Generalni sekretar Komunističke partije Sovjetskog Saveza
| Generalni sekretar Komunističke partije Sovjetskog Saveza | |
|---|---|
| Генеральный секретарь ЦК КПСС | |
 Amblem Komunističke partije Sovjetskog Saveza | |
| Vrsta | Stranački predsjednik |
| Sjedište | Kremlj, Moskva |
| Imenuje ga | Centralni komitet |
| Mandat | Doživotni mandat |
| Osnivanje | 3. april 1922. |
| Prvi nosilac | Josif Staljin |
| Posljednji nosilac | Vladimir Ivaško (v. d.) |
| Ukinuto | 29. august 1991. |
Generalni Sekretar Centralnog Komiteta Komunističke Partije Sovjetskog Saveza je bio vođa Komunističke partije Sovjetskog Saveza (KPSS). Od 1929. do raspada Sovjetskog Saveza 1991. godine, nosilac ove titule bio je priznat kao vođa Sovjetskog Saveza.[1] Oficijelno, generalni sekretar je kontrolirao isključivo Komunističku Partiju. Međutim, pošto je partija imala monopol na političku moć, generalni gekretar je imao i izvršnu moć u Sovjetskoj vladi. Zbog sposobnosti ove titule da kontroliše stranu i domaću politiku države i njenoj nadmoći nad Sovjetskom Komunističkom Partijom, to je bila de fakto najviša titula u Sovjetskom Savezu.
Historija
[uredi | uredi izvor]Prije Oktobarske Revolucije, posao sekretara partije je uveliko bio sličan birokratu. Nakon boljševičkog preuzimanja vlasti, kancelarija odgovornog sekretara je uspostavljena 1919. da izvršava administrativne poslove.[2] Nakon boljševiske pobjede u Ruskom građanskom ratu, kancelariju Generalnog Sekretara je osnovao Vladimir Lenjin 1922. sa namjerom da služi kao čisto administrativna i disciplinarna kancelarija. Njen glavni zadatak bi bio određivanje kompozicije članova partije i dodjeljivanja pozicija unutar partije. Generalni sekretar je također nadgledao događaje unutar partije, i povjereno mu je informisanje lidera i članova o djelatnostima partije. Dok je formirao svoj kabinet, Lenjin je postavio Josifa Staljina kao generalnog sekretara. Staljin se služio principima demokratskog centralizma da transformiše svoju kancelariju u poziciju vođe partije, i s vremenom u poziciju vođe Sovjetskog Saveza.[2]
Čak i prije Lenjinove smrti 1924. godine, Staljinovo vodstvo je već bilo kritikovano.[3] Lenjin je u zadnjim mjesecima života napisao pamflet u kojem je pozivao na smjenjivanje Staljina sa pozicije na temelju toga da je Staljin postajao autoritaran i zloupotrebljavao svoju poziciju u partiji. Lenjinov testament je pokrenuo političku krizu koja je ugrozila Staljinovu poziciju kao generalnog sekretara. Održano je glasanje koje bi odlučilo da li će biti smjenjen sa pozicije. Uz pomoć Gregora Zinovieva i Lava Kamenjeva, uspio je opstati na poziciji. Nakon Lenjinove smrti, počeo je učvršćavati svoju moć pomoću svoje pozicije. Do 1928. je postao de fakto vođa SSSR-a dok je pozicija generalnog sekretara postala najviša u državi. Godine 1934, 17. Kongres Partije suzdržao se od formalno ponovnog izbora Staljina za generalnog sekretara. Međutim, Staljin je ponovo izabran na sve ostale pozicije koje je već držao i tako nesporno ostao vođa partije.[4]
Tokom 1950-ih, Staljin se sve više povlačio iz poslova sekreterijata, ostavljajući nadzor nad njim Georgiju Maljenkovu. U oktobru 1952. godine, na 19-om Kongresu Partije, Staljin je izmjenio vodstvo partije. Poslao je zahtjev preko Maljenkova da bude razriješen dužnosti partijskog sekretarijata zbog starosti, koji je odbijen, s obzirom da su delegati bili nesigurni u Staljinove namjere.[5]
Spisak
[uredi | uredi izvor]| Slika | Ime i prezime | Vrijeme na vlasti | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Od | Do | Trajanje | |||
| Predsjednik Sekretarijata Centralnog komiteta Ruske komunističke partije (boljševika) (1918–1919) | |||||
 |
Jakov Sverdlov (1885–1919) |
8. mart 1918. | 16. mart 1919. | 1 godina, 8 dana | |
| Odgovorni sekretar Centralnog komiteta Ruske komunističke partije (boljševika) (1919–1922) | |||||
 |
Elena Stasova (1873–1966) |
25. mart 1919. | 29. novembar 1919. | 249 dana | |
 |
Nikolaj Krestinski (1883–1938) |
29. novembar 1919. | 16. mart 1921. | 1 godina, 107 dana | |
 |
Vjačeslav Molotov (1890–1986) |
16. mart 1921. | 3. april 1922. | 1 godina, 18 dana | |
| Generalni sekretar Centralnog komiteta Svesavezne komunističke partije (boljševika) (1922–1952) | |||||
.jpg) |
Josif Staljin (1878–1953) |
3. april 1922. | 16. oktobar 1952. | 30 godina, 196 dana | |
| Prvi sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije Sovjetskog Saveza (1953–1966) | |||||
 |
Nikita Hruščov (1894–1971) |
7. septembar 1953. | 14. oktobar 1964. | 11 godina, 30 dana | |
 |
Leonid Brežnjev (1906–1982) |
14. oktobar 1964. | 8. april 1966. | 1 godina, 176 dana | |
| Generalni sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije Sovjetskog Saveza (1966–1991) | |||||
|
Leonid Brežnjev (1906–1982) |
8. april 1966. | 10. novembar 1982. | 16 godina, 216 dana | |
 |
Jurij Andropov (1914–1984) |
12. novembar 1982. | 9. februar 1984. | 1 godina, 89 dana | |
_(cropped).jpg) |
Konstantin Černjenko (1911–1985) |
13. februar 1984. | 10. mart 1985. | 1 godina, 25 dana | |
 |
Mihail Gorbačov (1931–2022) |
11. mart 1985. | 24. august 1991. | 6 godina, 166 dana | |
 |
Vladimir Ivaško (1932–1994) v. d. |
24. august 1991. | 29. august 1991. | 5 dana | |
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ "Generalni Sekretar: Moć i Autoritet". country-data. 1989.
- 1 2 Hough, Jerry F. (1979). How the Soviet Union is governed. Merle Fainsod, Merle Fainsod. Cambridge: Harvard University Press. ISBN 0-674-41030-0. OCLC 4504691.
- ↑ "What Lenin's Critics Got Right". Dissent Magazine. Pristupljeno 27. 2. 2023.
- ↑ "web-archive". web-archive. Arhivirano s originala 7. 11. 2011. Pristupljeno 27. 2. 2023.CS1 održavanje: bot: nepoznat status originalnog URL-a (link)
- ↑ Medvedev, Roy Aleksandrovich (2004). The unknown Stalin : his life, death and legacy. Zhores A. Medvedev. Woodstock, N.Y.: Overlook Press. ISBN 1-58567-502-4. OCLC 53469511.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]
Generalni sekretar Komunističke partije Sovjetskog Saveza na Wikimedia Commonsu
