5. vijek

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Mileniji:

| 1. milenij p. n. e. | 1. milenij | 2. milenij |

Vijekovi:

| 3. vijek | 4. vijek | 5. vijek | 6. vijek | 7. vijek |

Decenije:

400te | 410te | 420te | 430te | 440te | 450te | 460te | 470te | 480te | 490te

Istočna hemisfera na početku 5. vijeka
Istočna hemisfera na kraju 5. vijeka

5. vijek je razdoblje koje je trajalo od 401. do 500. godine. U Evropi se tradicionalno smatra dijelom perioda poznatog kao kasna antika, odnosno prijelazom iz Starog u srednji vijek.

Pregled[uredi | uredi izvor]

Na istočnoj hemisferi je najvažniji događaj predstavljao nastavak slabljenja Rimskog Carstva, koje se odlikovalo nizom dramatičnih događaja koji će posebno teško pogoditi njegovu zapadnu polovicu. Na samom početku vijeka se ranije započeta Velika seoba naroda rezultirala slomom dotadašnjeg limesa na Rajni, odnosno masovnom provalom germanskih plemena u dotadašnje rimske provincije u Zapadnoj Evropi. Iako su novodoseljeni Germani ispočetka uglavnom formalno priznavali vlast rimskih careva, ta je institucija brzo izgubila autoritet, a na širokim područjima su Germani stvorili de facto, a do kraja vijeka i potpuno nezavisne države među kojima će svojom snagom isticati Vizigotsko Kraljevstvo na Iberijskom poluotoku, Vandalsko Kraljevstvo u Sjevernoj Africi, Ostrogotsko Kraljevstvo u Italiji i Franačko Kraljevstvo u današnjoj sjevernoj Francuskoj. Do godine 486. su u Zapadnoj Evropi također nestali posljednji tragovi neposredne carske vlasti, a na tim područjima se nekadašnja antička kultura pod uticajem novih doseljenika počela postepeno transformirati u srednjovjekovnu. Istočna polovica Rimskog Carstva se, pak, pokazala daleko otpornijom prema germanskim plemenima, ali su nju u drugoj polovici vijeka oslabile teološke nesuglasice koje će dovesti do prvih velikih raskola u historiji kršćanstva, odnosno stvaranja prema tadašnjoj carskoj vlasti neprijateljskih drevnoistočnih crkava. Pred kraj vijeka je međukršćanske sporove pokušalo iskoristiti i Sasanidsko Carstvo na istoku, iako su dug period mira na zapadnim granicama okončali upadi Heftalita sa istoka.

Na istoku eurazijskog kontinenta je Kina i dalje ostala podijeljena na južni dio pod kineskim i sjeverni dio pod ne-kineskim (Wu Hu) vladarima, ali je endemsko nasilje i nestabilnost, pogotovo izraženo na sjeveru, okončano kada je 439. država Sjeverni Wei ujedinila sjever zemlje te tako započela mnogo mirniji period Južnih i Sjevernih dinastija. Ponovno otvaranje Puta svile je omogućilo naglo širenje budizma koji je u državi Sjeverni Wei postao državna religija, ali sve više uticao i na Južne dinastije. Pred sam kraj vijeka u sjevernoj Kini počinje intenzivna sinizacija dotadašnjih nekineskih vlastodržaca, a slični procesi se bilježe i u susjednoj Koreji i Japanu čije kulture počinju postajati dijelom sinosfere.

Glavni događaji i razvoji[uredi | uredi izvor]


Važnije osobe[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Izumi i otkrića[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: