje imena elementu pripala je Urbainu, jer je on svoje rezultate objavio prije. Odabrao je ime lutetium za novi element, ali je 1949. promijenjeno na lutetium. Godine 1909. napokon je čast otkrića pripisana Urbainu, a njegov prijedlog imena usvojen. Međutim, naziv kasiopeij (cassiopeium kasnije cassiopium) koji je predložio von Welsbach je korišteno među mnogim njemačkim naučnicima sve do 1950tih.

Zastupljenost[uredi | uredi izvor]

Lutecij je zastupljen u zemljinoj kori u količini od 0,51 ppm.

Najvažniji minerali su mu:

  • monacit (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Lu)PO4 i
  • (Ce,La,Nd,Y,Pr,Lu)CO3F

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente. S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3
  2. ^ (2000) Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics, CRC press ISBN 0849304814.
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: