Filip II, kralj Kastilje

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Filip II i I
Portrait of Philip II of Spain by Sofonisba Anguissola - 002b.jpg
Kralj Kastilje i Leona, Sicilije, Aragonije, Sardinije, Valencije i Majorke
Vladavina 16. januar 1556 - 13. septembar 1598
Prethodnik Karlo I
Nasljednik Filip III i II
Kralj Portugala
Vladavina 1581 - 13. septembar 1598
Prethodnik Antonije
Nasljednik Filip II
Supružnik Marija Emanuela, princeza od Portugala
Marija I, kraljica Engleske
Elizabeta od Francuske
Ana Austrijska
Djeca Karlo, princ od Asturije
Izabela Klara Eugenija Kastiljska
Katarina Mihajla Kastiljska
Filip III, kralj Kastilje
Dinastija Habsburg
Otac Karlo V, car Svetog Rimskog Carstva
Majka Izabela Portugalska
Rođenje 21. maj 1527
Valladolid
Smrt 13. septembar 1598
Madrid

Filip II (21. maj 1527 - 13. septembar 1598) vladao je kao kralj Napulja (1554-1598), Čilea (1554-1556), Španije (1556-1598) i Portugala (kao Filip I 1580-1598). Bio je i kralj Engleske kao muž Marije I (1554-1558).

Prvi brakovi[uredi | uredi izvor]

Rođen je u Valladolidu 21. maja 1527. godine, kao jedini zakoniti sin Karla V, cara Svetog Rimskog Carstva i Izabele Portugalske.

Filipov prvi brak, sklopljen 1543. godine sa njegovom rodicom, portugalskom prijestolonasljednicom Marijom Emanuelom, donio mu je sina Karla. Marija je umrla 1545. godine ne nasljedivši portugalsku krunu, pa je Filip odlučio brakom sklopiti alijansu sa Engleskom. Pristao je na brak s engleskom kraljicom Marijom I, kćerkom njegove pratetke Katarine. Pred vjenčanje dobio je Kraljevstvo Napulj i titulu kralja Jeruzalema koja je uz njega došla, a engleski parlament ga je proglasio kraljem Engleske i Marijinim savladarem. Brak s Filipom učinio je Mariju I izuzetno nepopularnom u njenom narodu. Filip je ušao u brak sa jedanaest godina starijom rodicom čisto iz političkih razloga, dok je Marija vjerovala da je ispunjen strastvenom ljubavlju. Nakon samo četrnaest mjeseci bračnog života, Filip, koji je Mariju smatrao vrlo neatraktivnom, našao je izgovor da otplovi u Španiju.

Vladavina[uredi | uredi izvor]

Karlo I abdicirao je 16. januara 1556. godine, pa je na španski tron sjeo Filip II, iako nije doselio u Španiju sve do očeve smrti 1558. godine. Iste godine umire i Marija I, prošavaši kroz dvije lažne trudnoće, ali ne rodivši dijete. Time je Filip prestao biti kralj Engleske. Engleska kruna otišla je Marijinoj polusestri, Elizabeti I. Filip je zaprosio i Elizabetu, ali ga je ona odlučno odbila.

Godine 1559. završen je šezdesetogodišnji rat sa Francuskom, pa je Filip za suprugu izabrao Elizabetu, kćer francuskog kralja Henrika II. Karlo umire nedugo nakon ovog vjenčanja, izgladnjujući se do smrti u protestu protiv oca, koji mu nije dozvolio da napusti Španiju. Filipovi neprijatelji su ga optuživali da je sam naručio sinovo ubistvo.

Filipov četvrti brak sklopljen je sa kćerkom njegove sestre. Iz ovoga se braka rodio i Filipov nasljednik, budući kralj Filip III.

Rat s Elizabetom[uredi | uredi izvor]

Filip kao kralj Engleske i Irske sa suprugom i savladaricom, Marijom I.

Nakon smrti Marije I, odnosi između Engleske i Španije su se naglo pogrošali zbog politike koju je vodila njena nasljednica, kraljica Elizabeta I. Cilj ove invazije je bio sprječavanje Engleske u pomaganju Ujedinjenim holandskim provincijama koje su tada bile dio Španske Holandije, kao i sprečavanje daljih napada engleskih gusara na španske posjede u Americi i galije koje su prevozile zlato. Filip nije tolerirao Elizabetino dopuštanje toga gusarstva, a nesporazum sa njom nije uspio riješiti diplomatskim putem. Kao zvaničan razlog za invaziju uzeo je papinsku bulu koju je izdao papa Siksto V i koja je Elizabetu proglašavala heretikom, te pogubljenje katolkinje, zbačene škotske kraljice Marije I. U julu 1587. dobio je zvaničnu dozvolu pape da izvrši invaziju na Englesku i vrati je katoličanstvu, te da sam izabere novog engleskog monarha. [1]

Armada je u početku imala veoma iskusnog komandanta, Álvaro de Bazán, 1. markiza od Santa Crusa, ali on je umro u februaru 1588. godine, tako da je vojvoda od Medine Sidonije zauzeo njegovo mjesto. Flota je krenula sa 22 ratna broda Španske kraljevske mornarice i 108 trgovačkih brodova adaptiranih za borbu. Namjera je bila da se pređe La Manche, da se ukotvi u Flandriji gde je vojvoda Parme čekao spreman za invaziju na jugoistočnu Englesku.

Armada je postigla svoj prvi cilj i ukotvila se u Sjevernom moru nedaleko od Gravelinesa, na morskoj granici između Francuske i Španske Holandije. Dok su čekali na uspostavljanje komunikacije sa vojskom vojvode od Parme, engleski ratni brodovi su osuli paljbu po španskim brodovima, natjerali ih da dignu sidra i napuste mjesto sastanka sa vojvodom od Parme. Armada je uspjela da se regrupiše i povuče na sjever, dok su je progonili engleski brodovi. Povratak u Španiju je također bio poguban — snažne oluje su flotu skrenule sa kursa i više od 24 broda je nastradalo na sjevernoj i zapadnoj obali Irske, dok su preživjeli našli utočište u Škotskoj. Flota je izgubila oko pedeset plovila od početnih 22 galije i 108 naoružanih trgovačkih brodova.

Smrt i ostavštvina[uredi | uredi izvor]

Statua Filipa II u Madridu.

Za vrijeme vladavine Filipa II Španija je dosegla vrhunac moći, ali je upoznala i granice iste. Nakon što je skoro u potpunosti preosvojio pobunjenu Holandiji, Filip ju je, zbog nespremnosti za popuštanje i toleranciju protestantizma, u potpunosti i zauvijek izgubio. Nije uspio sačuvati Holandiju niti potisnuti protestantizam, uprkos ogromnom bogatstvu zarađenom od južnoameričkog srebra i portugalskih začina, te podršci Habsburgovaca.

Još jedna posljedica upornosti u održavanju katoličanstva jedinom vjerom Španskog carstva putem Inkvizicije bilo je lagano otupljenje intelektualnog života Španaca. Učenicima je bilo zabranjeno studirati van Španije i koristiti strane knjige, u strahu od prihvatanja protestantskih ideja. Iako je na ovaj način Španija sačuvana od reformacija koje su tada razarale evropska kraljevstva, ovo je plaćeno vrlo visokom cijenom, budući da su španske akademske institucije za vrijeme Filipovih nasljednika izgubile značaj i vrijednost.

