Genetika

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Mendelov zakon

Genetika (starogrčki: γενετικός – generičkô + γένεσις – porijeklo) je grana biologije i nauka o genima i promjenljivosti živih bića u prostoru i vremenu, o nasljednim osnovama života i njegovog biodiverziteta – od prvih reproducibilnih molekula – do savremenih i budućih oblika života.[1][2][3][4][5][6][7][8][9] Osnivač savremene genetike je austrijski katolički svećenik i augustinski heremit, botaničar, matematičar i biolog Gregor Mendel (1822-84).

Historija genetike[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Historija genetike

Rezultati Mendelovih istraživanja su onovremenoj naučnoj javnosti ostali nepoznati sve do 1900. godine, kada su ih „reotkrili“ ugledni genetičari onoga doba: Carl Correns, Erich von Tschermak i Hugo de Vries i označili kao Mendelova pravila. Po tome je i početna faza razvoja genetike označena kao mendelizam. To reotkriće označava početak burne akceleracije razvoja ove biološke nauke[10].

Hronologija najznačajnijih otkrića i događaja[uredi | uredi izvor]

Mendelovi zakoni[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Mendelovi zakoni
Gregor Mendel

Ove zakone je formulisao 1865. godine Gregor Mendel, a tiču se raspodjele gena i osobina u tri sukcesivne generacije monohibridnog ukrštanja različitih sorti baštenskog graška (lat: Pisum sativum). Roditeljska generacija je označena sa P (parentalna), a dvije potomačke sa F–1 (prva filijalna) i F–2 (druga filijalna). Izvorna su tri Mendelova zakona:

  • Zakon uniformnosti prve filijalne generacije,
  • Zakon segregacije gena u drugoj filijalnoj generaciji, i
  • Zakon nezavisnog kombiniranja gena.

Kasnije su Mendelovi sljedbenici u ovu skupinu uvrstili i:

Područja genetike[uredi | uredi izvor]

Područja genetike su: antropogenetika, bioinformatika, citogenetika, evolucijska genetika, farmakogenetika, filogenetika, fiziološka genetika, forenzička genetika, genetičko inženjerstvo, genetika eukariota, genetika ponašanja, genetika prokariota, genomika, humana genetika, kvantitativna genetika, medicinska genetika, molekularna genetika, populacijska genetika, proteomika i razvojna genetika.

Struktura i funkcija genetičkog materijala[uredi | uredi izvor]

Nukleinske kiseline[uredi | uredi izvor]

Sve poznate pojave i procesi biološkog nasljeđivanja počivaju na osobenostima strukture i funkcije nukleinskih kiselina. To su složene organske tvari velikih lančanih molekula – polimeri (makromolekule) – sastavljene od niza karika (monomera), koje se nazivaju nukleotidi. Molekule nukleinskih kiselina sadrže mnoštvo nukleotida (tj. one su polinukleotidi); u jednom molekulu može ih biti i na desetine hiljada, što nukleinske kiseline svrstava u kategoriju najkrupnijih bioloških makromolekula. Nukleotidi nisu jednostavne građe; svaki od njih se sastoji od tri komponente: azotna baza,pentoza i fosfatna grupa – ostatak fosforne kiseline, nastao njenom ugradnjom u ovaj složeni spoj, dajući mu kiselinski karakter. Prema strukturi nukleotida, odnosno građi i funkciji polimera koje oni tvore, razlikujemo dva osnovna tipa njihovih jedinjenja; to su dezoksiribonukleinska (DNK) i ribonukleinska (RNK) kiselina.[11][12][13][14][15][16][17]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Alberts B., Johnson A., Lewis J., Raff M., Roberts K., Walter P, (2002): Molecular Biology of the Cell. Garland Science New York.
  2. ^ Hartl D, Jones E (2005). Genetics: Analysis of Genes and Genomes. Jones & Bartlett Publishing, Burlington, MA, USA.
  3. ^ Lodish H, Berk A, Zipursky L. S., Matsudaira P, Baltimore D, and Darnell J (2000). Molecular Cell Biology. Scientific American Books New York.
  4. ^ Benjamin A. Pierce (2013) Genetics: A Conceptual Approach, Fifth Edition, W.H. Freeman and Company, New York.
  5. ^ Brown T A (2011) Introduction to Genetics: A Molecular Approach, 1st edition, Garland Science - Taylor & Francis, New York.
  6. ^ Leland Hartwell, Lee M. Silver, Leroy Hood, Michael Goldberg, Ann Reynolds, Ruth Veres (2010) Genetics: From Genes to Genomes, 4th edition, McGraw-Hill Science/Engineering/Math, New York, USA.
  7. ^ Allison L. A. (2007) Fundamental Molecular Biology, Blackwell Publishing, Malden, MA, USA.
  8. ^ Primrose S. B., Twyman R. M. (2006) Principles of Gene Manipulation and Genomics, 7th edition, Blackwell Publishing, Malden, MA, USA.
  9. ^ Robert J. Brooker (2014) Genetics: Analysis and Principles, 5th edition McGraw-Hill Higher Education, New York, USA.
  10. ^ Mendel G. (1866): Versuche über Pflanzen–Hybriden. Verhandlungen des Naturforschenden Vereines in Brün, Bd. IV, für den Jahr 1865, Abhandlungen, 3-47, Bürn. In: Křizenský J., Němec B. (1965): Fundamenta genetica. Publishing house of the Czechoslovak Academy of Science, Prague, Moravian Museum, Brno.
  11. ^ Krebs J. E., Goldstein E. S., Kilpatrick S., T. (2014): Lewin's Genes XI. Jones & Bartlett Publishing, Burlington, MA, USA.
  12. ^ Hartl D, Jones E (2005). Genetics: Analysis of Genes and Genomes. Jones & Bartlett Publishing, Burlington, MA, USA.
  13. ^ Lawrence E. (1999): Henderson's Dictionary of biological terms. Longman Group Ltd., London, ISBN 0-582-22708-9.
  14. ^ Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2004): Biologija 1, "Svjetlost", Sarajevo, ISBN 9958-10-686-8.
  15. ^ King R. C., Stransfield W. D. (1998): Dictionary of genetics. Oxford niversity Press, New York, Oxford, ISBN 0-19-50944-1-7; ISBN 0-19-509442-5.
  16. ^ Alberts B. et al. (1983): Molecular biology of the cell. Garland Publishing, Inc., New York & London, ISBN 0-8240-7283-9.
  17. ^ Lincoln R. J., Boxshall G. A. (1990): Natural history - The Cambridge illustrated dictionary. Cambridge University Press, Cambridge, ISBN 0 521 30551-9.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Commons
Commons: Genetika