Omsk

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Koordinate: 54°59′00″S 73°22′00″Z / 54.983333, -73.366667
Omsk (Омск)
Grad
Omsk Drama Theatre.jpg
Coat of Arms of Omsk.svg
Grb
Država  Rusija
Nadmorska visina m.i.m.
Koordinate 54°59′00″S 73°22′00″Z / 54.983333, -73.366667
Površina 573 km2 km2
Stanovništvo 1.154.116 (2010)
Osnovan 1716.
Vlada Gradonačelnik
Gradonačelnik Viktor Shreyder
Poštanski broj 644xxx
Pozivni broj ++7 3812
Web stranica: http://www.admomsk.ru/

Omsk (rus.:Омск) je grad i administrativni centar Omske oblasti, Rusija, lociran na jugozapadu Sibira 2236 km od Moskve.[1] Sa brojem stanovnika od 1154116 drugi je najveći grad Sibira, poslije Novosibirska i sedmi u državi.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Omsk se nalazi na jugu Sibira a proteže se duž obale rijeke Irtiš, na mjestu gdje se u nju ulijeva rijeka Om. Reljef je ravničarski a najviša gradska tačka se nalazi na 87 m nadmorske visine. Klima je kontinentalna s velikim oscilacijama temperature u periodu ljeto - zima, sa vrlo malo padavinazbog velike udaljenosti od mora. Važan je saobračajni čvor, pogotovo željeznički (Transsibirska pruga). Osim toga centar je i regionalne mreže autoputeva kao i riječnog saobračaja zbog svog položaja u odnosu na rijeke Ob i Irtiš. Riječnim saobračajem povezan je sa gradovima bogatim ugljenom i različitim mineralima kao i sa nalazištima nafte i plina. Centralni aerodrom koji se nalazi u gradu povezuje ga sa mnogim gradovima u Rusiji kao i gradovima u inostranstvu (uglavnom gradovima Njemačke i Kazahstana) te predstavlja važan centar ove vrste saobračaja za Sibir i ruski Daleki istok.

Historija[uredi | uredi izvor]

Kao datum osnivanja grada Omska smatra se 1716. godine kada su kozačke jedinice, predvođene Ivanom Bučholcom, na prostoru današnjeg grada podigle drvenu utvrdu za vrijeme ruskog osvajanja Sibira.[2] Utvrda je trebala poslužiti zaštiti Rusa od Kirgiza i Džungarskih nomada. 1822. godine Omsk je postao administrativni centar zapadnog Sibira, a kasnije, 1882. godine centar ogromne stepske regije (današnji dio sjevernog Kazahstana i Akmola oblast). Grad se razvio i u njemu je živjelo mnogo stanovnika: Rusa, Kazaha, Židova, te se grade brojne crkve, džamije i sinagoge. Međutim kako se granica Ruskog Carstva pomjerala, opao je i vojni značaj grada pa je Omsk doživio stagnaciju u razvoju. U to vrijeme Omsk je postao glavni centar sibirskog progonstva. Tokom 1850.-tih Fjodor Dostojevski je odslužio svoju kaznu u zatvoru Omsk. Razvoj grada se ubrzao izgradnjom transsibirske puge 1890. godine što dovodi i do privrednog rasta. Strani investitori sve više dolaze u Omsk i otvaraju preduzeća i svoja predstavništva. Vrhunac svog razvoja prije Oktobarske revolucije Omsk dostiže 1910. godine kada se u gradu održava Sibirski sajam poljoprivrede i industrije tako da se Omsk u tom periodu naziva i "Chicago Sibira".

Ubrzo nakon Oktobarske revolucije 1917. godine grad preuzimaju protuboljševičke snage, tzv. "bijeli" koji vladaju gradom i u njemu formiraju paralelne institucije. Tako ga 1918. godine proglašavaju glavnim gradom dijela Rusije kojim nisu vladali komunisti. Tu privremenu vladu vodio je Aleksandar Kolčak. U grad je premještena i ruska centralne banka kao i carske zalihe zlata. Ova privremena vlada koristila je čehoslovačke zarobljenike, zarobljene u Sibiru u toku 1. svjetskog rata i neposredno nakon revolucije. Zbog svega toga, Omsk je postao meta Crvene Armije kao glavni cilj njihove sibirske kampanje. Kao rezultat toga, Kolčak i njegova vlada su na kraju bili prisiljeni napustiti grad i povući se Transsibirskom prugom istočno do grada Irkutska. Boljševičke snage ušle su u grad 1919. godine. Nakon ulaska komunista u grad, Omsk stagnira u privrednom smislu jer komunisti se na neki način svete i preferiraju grad Novonikolajevsk (današnji Novosibirsk) koji postaje upravni centar Sibira. Kao rezultat ovim mjera dolazi do masovnog premještanja institucija iz Omska u Novosibirsk što pokreće suparništvo izmešu dva grada koje traje i danas. S obzirom da je tokom 2. svjetskog rata grad bio u dubokoj pozadini i daleko od borbi, a uz činjenicu da je imao dobru infrastrukturuda postaje savršeno mjesto i utočište za veliki dio industrije kaoja je evakuirana iz dijelova zapadne Rusije i Ukrajine koji su bili meta invazije Nacističke Njemačke tokom 1941. godine. Postojali su planovi da Omsk postane privremeni glavni grad Rusije u slučaju njemačke pobjede nad sovjetima za vrijeme bitke za Moskvu koja je vođena u periodu oktobar 1941. do januara 1942. godine. Kraj 2. svjetskog rata Omsk dočekuje kao veliki industrijski centar i lider sovjetske vojne industrije. Zbog te činjenice grad je bio zatvoren za pristup strancima. Tokom 1950.-tih godina nakon izgradnje postrojenja za eksploataciju nafte i prirodnog plina, Omsk se širi sjeverno uz rijeku Irtiš. Trenutno je najveći takav kompleks u Rusiji. Nakon raspada Sovjetskog Saveza, Omsk doživljava razdoblje privredne stagnacije i političke nestabilnosti. Većina velikih gradskih preduzeća, koja su ranije bila u vlasništvu države, propadaju ili prelaze u ruke pripadnika bivše stranačke elite.

Gradovi pobratimi[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: