Irak

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Republika Irak
جمهورية العراق
Al-Jumhuriyah Al-Iraqiyah (ar)
Zastava Iraka Grb Iraka
Zastava Grb
UzrečicaAllahu Ekber
HimnaMawtini
Položaj Iraka
Glavni grad Bagdad
33°35′S 44°4′I / 33.583, 44.067
Najveći grad Bagdad
Službeni jezik arapski, kurdiski
Državno uređenje Republika
 -  Predsjednik Jalal Talabani
 -  Predsjednik vlade Nuri al-Maliki
Nezavisnost od Ujedinjeno Kraljevstvo 
 -  Priznato 3. oktobar 1932 
Površina
 -  Ukupno 437 072 (57. na svijetu)
 -  Vode (%) 1,1%
Stanovništvo
 -  Ukupno (2008) 27 499 638 (44. na svijetu)
 -  Gustoća stanovništva 63,3/km2/km2 (112. na svijetu)
BDP (PKM) 2008
 -  Ukupno $113,9 milijardi (59. na svijetu)
 -  Per capita $4 000 
Valuta Irački dinar (IQD)
Vremenska zona (UTC+3)
Topografija
 -  Najviša tačka Rawanduz
3 658 m. i. m.
 -  Najveće jezero ?
- km2
 -  Najveća rijeka Eufrat
2 800 km
Internet domena .iq
Pozivni broj +964

Irak je država u jugozapadnoj Aziji. Obuhvata područje Mezopotamije između rijeka Eufrat i Tigris i susjedna planinska i pustinjska područja. Na jugoistoku kratkom obalom (58 km) izlazi na Perzijski zaliv. Na jugu graniči s Kuvajtom i Saudijskom Arabijom, na zapadu s Jordanom i Sirijom, na sjeveru s Turskom i na sjeveru i istoku s Iranom. Irak je poznat po grčkom toponimu "Mezopotamija" (što znači: zemlja između rijeka) i dom je najranijih civilizacija koje sežu još od 6. milenija p.n.e. Regija koja se nalazi između rijeka Tigris i Eufrat se često naziva kolijevka civilizacije i mjesto gdje je nastalo prvo pismo. U različitim periodima u svojoj historiji, Irak je bio centar autohtonih carstava: Akadijskog, Sumerskog, Asirskog i Babilonskog carstva. Također je bio dio Medijskog, Ahemenidskog, Grčkog, Partskog, Sasanidskog, Rimskog, Rašidunskog, Mongolskog, Otomanskog carstva i dr. Pod britanskom kontrolom se našao kao rezultat mandata Lige naroda.[1] U Iraku se nalaze dva najsvetija mjesta šiizma: Nadžaf i Kerbala.[2]

Historija[uredi | uredi izvor]

Nakon što je vojnom akcijom srušen režim dotadašnjeg predsjednika Saddama Huseina Irak se od aprila 2003. do juna 2004. nalazio pod okupacijom međunarodne koalicije pod vodstvom SAD-a. Dana 28. juna 2004. vlast je predana privremenoj iračkoj vladi koja je 30. januara 2005. provela izbore za Prijelaznu skupštinu. Američke, britanske i snage nekoliko drugih zemalja i dalje su u velikom broju prisutne u Iraku i bore se protiv iračkih gerilaca koji se protive okupaciji i teže ka stvaranju islamske države.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Irak se nalazi u Jugozapadnoj Aziji, između sjeverne geografskih širine 29° i 38°, i istočne geografske dužina 39° i 49° (s malim dijelom teritorije leži zapadno od 39°). Zauzima teritoriju od 437.072 km2 te je 58. po veličini država na svijetu. Irak se uglavnom sastoji od pustinje kroz koju protiču dvije velike rijeke (Eufrat i Tigris) koje tvore plodnu aluvijalnu ravnicu. Rijeke do svoje delte u Perzijskom zalivu, godišnje odnesu oko 60.000.000 m3 mulja. Sjever zemlje je uglavnom planinski, a najviša tačka je na 3611 m. Irak ima malu obalu koja izlazi na Persijski zaliv, dužine oko 58 km.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Stanovništvo Iraka etnički je i vjerski heterogeno, iako je Islam najzastupljenija religija i pripada mu više od 95% stanovništva. Tri dominantne zajednice su Arapi-Šijiti (oko 60% stanovništva), Arapi-Suniti (oko 20%) i Kurdi (oko 15%).

Privreda[uredi | uredi izvor]

Ekonomijom Iraka dominira naftni sektor, koji tradicionalno pruža oko 95% devizne zarade Iraka. Nedostatak razvoja drugih privrednih sektora je rezultiralo stopom od 18-30% nezaposlenih i smanjenjem BDP-a od 4.000 $ po stanovniku.[3] Zaposlenost u javnom sektoru čini gotovo 60% od ukupno zaposlenih na puno radno vrijeme u 2011. godini.[4] Naftna industrija, koja dominira iračkom privredom, zapošljava relativno mali broj radnika. Prije američke okupacije, u Iraku je bio zastupljen sistem centralno planirane ekonomije sa zabranom stranog vlasništva nad iračkim privrednim subjektima. U takvom ekonomskom sistemu, većina velikih industrijskim preduzeća su bila u državnom vlasništvu a stranoj robi su nametnute velike tarife.

Administrativna podjela[uredi | uredi izvor]

Iračke pokrajine

Irak se sastoji od 18 pokrajina. Pokrajine se dalje dijele na okruge. Irački Kurdistan (koji se sastoji od pokrajina Erbil, Duhok, Sulejmanija) je jedina zakonski definisana regija u Iraku, uz svoju vladu i kvazi-službenu vojsku Peshmerg.

Iračke pokrajine su:


  1. Duhok
  2. Nineveh
  3. Erbil
  4. Kirkuk
  5. Sulejmanija
  6. Saladin
  7. El Anbar
  8. Bagdad
  9. Dijala
  1. Kerbala
  2. Babil
  3. Vasit
  4. Nadžaf
  5. Al Kadisija
  6. Majsan
  7. Muthana
  8. Di Kar
  9. Basra

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Top 10 Battles for the Control of Iraq.
  2. ^ On Point: The United States Army In Operation Iraqi Freedom - Page 265, Gregory Fontenot - 2004
  3. ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html
  4. ^ Unemployment Threatens Democracy in Iraq.


Noia 64 apps locale.png Nedovršeni članak Irak koji govori o državama treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: