Mejoza

Šematski prikaz mejoze

Mejoza je ćelijska dioba u kojoj se broj hromozoma u novonastalim ćelijama redukuje na polovinu u odnosu na majke ćelije. S obzirom da se broj hromozoma u kćerkama ćelijama u odnosu na majku ćeliju smanjuje na pola, ova dioba se naziva i redukciona (lat. reductio = smanjenje). Redukcija broja hromozoma obavlja se u prvoj diobi, označenoj kao mejoza I, kada se majka-ćelija (2n broj hromozoma) podijeli na dvije kćerke-ćelije (n broj hromozoma). U drugoj diobi, mejozi II, se obje novonastale kćerke-ćelije (sa n brojem hromozoma) podijele. Krajnji rezultat mejoze su 4 kćerke-ćelije koje imaju haploidan broj hromozoma i po osobinama se razlikuju od majke ćelije.

Kod nekih algi, gljiva i praživotinja mejoza se zbiva odmah nakon oplodnje, tj. zigot se dijeli mejozom, pa nastaju haploidne vegetativne ćelije (početna ili inicijalna mejoza).

Mejoza I

Mejozi I prethodi interfaza u kojoj je, između ostalog, izvršena replikacija DNK. Svaki hromozom ćelije koja ulazi u mejozu I se sastoji od 2 molekula DNK (dvije hromatide).

Mejoza I se sastoji od 4 faze:

• profaza, koja se dijeli na pet podfaza

1. leptoten je podfaza u kojoj su svi hromosomi još uvijek u obliku duplih niti
2. zigoten je jako bitan jer se u njemu odvija konjugacija, odnosno spajanje homolognih hromosoma hijazmama što rezultira nastajanjem bivalenata ili tetrada.
3. pahiten podfaza u kojoj se odvija crossing over (razmjena genetičkog materijala između nesestrinskih hromatida homolognih hromosoma).U ovoj podfazi homolozi su najtješnje vezani hijazmama.
4. diploten je period kada se hromosomi počinju sve jasnije skraćivati i kondenzirati
5. dijakineza završni stadij profaze I kada hromosomi kreću ka jedrovoj opni koja će se uskoro dezorganizirati.

• metafaza
• anafaza
• telofaza

Mejoza II

Poslije kratke interfaze, obje ćelije nastale od jedne ćelije mejozom I ulaze u mejozu II – ekvacionu mitozu. Ova dioba se vrši po redoslijedu dešavanja u mitozi. U mejozi II se hromozomi dijele na hromatide (u anafazi II) i od dvije ćelije nastaju 4 ćelije sa haploidnim brojem hromozoma, a svaki hromozom ima jednu hromatidu (1 molekulu DNK).

Važnost mejoze

Osim već spomenute važnosti mejoze kao redukcione diobe koja omogućava konstantnost broja hromosoma svake vrste, bitno je napomenuti da mejoza omogućava gensku rekombinaciju (različito razmještanje alela) i time osigurava genetičku raznolikost (varijabilnost) organizama iste vrste.

Također pogledajte

• Spermatogeneza
• Ovogeneza