Baski

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Ruralni dio španske Baskije.

Baski su narod, koji uglavnom živi u predjelu zapadnih Pireneja i na obali Biskajskog zaljeva. Oko 2 miliona pripadnika baskijskog naroda živi u Španiji autonomnoj pokrajini Baskiji, a oko 100.000 u Francuskoj. Baskijskih zajednica ima u Srednjoj i Južnoj Americi, gdje žive od 18. vijeka. Osnova baskijskog identiteta je jezik nazvan euskara. To je jedini neindoevropski jezik u Zapadnoj Evropi, a njegovo porijeklo nije do kraja objašnjeno. Pretpostavlja se da su Baski ostatak neindoevropskog naroda. Najveći baskijski grad je Bilbao.

Ime[uredi | uredi izvor]

Baski sami sebe zovu Euskaldunak, u singularu Euskaldun. Riječ je nastala od euskara (jezik baska, baskijski) i –dun 'onaj koji', odnosno 'onaj koji /govori jezik/ basque', to jest 'basque-govornik'. Zbog fizičkog oblika lica nazivani su često 'narod sa zečijim licem'.

Porijeklo[uredi | uredi izvor]

Porijeklo Baska je tajanstveno, niko ne zna odakle su im preci. Antropolozi i naučnici drugih profila drže ih po fizičkoj konstituciji jedinstvenima u svijetu. Krv im je posebna, česta je krvna grupa 0 sa negativnim resus-faktorom. Visoki su, dugih nogu i malih stopala, oči i kosa su crni, nos orlovski i najzanimljiviji je oblik lica, trokutast, često ih stoga nazivaju 'narod sa zečijim licem'. Porijeklo Baska danas se dovodi u vezu sa Kromanjoncima. Kromanjonac je bio izrazito visok, uske i duge lobanje, izraženih jagodica i povećeg nosa. Teoriju o kromanjonskom porijeklu Baska potkrijepljuju i činjenice iz njihovog života. Dobar primjer svakako je drvena zdjela 'kaiku' u kojoj se kuha mlijeko ubacujući u nju užareno kamenje koje se grije na vatri. Ovaj metod star je barem 10.000 godina. Njihov jezik euskara (baskijski), najstariji je u Evropi, lingviste snažno asocira na kameno doba. Za lingvista Georga Dimizilesa, jezik Baska i kavkaski jezici predstavljaju preživjele ogranke davno izumrle porodice.

Običaji[uredi | uredi izvor]

Baski su u svojoj izoliranosti, ali i u veoma tranzitnom području, uspjeli sačuvati stare običaje i jezik. Žene se samo međusobno, za njih su djeca iz mješanih brakova prokleta. Kod njih nije bila rijetkost da se žene unutar jedne porodice, pa čak i brak između brata i sestre. Sličan običaj nalazimo kod Sansegota, malene zajednice, uveliko rasipane po svijetu, čije je središte ostrvo Susak. Baski su veoma odani svojoj zajednici na dan Dia de la Patria (ili na euskarskom Aberi Eguna; Dan domovine) na desetke hiljada Baska iz Francuske, Španije i širom svijeta, okupljaju se u svetom gradu Gerniku ispod jednog prastarog hrasta i zaklinju na vjernost domovini.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: