Brzina zvuka

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži

Brzina zvuka je brzina kojom se u nekom mediju (gas, tekućina, materija u krutom stanju) šire zvučni talasi. Ovisi o elastičnosti i gustoći medija za suhi vazduh pri temperaturi od 20°C iznosi 343 m/s (1235 km/h). Talasi s u gasu i tekućini longitudinalni dok kod materije u krutom stanju mogu biti istovrememno longitudinalni i transverzalni. Brzina se izražava slovom c.[1]

Brzina zvuka u vazduhu[uredi | uredi izvor]

Prva mjerenja[uredi | uredi izvor]

Još u 17. vijeku vršena su prva mjerenja. Tokom pucanja iz topova, mjerena je vremenska razlika između bljeska paljenja i trenutka kada kugla pogodi cilj. Tada je određena približna brzina zvuka oko 300 m/s. Značajan eksperiment, na dan 22. juna 1822 obavili su Humboldt, Gay-Lussac i Arago. Upotrebljena su dva topa, raspoređena na različitim brežuljcima s razmakom od 18622 m. Naizmjeničnim pucanjem iz topova izmjereno je vrijeme od 54,6 s što odgovara brzini od 341 m/s.[2] U vodiku brzina iznosi 1300 m/s a u heliju 900 m/s.[3]

Proračun je moguć i pomoću formule: c2=(cp/cV)×R×T/M [4]

Brzina zvuka u vodi[uredi | uredi izvor]

Ista jednačina može se upotrijebiti i kod proračuna brzine zvuka u vodi odnosno tečnosti. Voda ima i mnogo manje promjene ovisne o temperaturi u pritisku nego gasovi. Brzina zvuka u vodi iznosi 1450 m/s.[4]

Brzina zvuka u čvrstoj materiji[uredi | uredi izvor]

Za razliku od gasova i tekućina, brzina zvuka ovdje ovisi pored gustine i od Youngovog modula elastičnosti. Zvučni talasi mogu biti i longitudinalni i transverzalni. Kod materije koja nije izotropna brzina ovisi od pravca širenja talasa.[1] U betonu brzina iznosi 3100 m/s a željezu 5000 m/s. Kod porasta frekvencije (ultrazvuk) širenje zvuka je ograničeno.[5]

Zanimljivosti[uredi | uredi izvor]

Tokom nevremena moguće je odrediti udaljenost udara munje. U trenutku kad bljesne munja počinju se odbrojavati sekunde, kad odjekne grom broj sekundi podjeli se kroz 3 i dobije se udaljenost munje u km.[3]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b Schallwellen und die Schallgeschwindigkeit sa Univerziteta u Göttingenu; pristupljeno 27.6.2015 (de)
  2. ^ Schallgeschwindigkeitleifiphysik, pristupljeno 27.6.2015 (de)
  3. ^ a b Schallgeschwindigkeit des Donners bestimmt die Entfernung zum blitzenden Gewitter iz Welt; objavljeno 23.2.2005, pristupljeno 27.6.2015 (de)
  4. ^ a b Schallgeschwindigkeitspektrum.de, pristupljeno 27.6.2015 (de)
  5. ^ Schallgeschwindigkeit in Festkörpern - Körperschall Univerzitet u Frankfurtu, pristupljeno 27.6.2015 (de)


Nuvola apps kalzium.svg Nedovršeni članak Brzina zvuka koji govori o fizici treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.