Trst

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Trst
PanormadiTrieste.jpg
Panorama grada
Grb Položaj
Nedostaje grb
Položaj naselja Trst
Osnovne informacije
Država: Flag of Italy.svg Italija
Region: Furlanija-Julijska Krajina
Stanovništvo: 208.614 popis (2007)
Površina: 84 km2
Gustoća: 2.484 stanovnika na km2
Pozivni broj: 040
Poštanski broj: 34100
Administracija (Stanje: 2001)
Vrsta naselja: grad
Gradonačelnik: Roberto Dipiazza
Web stranica:

Trst (tal. Trieste, njemački Triest) je grad u Italiji, u Tršćanskom zaljevu, na sjeveroistočnoj obali Jadranskog mora. Trst je glavni grad italijanske autonomnne regije Friuli-Venezia-Giulia i provincije Trieste.

Prema podacima iz 2001. godine Trst ima 211.184 stanovnika.

Historija[uredi | uredi izvor]

Prvo gradsko naselje na području današnjeg Trsta je Tergesta, koje je godine 177. p. n. e. došlo pod rimsku vlast, a godine 51. p. n. e. se spominje kao rimska kolonija u knjizi Galski rat Julija Cezara.

Nakon toga su Trstom vladali Bizantinci, od godine 788. Franci, da bi 1081. došao pod vlast akvilejskog patrijarha. Krajem 12. vijeka je postupno postao slobodan grad. Dugo vremena je bio u sukobu sa susjednom Mletačkom republikom, da bi se u 15. vijeku stavio pod zaštitu dinastije Habsburg.

Habsburgovci se nisu previše zanimali za pomorstvo, ali se Trst zbog svog geostrateškog položaja razvijao u jednu od najvažnijih jadranskih luka. Od 18. vijeka Habsburgovcima je postao važan kao baza austrijske ratne mornarice. Nakon što je Napoleon srušio Mletačku republiku, Trst je djelomično nazadovao zbog stavljanja Venecije pod austrijsku vlast, ali je u drugoj polovini 19. vijeka Venecija postala dijelom ujedinjene Italije, pa je Trst opet dobio važnost.

Otada počinje zlatno doba Trsta, koji se počeo brzo razvijati kao saobraćajni, industrijski, ali i kulturni centar. Grad je bio poznat po svojem kozmopolitanstvu, srednjoevropskom duhu i multietničnosti.

Nakon prvog svjetskog rata i propasti Austro-Ugarske, Trst je dopao pod italijansku vlast. Ona je, pogotovo nakon dolaska Mussolinijevih fašista na vlast, počela provoditi etničko čišćenje na račun njemačke, slovenske i hrvatske manjine koja je podvrgnuta progonima i nasilnom potalijančivanju.

Nakon što je u drugom svjetskom ratu kapitulirala Italija, Trst je potpao pod vlast fašističke Italijanske socijalne republike, a u blizini su Nijemci osnovali logor smrti.

U maju 1945. godine su Trst zauzeli jugoslavenski partizani, nastojeći osigurati da Trst postane dijelom Jugoslavije. Tome se suprotstavilo lokalno italijansko stanovništvo, koje je na svoju stranu nastojalo staviti zapadne saveznike. U junu su se jugoslavenske jedinice, pod zapadnim diplomatskim i vojnim pritiskom, povukle, a njihov boravak se često povezuje uz kontroverzne fojbe. Staljinovo odbijanje da Titu u tom sporu, kao i u sporu oko Koruške, pruži podršku, se često tumači kao jedan od katalizatora budućeg raskida Jugoslavije sa SSSR-om.

Kao privremeno rješenje za jugoslavensko-italijanski spor je mirovnim ugovorom 1947. godine osnovana tzv. Slobodna Teritorija Trsta (STT), grad-država koji je trebao služiti kao tampon-zona između dviju država. Iako je imala vlastitu valutu i poštanske marke, STT nikada nije funkcionirala. Bila je podijeljena na zonu "A" - koju su držale angloameričke snage, te zonu "B" - koju su držale jugoslavenske snage. Zahvaljujući hladnom ratu, STT je bila predmetom stalne napetosti, a iz zone "B" je zonu "A" izbjegao veliki broj Italijana, poremetivši etničku strukturu u Trstu na račun Slovenaca. Godine 1954. je posebnim ugovorom priznat status quo, ukinuta STT, granice između zona postale granicama Jugoslavije i Italije, a Trst tako konačno završio u Italiji.

Smirivanje napetosti među dvjema državama - formalizirano Osimskim sporazumima iz 1975. godine - je postupno dovelo do ekonomskog procvata Trsta, prvenstveno zahvaljujući građanima Jugoslavije koji su tamo odlazili na ritualnu potragu za zapadnom robom.

Kada se godine 1991. Jugoslavija raspala, to je Trst teško pogodilo. Teška ekonomska situacija se odrazila na porast ekstremne desnice u gradu, pa je Trst jedno od središta iredentističkog pokreta koji zahtijeva reviziju mirovnih ugovora i povratak Istre, Dalmacije i Slovenskog primorja pod italijansku vlast.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Važno je prometno središte.

Poznate osobe[uredi | uredi izvor]

  • Mitja Ribičič, jugoslovenski političar, komunista i bivši premijer SFRJ

Galerija[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons
Commons: Trst