Luj XV, kralj Francuske

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Luj XV
Louis15-1.jpg
kralj Francuske i Navare
Vladavina 1. septembar 171510. maj 1774
Prethodnik Luj XIV
Nasljednik Luj XVI
Krunidba 25. oktobar 1722.
Supružnik Marija Leszczyńska
Djeca Ludovika Elizabeta od Francuske
Henrika Ana od Francuske
Luj Ferdinand, delfin od Viennoisa
Sofija Filipa od Francuske
Marija Adelajda od Francuske
Viktorija Ludovika od Francuske
Ludovika Marija od Francuske
Dinastija Dinastija Burbon
Otac Luj, delfin od Viennoisa i vojvoda od Burgundije
Majka Marija Adelajda Savojska
Rođenje 15. februar 1710.
Palata Versailles
Smrt 10. maj 1774.
Palata Versailles
Mjesto sahrane Bazilika Saint-Denis

Luj XV (Ludovik, Ljudevit; francuski: Louis; 15. februar 1710 - 10. maj 1774) je bio kralj Francuske od 1715. do 1774, te kralj Navare (kao Luj IV).

Prijestolonasljendik[uredi | uredi izvor]

Luj XV je bio drugi sin Luja, delfina od Viennoisa i vojvode od Burgundije, i princeze Marije Adelajde Savojske. Rođen je kao praunuk tadašnjeg kralja Luj XIV i dobio titulu vojvode od Anjoua. Pošto je Luj XIV nadživio svog sina Luja (djeda Luja XV), svog unuka Luja (oca Luja XV) i svoja dva praunuka Luja (stariju braću Luja XV), vojvoda od Anjoua je postao prijestolonasljednik.

Luj XIV je odlučio kratko prije svoje smrti da praunukovim regentom proglasi svog vanbračnog sina Luja Augusta, umjesto svog bratića, orleanskog vojvodu Filipa. Pariški parlament je njegovu oporuku poništio i regentom proglasio orleanskog vojvodu.

Službeno proglašenje početka vladavine Luja XV tako nastupilo je s nekoliko dana zakašnjenja zbog poništavanja oporuke Luja XIV. Moć stečenu ovom odlukom parlament više nikad neće prepustiti, tako da je gotovo tokom cijeloga svog života Luj XV bio osuđen na saradnju s parlamentom koji nema određene ovlasti.

Vladavina[uredi | uredi izvor]

Kralj Luj XV je bio veoma popularan tokom svojih prvih dvadesetak godina vlasti. To razdoblje je bilo vrijeme mira i oporavka veoma potrebnog poslije ratova njegovog prethodnika. Kolika je stvarna zasluga kralja za to se danas ne može utvrditi pošto u ovom razdoblju državom upravljaju regent i premijer, dok se sam kralj ne bavi s politikom.

Kraj te politike završava odlukom o ulasku u Rat za austrijsku baštinu (1740 - 1748). Taj rat po svom završetku ne donosi ništa Francuskoj osim pojave nepopularnosti nekad voljenog kralja koji je preuzeo direktno upravljanje državom 1743. godine. Osnovni razlog za tu nepopularnost bio je povratak osvojene belgijske teritorije Austriji mirovnim sporazumom.

Prvi hici novog rata koji formalno počinje 1756. godine ispaljeni su još 1754. britanskom invazijom francuskih kolonija u Americi. Taj rat je u historiji Evrope upisan pod nazivom Sedmogodišnji rat. On završava kompletnim kolonijalnim porazom Francuske koja je Pariškim mirovnim sporazumom iz 1763. godine morala Velikoj Britaniji predati Kanadu i odreći se prava na indijski potkontinent. U pokušajima smirivanja stanovništva ogorčenog mirovnim sporazumom Luj XV se odlučuje na aneksiju Lotaringije 1766. godine nakon smrti punca, poljskog kralja i lotarinškog vojvode Stanislava, i kupovinu Korzike 1768. godine od bankrotirane Genove.

Posljednje godine Luja XV najbolje opisuje izvještaj austrijskog ambasadora u Parizu svojoj vladi: "Narodno nezadovoljstvo je opće. Svi razgovori su o smrti i otrovu. Čak i u Versaillesu su se pojavili posteri s prijetnjom po život kralja." Na kraju u toj napetoj atmosferi s strahom od moguće parlamentom vođene pobune kralj 1771. godine donosi odluku o njegovom ukidanju.

Brak i potomstvo[uredi | uredi izvor]

Dana 4. septembra 1725. godine oženio je Mariju Leszczyńsku, s kojom je imao 11 djece:

  1. Ludovika Elizabeta
  2. Henrika Ana
  3. Marija Ludovika
  4. Luj Ferdinand, delfin od Viennoisa
  5. Filip, vojvoda od Anjoua
  6. Sofija Filipina
  7. mrtvorođenče
  8. Marija Adelajda
  9. Viktorija Ludovika
  10. Marija Terezija
  11. Ludovika Marija

Smrt[uredi | uredi izvor]

Luj XV koji je vladao većinu razdoblja uz saradnju s parlamentom umire od bolesti sam omraženiji čak i od Luja XIV 10. maja 1774. godine. Nije moguće naći veću kontradikciju između te mržnje i molitvi za ozdravljenje održanih na području cijele Francuske trideset godina ranije tokom njegove teške bolesti. Naslijedio ga je unuk, Luj XVI.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]