Porifera (spužve)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Aplysina archeri

Porifera - spužve ili sunđeri su vodeni organizni dimenzija od 1 cm do 1m. Žive u moru osim jedne porodice (Spongilidae) koja živi u vodama na kopnu. Ovo su najjednostavnije metazoe. Ćelije im nemogu funkcionisati samostalno već samo usaglašeno iako se mogu iskidati i da od svakog iskidanog dijela nastane nova jedinka. Zbog ove osobine smatraju se jednostavnim metazoama. Tijelo im je specifično građeno. Pričvršćeni su za podlogu i hrane se pasivno. Mlade jedinke žive samostalno, pupaju i tako nastaju kolonije. Najprimitivnije vrste su i najsitnije vrste Rast i oblik spužve uslovljeni su prirodnom podloge za koju se spužva prihvata i brzinom strujanja vode i talasima. U sredini se nalazi centralna šupljina okrenuta napolje preko oskulara - jednostavan široki otvor. Tjelesni dio je građen od dva sloja ćelija. Ektoderm – spoljašnji pločaste ćelije Endoderm - unutrašnji čelije sa bičevima (hoanocites) Između ova dva oblika nalazi se mezogleja. U njemu su ameboidne ćelije koje imaju više funkcija:

  • Luče skeletne elemente
  • Prenosi hranljive materije
  • Sadrže pigmente koji daju boju spužvamama
  • Stvaraju gamete, itd.

Skelet može biti od organskih materija spongija i neorganskih materija kalcijum karbonata ili silicijum dioksida. Spužve nemaju pravi probavni sistem. Postoji samo unutrašnji prostor koji je često izgraden u obliku većih ili manjih šupljina, cijevi ili komorica kroz koje protjeće voda zato je strujanje vode važno za život spužvi..Ona omogućava odvijanje svih životnih procesa, a posebno učestvuje u prehrani, disanju i razmnožavanju.

Protok vode[uredi | uredi izvor]

U spužvu voda ulazi kroz pore koje su raspoređene od spoljašnje do unutrašnje površine. Protok vode održavaju pokreti bičeva ćelija hoanocita. One propuštaju hranljive materije iz vode do ameboidnih ćelija koje ih sprovode do svih dijelova spužve. Hrane se živim i mrtvim organizmima suspendovanim u vodi. To su sitni planktonski organizmi, dijatomeje, bakterije, rastvorene organske materije, tjelešca simbiotskih organizama ili produkti njihove aktivnosti. Mnogi raci, kolutičavci, larve insekata i druge životinje služe spužvama kao zaklon. Strujanje vode snabdjeva spužvu kiseonikom i uklanja otpatke i ugljen dioksid

Većina spužvi je amoniotelična. Stvara razgradnjom azotne spojeve u obliku amonijaka, kao produkt ekskretorne djelatnosti. Osim amonijaka mogu se u malim količinama ustanoviti i mokrača i mokraćna kiselina.

Razmnožavanje spužvi[uredi | uredi izvor]

Djelomično su dvopolni, a djelomično razdvojenih polova (gonohoristi).

Spolno[uredi | uredi izvor]

Polne ćelije nastaju od posebno ameboidnih ćelija. Jedinka stvara jajne ćelije i spermatozoide, tj. oni su hermafroditi . Zrele spermatozoide izbacuju napolje kroz oskulum, voda ih prenosi i unosi u druge jedinke gdje se spajaju sa jajnim ćelijama. Iz zigota nastaje larva koja pliva, pada na dno i formira spužvu.

Bespolno[uredi | uredi izvor]

Odvija se pupljenjem,rijetko kad se odvajaju pupoljci. Oni ostaju uz majku i grade koloniju. Slatkovodni u jesen stvaraju gemule, koje su građene od embrionalne ćelije. Obavijene su sa dvije membrane. Spužva ugiba, a u proljeće iz pupoljaka nastaju nove jedinke.

Podjela spužvi[uredi | uredi izvor]

Posjela se vrši uglavnom prema gradi skeleta.

Krečnjački Calcarea[uredi | uredi izvor]

Skelet im je od kalcijum karbonata. Uglavnom su malih dimenzija do 10 cm. Žive u moru i to u pličaku.

Staklasti-silikatni-Hexactinellida[uredi | uredi izvor]

Tijelo im je prožeto silikatskim iglicama liće na staklene niti. Srastaju u neprekidnu rešetku. Žive na dubini od 100- 5000 m ovoj grupi pripada Venerina korpica ( Eupactella aspergillum), Hyalonema sieboldi nađena je u moru blizu Japana.

Silikatsko rožasti- Demospongia[uredi | uredi izvor]

Imaju skelet od silkatskih iglica ili rožnaste materije, nekad i od obe . Među njima je obična spužva Spongia officinalis , Neptunov pehar – Poterion Neptuni, velićine do 2 m u prečniku. Slatkovodna spužva Spongilla lacustiv je zelena zbog prisustva algi koje nastanjuju njeno tijelo.

Ekologija[uredi | uredi izvor]

Spužve pripadaju višećelijskim beskičmenjačkim životinjama, ali nisu pravi višećelijski organizmi jer nemaju tkiva i organe. Sastoje se od ćelija koje su u visokom stepenu nezavisne što se može dokazati vrlo jednostavnim eksperimentom. Tijelo spužvi se propusti kroz najfinije sito od svile čime se doslovno razdvoji na pojedinačne ćelije. Ako se tako isjeckana spužva vrati u prirodnu sredinu, pojedinačne ćelije će se nakon oko tri sedmice ponovo udružiti u cjelovitu jedinku. Upravo je dokazano da ćelije mogu opstati potpuno neovisno jedna od druge. Ni jedna druga životinja ne bi preživjela ovakavo surovo komadanje.

Veoma dugo su spužve, zbog svog sesilnog načina života, smatrani biljkama. Dodatnu zabunu unosi i njihova jarka obojenost, sa crvenom, narandžastom i žutom kao preovlađujućim bojama. Neke spužve (npr. u Bajkalskom jezeru) su čak i zeleno obojeni, samo što ta boja ne potiče od njihovog pigmenta već od pigmenta jednoćelijskih algi koje žive sa njima u simbiozi. Savremeni biolozi su i danas zbunjeni prisustvom pigmenata u tijelu spužvi koji žive uglavnom u uslovima tame, a poznato je da se funkcija pigmenata vezuje za svjetlost.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: