Luj XIII, kralj Francuske

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Luj XIII
Louis XIII.jpg
Kralj Francuske i Navare
Vladavina 14. maj 1610 - 14. maj 1643
Prethodnik Henrik IV
Nasljednik Luj XIV
Krunidba 17. oktobar 1610.
Supružnik Ana Kastiljska
Djeca Luj XIV, kralj Francuske
Filip I, vojvoda Orléansa
Dinastija Burbon
Otac Henrik IV, kralj Francuske
Majka Marija de' Medici
Rođenje 27. septembar 1601.
Smrt 14. maj 1643.

Luj XIII (Ludovik, francuski: Louis; 27. septembar 1601 - 14. maj 1643) je bio kralj Francuske i Navarre (kao Luj II) od 1610. do 1643.

Mladost[uredi | uredi izvor]

Iznenadna smrt kralja Henrika IV u atentatu 1610. godine postavila je na Francusko prijestolje njegovog sina Luja XIII koji je tada imao samo devet godina. Upravljanje državom u toj situaciji preuzima njegova majka, Maria de' Medici, koja će kasnije odbijati predati de facto vlast punoljetnom sinu.

Formalno po tadašnjem zakonu Luj XIII postaje punoljetan u svojoj trinaestoj godina, ali realnu vlast on će preuzeti tek 1617. godine. Kako mu majka niti tada nije dopuštala samostalno upravljanje, dolazi do njihove žestoke svađe što rezultira njenim protjerivanjem u zabačenu provinciju iz koje će ona dignuti dvije neuspješne oružane bune protiv sina.

Brak[uredi | uredi izvor]

Dana 24. novembra 1615. godine oženio je Anu, infantu od Kastilje i nadvojvotkinju od Austrije, kćerku kastiljskog kralja Filipa III. Brak nije bio dugo sretan i par se rijetko viđao. Nakon 23 godine braka i četiri pobačaja, kraljica Ana je rodila nasljednika, budućeg Luja XIV. Dvije godine kasnije rođen je još jedan sin, Filip.

Luj XIII je bio biseksualac; među njegovim ljubavnicima bili su njegov sluga, François de Baradas, i Henri Coiffier de Ruzé, markiz od Cinq-Marsa. Kardinal Richelieu je želio dobiti veću kontrolu nad Lujem pa ga je upoznao s markizom, nadajući se da će ga kralj uzeti za ljubavnika i da će preko markiza kontrolisati kralja Umjesto toga, markiz je pokušao riješiti se kardinala i uzrokavati njegovo pogubljenje. Kardinal je to prozreo, te je markiz izgubio Lujevu naklonost i bio pogubljen. Lujev sin Filip je također bio biseksualac, ali s još izraženijom naklonošću prema muškarcima.[1]

Kardinal Richelieu[uredi | uredi izvor]

Tako javno ukazana nesloga unutar dinastije je ohrabrila hugenote da podignu bunu koja je ugušena 1621. godine tek kraljevim izlaskom na bojno polje. U tako dugoročno nestabilnoj situaciji Luj XIII se odlučuje 1624. godine na postavljanje kardinala Richelieua na mjesto prvog ministra. Tom odluka do tada neodređena vanjska politika Francuske dobija konture koje se neće mijenjati do kraja života ovog kralja.

U Njemačkoj toga doba traje tridesetogodišnji građanski rat između protestanata okupljenih oko Švedske i katolika okupljenih oko Austrije. Francuska kao katolička sila ostaje formalno neutralna, ali financijski potpomaže protestante s ciljem smanjivanja moći Habsburga. U odlučujućim trenucima koje Richelieu i Luj XIII proglase posebno važnim Francuska skida tu prikrivenu neutralnost i objavljuje rat katoličkim silama. Taj trenutak se ukazuje 1635. godine kada su protestanti u Njemačkoj potučeni i spremni potpisati bilo kakav mir samo da rat prestane. Od tada do kraja vladavine Luja XIII Francuska se nalazi u ratu s Španskom i Austrijom.

Povećanje poreza radi financiranja rata dovodi do neorganiziranih buna od 1636. do 1639. godine, koje su lako skršene.

Smrt i ostavština[uredi | uredi izvor]

Historijska ostavština ovog kralja je naređenje iz dvadesetih godina sedamnaestog vijeka da svi dvorci, utvrđenja i slične tvorevine unutar Francuske moraju srušiti svoje odbrambene zidine. Tom provedenom naredbom plemići su izgubili i najmanju šansu za uspjeh budućih pobuna pošto je samo kralj od sada imao upravu nad svim utvrdama unutar države. Rezultat te promjene postaje kraljev apsolutizam koji se ostvaruje u punom svjetlu tokom vladavine njegovog sina.

Luj XIII koji je cijelog života bio slabog zdravlja umire od tuberkoloze nekoliko mjeseci poslije kardinala Richelea 16. maja 1643. Poslije njega svi Francuski kraljevi nose i titulu kralja Navare.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]


Prethodnik:
Henrik IV i III
Kralj Francuske i Navare
1610-1643
Nasljednik:
Luj XIV i III


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: