Empirijska formula

Empirijska formula je jednostavni izraz za relativni broj atoma elemenata od kojih je građen hemijski spoj. Empirijska formula ne prikazuje izomeriju, strukturu niti apsolutni broj atoma. Npr. silicij-dioksid je makromolekularni spoj čija je empirijska formula SiO₂. Organski spoj n-heksan ima molekularnu formulu CH₃CH₂CH₂CH₂CH₂CH₃, odnosno C₆H₁₄. Njegova empirijska formula je C₃H₇, što samo pokazuje da je odnos atoma C:H = 3:7.^[1]

Empirijska formula ne daje podatke o rasporedu niti o stvarnom broju atoma u spoju, već prikazuje samo najjednostavniji cijeli brojni odnos elemenata. Uobičajena je za mnoge ionske spojeve, kao što je kalcijev hlorid (CaCl₂), kao i za makromolekule, poput silicij-dioksida (SiO₂). Molekulska formula, s druge strane, pokazuje tačan broj atoma svakog elementa u molekuli. Strukturna formula dodatno prikazuje način na koji su atomi međusobno povezani i raspoređeni u molekuli. Različiti spojevi mogu imati istu empirijsku formulu, iako se razlikuju po molekulskoj i strukturnoj formuli.^[2]

U ranim fazama razvoja hemije, podaci o sastavu spojeva dobijali su se elementarnom analizom, koja daje informacije o relativnim količinama elemenata prisutnih u spoju, izraženim u procentima ili molarnim omjerima. Međutim, hemičari u to vrijeme nisu mogli odrediti tačan broj atoma pojedinih elemenata, već samo njihov međusobni odnos, zbog čega se koristi naziv „empirijska formula“. Budući da su ionski spojevi građeni kao prostorne mreže aniona i kationa, sve formule ionskih spojeva smatraju se empirijskim formulama.^[3]

Primjeri

Glukoza (C₆H₁₂O₆), riboza (C₅H₁₀O₅), octena kiselina (C₂H₄O₂) i formaldehid (CH₂O) imaju različite molekulske formule, ali istu empirijsku formulu: CH₂O. Kod formaldehida ta formula ujedno predstavlja i njegovu stvarnu molekulsku formulu, dok octena kiselina sadrži dvostruko više atoma, riboza pet puta više, a glukoza šest puta više atoma u odnosu na empirijsku formulu.^[4]

Reference

↑ Running, Theodore Rudolph (1917). Empirical Formulas (jezik: engleski). John Wiley & Sons, Incorporated.
↑ Hinrichs, Gustavus Detlef (1874). The Principles of Chemistry and Molecular Mechanics (jezik: engleski). Day, Egbert, & Fidlar.
↑ Kapila, Dr B.; Khanna, S. K. (2010). Comprehensive Chemistry XI (jezik: engleski). Laxmi Publications. ISBN 978-81-318-0377-6.
↑ Efiok, Bassey J. S.; Eduok, Etim Effiong (2000). Basic Calculations for Chemical and Biological Analysis (jezik: engleski). AOAC International. ISBN 978-0-935584-69-1.

Vanjski linkovi

Nedovršeni članak Empirijska formula koji govori o hemiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

[1] Running, Theodore Rudolph (1917). Empirical Formulas (jezik: engleski). John Wiley & Sons, Incorporated.

[2] Hinrichs, Gustavus Detlef (1874). The Principles of Chemistry and Molecular Mechanics (jezik: engleski). Day, Egbert, & Fidlar.

[3] Kapila, Dr B.; Khanna, S. K. (2010). Comprehensive Chemistry XI (jezik: engleski). Laxmi Publications. ISBN 978-81-318-0377-6.

[4] Efiok, Bassey J. S.; Eduok, Etim Effiong (2000). Basic Calculations for Chemical and Biological Analysis (jezik: engleski). AOAC International. ISBN 978-0-935584-69-1.

[1]

[2]

[3]

[4]