Henrik VI, kralj Engleske

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Henrik VI
HenryVIofEngland.JPG
Kralj Engleske; gospodar Irske
Vladavina 31. august 1422 - 4. mart 1461
30. oktobar 1470 - 11. april 1471
Prethodnik Henrik V
Eduard IV
Nasljednik Eduard IV
Krunidba 6. novembar 1429
Supružnik Margareta Anžujska
Djeca Eduard Vestminsterski
Dinastija Lancaster
Otac Henrik V, kralj Engleske
Majka Katarina od Francuske
Rođenje 6. decembar 1421
Smrt 21. maj 1471

Henrik VI (6. decembar 1421 - 21. maj 1471) bio je engleski kralj od 1422. do 1461. godine i zatim od 1470. do 1471. godine, te pretendent za francuski tron od 1422 do 1453. godine.

Djetinjstvo i vladavina[uredi | uredi izvor]

Bio je jedini sin u braku engleskog kralja Henrika V i Katarine od Valoisa, kćeri francuskog kralja Karla VI. Njihov brak je sklopljen Sporazumom iz Troyesa 1420. godine nakon vojnih uspjeha koje je Henrik V postigao u Francuskoj. Istim sporazumom nasljednici Henrika V postali su i nasljednici francuske krune.

Kako je Henrik V poginuo u 35. godini života tokom opsade francuskog grada, dana Meauxa 31. augusta 1422. godine, na englesko prijestolje dolazi tada devetomjesečni Henrik. Dva mjeseca kasnije preminuo je i francuski kralj Karlo VI, pa su tada stupile na snagu odredbe sporazuma iz Troyesa kojim Henrik postaje i francuski kralj. Temeljem svih tih činjenica pred mladoga kralja postavljala su se visoka očekivanja.

Visoko englesko plemstvo bilo je sumnjičavo prema Henrikovoj dvadesetogodišnjoj majci, kraljici Katarini, te joj nije dopustilo da postane regent sinu. Parlament je na njihov poziv ustanovio regentsko vijeće koje se sastojalo od nekoliko Henrikovih rođaka, a vijeće je imalo ograničene ovlasti. Henrik je okrunjen kao kralj Engleske 1429. godine, a dvije godine kasnije kao kralj Francuske.

Gubitak francuskog trona[uredi | uredi izvor]

Tokom vladavine regentskog vijeća mnoga teritorijalna i vojna postignuća Henrika V u Francuskoj izgubljena su. Pobunjeni Karlo VII u Francuskoj je iskoristio pobjede Ivane Orleanske za svoju krunidbu 1429. godine u Reimsu, kojom postaje zakoniti kralj Francuske.

Pod uticajem dijela visokog engleskog plemstva Henrik je 1445. godine, računajući da će to spriječiti poraze u Francuskoj, oženio Margaretu Anžujsku, bratičnu Karla VII. Uslovi pod kojima je Henrik VI oženio Margaretu bili su nepovoljni po Englesku. Kako je Henrik po svojoj prirodi bio nesposoban vladar, kraljica Margareta je na njega imala velik uticaj.

Od toga doba rat u Francuskoj krenuo je po, za Englesku, nepovoljnom smjeru, pri čemu su se porazi na bojnom polju redali jedan za drugim. Do 1453. godine u engleskom posjedu u Francuskoj ostao je samo Calais.

Gubitak engleskog trona[uredi | uredi izvor]

Na unutarnjem planu Henrikova vladavina dovela je, zbog njegove nesposobnosti, do sloma pravnog sistema i reda, do korupcije i teškog stanja državnih finansija. Cjelokupna politička situacija i poraz u Francuskoj utjecali su da Henrik 1453. doživi potpuni duševni slom nakon kojega je jedno vrijeme bio potpuno nesvjestan svoje okoline.

Pretendent za englesko prijestolje, Edvard od Yorka, iskoristio je Henrikovu nesposobnost i nepopularnost, te se, započevši 1455. godine građanski rat, koji je kasnije nazvan Rat dviju ruža. Uz pomoć grofa od Warwicka godine 1461. proglasio se kraljem, a Henrik i njegova supruga Margareta su pobjegli u sjevernu Englesku i u Škotsku, gdje se kriju sve do zarobljavanja kralja 1465. godine. Sljedećih pet godina života Henrik VI će provesti zatvoren u Tower of Londonu, dok mu supruga i jedini sin bježe na područje Francuske.

Povratak na tron, smrt, i naslijeđe[uredi | uredi izvor]

Tokom tog izbjeglištva Margareta je uspjela dobiti podršku tamošnjeg kralja, Luja XI, koji joj pruža vojnu pomoć za povratak muževe krune. Uz tu pomoć i dogovor s nekoliko plemića, vojska Henrika VI se iskrcala u Englesku i oslobodila svoga potpuno psihički nesposobnog kralja 3. oktobra 1470. godine. Ta pobjeda je bila kratkoga daha pošto se Edvard IV uz pomoć Burgundije iskrcao u Englesku tokom marta 1471 godine. Tokom dvije bitke koje slijede Henrikova vojska je potpuno potučena, a njegov sin Edvard se našao među ubijenima. Henrika potom Edvard IV zatvara i pogubljuje u Londonu 21. maja 1471. godine

Svi kraljevi Engleske, kao svoju titulu, zadržat će i titulu kralja Francuske, bez obzira što su za vrijeme vladavine Marije I izgubili i posljednji komadić željenog kraljevstva, grad Calais je bio naseljen Englezima. Titulu kralja Francuske odbacio je George III od Ujedinjenog Kraljevstva u 19. vijeku, ali jakobitski pretendenti su je nastavili koristiti.