Zbog Filipovog poimanja pravilnog postupanja sa hereticima, osim protestanata, patili su i Moriskoi (pirinejski muslimani), zbog čega isti dižu veliku lokalnu pobunu 1568. godine. Troškovi prouzročeni Filipovim neprestanim ratovima i gušenjima pobuna u prevelikoj imperiji bili su razlog kasnije propasti Špansko-Habzburške dinastije. Lagana propast ovog carstva nije se ogledala za vrijeme Filipove vladavine, zbog snage sistema koji su razvili on i njegov otac, već tek generaciju nakon Filipove smrti.

Filipova vladavina se, ipak, ne može smatrati promašajem; ojačao je vlast u španskim prekooceanskim kolonijama, pred očima evropskih suparnika bogatio je zemlju uvozeći ogromne količine srebra, te se vrlo uspješno branio od Osmanlijskog carstva. Također je, nakon mnogo vjekova, ponovo uspio ujediniti Španiju i Portugal u personalnu uniju. Iako se protestantizam u Engleskoj obnovio za vrijeme Elizabete I, u Holandiji učvrstio, a dio Njemačke ostao protestantski, očuvanje katoličanstva i potpuno uništavanje protestantizma u Španiji jedan je od njegovih najvećih postignutih ciljeva.

Filip II je umro 1598. godine, uslijed neidentificiranog oblika raka koji je nešto prije ubio i njegovu zadnju suprugu Anu. Nekoliko mjeseci prije smrti zemlje svoje nane Marije je prepustio svojoj kćerki Izabeli Klari Eugeniji i zetu Albertu, pod uvjetom da se mogući kasniji ženski nasljednik tih zemalja uda za kastiljskog kralja i da se one vrate kastiljskoj kruni ukoliko jedno od njih umre ne ostavivši djece.

Potomstvo[uredi | uredi izvor]

Kenotaf Filipa i njegove porodice u El Escorial

S prvom suprugom i dvostrukom prvom rodicom, portugalskom prijestolonasljednicom Marijom Emanuelom, kćerkom kralja Ivana III i Katarine Kastiljske, imao je jednog sina koji se zvao:

  • Karlo (8. juli 1545 - 24. juli 1568), princ od Asturije

S drugom suprugom i očevom prvom rodicom, englesko-irskom kraljicom Marijom I, nije imao djece.

S trećom suprugom, Elizabetom, kćerkom kralja Henrika II i Katarine Medici, imao je:

  • pobačene blizanke (1564)
  • Izabela Klara Eugenija (12. august 1566 - 1. decembar 1633), nasljednica očevih nizozemskih teritorija
  • Katarina Mihaela (10. oktobar 1567 - 6. novembar 1597), brakom savojska vojvotkinja
  • pobačeni sin (1568)

Elizabeta je umrla od posljedica posljednjeg pobačaja. Sa četvrtom suprugom i bratičnom, Anom Austrijskom, Filip je imao petero djece:

  • Ferdinand (4. decembar 1571 - 18. oktobar 1578), princ od Asturije
  • Karlo Lovro (12. august 1573 - 30. juni 1575)
  • Diego (15. august 1575 - 21. novembar 1582), princ od Asturije
  • Filip III (3. april 1578 - 31. mart 1621), nasljednik očevih teritorija na Pirinejskom i Apeninskom poluostrvu
  • Marija (14. februar 1580 - 5. august 1583)

Porijeklo[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]


Vladarske titule
Prethodnik:
Car Karlo V
Vojvoda Luksemburga,
Brabanta, Limburga, itd.

1556-1598
Nasljednik:
Izabela Klara Eugenija
i Albert
Kralj Napulja
1554-1598
Kralj Kastilje,
Aragonije, Sicilije, itd.

1556-1598
Nasljednik:
Filip III i II
Prethodnik:
Antonije
Kralj Portugala
15811598


Prethodnik:
Marija I
kao samostalni vladar
Kralj Engleske i Irske
s Marijom I
1554-1558
Nasljednik:
Elizabeta I
Plemićke titule
Prethodnik:
Karlo
Princ od Asturije
1528-1556
Nasljednik:
Karlo


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: