Tudor (dinastija)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Tudor
Tudor Rose.svg
Države Engleska, Irska
Osnivač Henrik VII
Posljednji vladar Elizabeta I
Posljednji muški član Eduard VI
Osnovana 1485.
Izumrla 1603.

Dinastija Tudor je bila kraljevska dinastija čiji su članovi, poznati kao Tudori, Engleskom vladali od 1485. do 1603. godine.

Najpoznatiju englesku dinastiju osnovali su Henrik Tudor, sin Edmunda Tudora i Margaret Beaufort, koji je na tron došao okončavši Ratove ruža kao pobjednik, i Elizabeta Plantagenet, kćerka Eduarda IV. Henrik je svoje pravo na tron polagao na osnovu majčinog porijekla od vanbračnog unuka kralja Eduarda III. Henrikova majka je imala jače pravo na tron, ali Henrik je imao vojsku i majka ga je podržala. Njegovi deda i baba sa očeve strane bili su velški dvorjanin Owen Tudor i francuska princeza Katarina od Valoisa, prva supruga Henrika V. Sa nanine strane Henrik je stoga imao jače pravo na francuski tron nego na engleski. Kako je sam imao vrlo slabo pravo na engleski tron i kako je jedino što ga je na tron dovelo bila vojna sila, Henrik je odlučio oženiti zakonsku nasljednicu klana York i osigurati vlast njihovim potomcima. Oženivši Elizabetu od Yorka Henrik je ujedinio klanove Lancaster i York, a simbol nove dinastije bila je crveno-bijela ruža koja je predstavljala spoj crvene ruže Lancastera i bijele ruže Yorka. Henrik VII je po dolasku na vlast započeo nekoliko reformi čiji je postignuti cilj bila modernizacija vlade.

Tudorovih 118 godina na tronu prije svega je obilježeno odvajanjem engleskog katoličanstva od rimokatoličanstva za vrijeme Henrika VIII, te time potaknutim nastankom Engleske Crkve. Nedugo nakon odvajanja od rimokatoličanstva, Engleska postaje protestantska zemlja pod Eduardom VI. Odmah po ustoličenju Marije I Engleska će se formalno vratiti rimokatoličanstvu, da bi na kraju njena polusestra i nasljednica, Elizabeta I, opet i zauvijek uvela protestantizam kao zvaničnu vjeru Engleza.

Vladavinu Tudora na devet dana prekinula je Jane Grey, koja nije bila Tudor, ali jeste bila praunuka Henrika VII. Sa obzirom na njenu kratku vladavinu upitnog legitimiteta, tih devet dana se u historiji obično ne izdvaja iz tudorskog perioda i ona sama se svrstava u Tudore.

Tudori
Tudor Rose.svg
Henrik VII
Elizabeta od Yorka
   Artur, princ od Velsa
   Margareta, kraljica Škota
   Henrik VIII
   Marija, kraljica Francuske
Henrik VIII
Katarina Aragonska, Anne Boleyn, Jane Seymour, Ana Klevska, Katherine Howard, Katherine Parr
   Marija I
   Elizabeta I
   Eduard VI
Eduard VI
Marija I
Elizabeta I

Kako nijedno od troje preživjele djece Henrika VIII nije imalo svoju djecu, Tudori su izumrli smrću njegove mlađe kćerke, Elizabete I, i bili zamijenjeni Stuartima, sa škotskim kraljem Jakovom VI na čelu.

Porodično stablo[uredi | uredi izvor]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
* ne-Tudori
 
 
 
 
 
 
Henrik VII
1457-1485-1509
 
Elizabeta od Yorka
1466-1503
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Artur, princ od Velsa
1486-1502
 
Henrik VIII
1491-1509-1547
 
 
 
 
 
Margareta
1489-1541
 
Marija
1496-1533
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Eduard VI
1537-1547-1553
 
Marija I
1516-1553-1558
 
Elizabeta I
1533-1558-1603
 
Jakov V,
kralj Škotske
*
1512-1542
 
Frances Grey*
1517-1559
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Marija I,
kraljica Škotske
*
1542-1587
 
Ivana*
1536-1553-1554
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jakov I*
1566-1567-1625