Bram Stoker

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Bram Stoker
Example alt text
Rođenje

8. novembar 1847.

Clontarf, Irska
Smrt

20. april 1912.

London, UK

Abraham "Bram" Stoker (Clontarf, 8. novembar 1847. - London, 20. april 1912.) bio je irski pisac, danas poznat po svom gotskom romanu iz 1897. Drakula . Za života, bio je poznatiji kao lični asistent glumca Henryja Irvinga i poslovni menadžer pozorišta Lyceum Theatre u Londonu, koje se nalazilo u Irvingovom vlasništvu.

Rane godine[uredi | uredi izvor]

Stoker je rođen 8. novembra 1847. u Clontarfu, u sjevernom dijelu Dublina, Irska.[1]Njegovi roditelji su bili Abraham Stoker (1799-1876), iz Dublina, i Charlotte Mathilda Blake Thornley (1818-1901), koja je odrasla u okrugu Sligo.[2]Stoker je bio treće od sedmero djece, od kojih je najstariji bio Sir Thornley Stoker.[3]Abraham i Charlotte bili su članovi Irske crkve u Clontarfu gdje su krstili svoju djecu.[4]

Stoker je bio vezan uz krevet sa nepoznatom bolešću sve dok nije krenuo u školu u dobi od sedam godina, kada je nastupio potpuni oporavak. O tom vremenu, Stoker je napisao: "Bio sam prirodno misaon, a slobodno vrijeme tokom duge bolesti dalo mi je priliku za mnoge misli koje su se pokazale plodnim u mojim kasnijim godinama." Školovao se u privatnoj školi koju je vodio velečasni William Woods.[5]

Nakon oporavka, odrastao bez nekih većih zdravstvenih problema, čak se dokazao kao sportist (imenovan je prvim sportistom univerziteta) na koledžu Trinity College, u Dublinu, koji je pohađao od 1864. do 1870. Diplomirao je matematiku sa svim počastima. Na istom koledžu bio je revizor na Odsjeku za historiju i filozofiju, gdje je nastao njegov prvi rad pod nazivom Senzacionalizam u fikciji i društvu.

Rana karijera[uredi | uredi izvor]

Dok je još bio student, Stoker je postao zainteresovan za pozorište preko svog prijatelja, dr.-a Maunsella. Postao je pozorišni kritičar za novine Dublin Evening Mail, u suvlasništvu autora gotskih pripovijetki Sheridan Le Fanu. Iako pozorišni kritičari nisu bili cijenjeni u to doba, on je privukao pažnju sa kvalitetom svojih kritika. U decembru 1876. godine dao je povoljnu kritiku Hamleta Henryja Irvinga koji je bio postavljen u Kraljevskom pozorištu u Dublinu. Irving je pozvao Stokera na večeru u Shelbourne Hotel, gdje je tada boravio. Oni su postali prijatelji. Stoker je 1872. napisao priče, Kristalni pehar koje je objavilo Londonsko društvo, zatim Lanac sudbine u četiri dijela u Djetelini. Dok je bio državni službenik u Dublinu, Stoker je 1876. napisao dokumentarnu knjigu Dužnosti službenika suda za sitne prekršaje u Irskoj, koja je objavljena 1879, i postala je standardno pravilo rada.[5]Osim toga, on je posjedovao interes za umjetnost, i 1874. bio je i osnivač Dublinskog crtačkog kluba.

Pozorište Lyceum[uredi | uredi izvor]

Godine 1878. Stoker je oženio Florence Balcombe, kćerku potpukovnika britanske vojske Jamesa Balcombea. Ona je bila slavna ljepotica čiji je bivši udvarač bio Oscar Wilde.[6]Stoker je poznavao Wildea iz studentskih dana, nakon što ga je predložio za članstvo filozofskog društva univerziteta dok je bio predsjednik. Wilde je bio uznemiren zbog njene odluke, ali je Stoker kasnije nastavio sa prijateljstvom.[7]

Naslovna strana prvog izdranja romana Drakula

Njih dvoje se preseljavaju u London, gdje Stoker postaje izvršni a zatim i poslovni direktor Irvingovog pozorišta Lyceum Theatre, pozicija na kojoj je ostao 27 godina. Njihovo jedino dijete se rodilo 31. decembra 1879. sin kojeg su krstili kao Irving Noel Thornley Stoker. Prijateljstvo sa Henryem Irvingom bilo je važno za Stokera jer se preko njega povezao sa londonskim visokim društvom, gdje je upoznao Jamesa Whistlera i Sir Arthura Conana Doylea koji mu je bio daleki rođak. Rad sa Irvingom, najpoznatijim glumcem svog vremena, i upravljanje jednim od najuspješnijih pozorišta u Londonu učinilo je Stokera da bude poznat ali i okupiran obavezama. Stoker je bio posvećen Irvingu a njegovi memoari pokazuju da ga je obožavao. U Londonu, Stoker upoznaje Halla Cainea, koji je postao jedan od njegovih najbližih prijatelja - čovjek kome je posvetio svoj roman Drakula.

Tokom Irvingovih turneja, Stoker je putovao po svijetu, ali nikada nije posjetio Istočnu Evropu, gdje se dešavao njegov najpoznatiji roman. Stoker je uživao boraveći u Sjedinjenim Državama, gdje je Irving bio popularan. Uz Irvinga bio je pozivan dva puta da posjeti Bijelu kuću, gdje je upoznao Williama McKinleya i Theodorea Roosevelta. Radnje dva Stokerova romana se dešavaju u SAD-u, koristeći Amerikance kao likove od kojih je najpoznatiji Quincey Morris. Stoker je također upoznao jednog od svojih književnih idola, Walta Whitmana.

Književno stvaralaštvo[uredi | uredi izvor]

Stoker je 1890. godine posjetio engleski grad Whitby, i vjeruje se da je ta posjeta bila dio inspiracije za njegov veliki roman Drakula. Počeo je pisati romane, dok je bio direktor londonskog Lyceum Theatre-a, počevši sa romanima The Snake's Pass 1890. i Drakula 1897. U ovom periodu, Stoker je bio dio književnog tima lista The Daily Telegraph u Londonu, i napisao je drugu fikciju uključujući i horor romane The Lady of the Shroud (1909) i Jazbina bijelog crva (1911).[8]Zatim je objavio memoare Sjećanja na Henrya Irvinga 1906. godine, nakon Irvingove smrti, što se pokazalo uspješnim,[5]i bio je producent u pozorištu Prince of Wales.

Spomen-ploča Bramu Stokeru, Whitby, Engleska (2002)

Prije pisanja Drakule, Stoker se upoznao sa Árminom Vámbéryem, mađarskim piscem i putnikom. Drakula je vjerovatno proizašao iz Vámbéryevih mračnih priča sa Karpata.[9]Drakula je vrsta dokumentarnog romana, napisan kao skup realnih ali potpuno izmišljenih izvoda iz dnevnika, telegrama, pisama, brodskih teretnica, i novinskih članaka, koji su svi pomalo dodali nivo detaljnog realizma u priči, vještina koju je Stoker razvio kao novinar. U vrijeme objavljivanja, Drakula je smatran "jednostavnim horor romanom" zasnovan na imaginarnim tvorevinaman natprirodnog života. [8] "To je oblik univerzalne fantazije... i postao je dio popularne kulture."[8]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Belford, Barbara (2002). Bram Stoker and the Man Who Was Dracula. Cambridge, Mass.: Da Capo Press. str. 17. ISBN 0-306-81098-0. 
  2. ^ Murray, Paul (2004). From the Shadow of Dracula: A Life of Bram Stoker. Random House. str. 11. ISBN 0224044621. 
  3. ^ His siblings were: Sir (William) Thornley Stoker, born in 1845; Mathilda, born 1846; Thomas, born 1850; Richard, born 1852; Margaret, born 1854; and George, born 1855
  4. ^ http://www.eneclann.ie/wp-content/uploads/2012/04/Stoker-family-tree.pdf
  5. ^ a b c Obituary, Irish Times, 23 April 1912
  6. ^ Irish Times, 8 March 1882, str. 5
  7. ^ "Why Dracula never loses his bite". Irish Times. 28 March 2009. 
  8. ^ a b c Encyclopedia of World Biography, Gale Research (1998) vol 8. pgs. 461–464
  9. ^ "Vampires - Top 10 Famous Mysterious Monsters - TIME". TIME.com. 14.8.2009.