Neolitski Orkney

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
MaesHowe.jpg
Stones of stennes.jpg
Orkney 1.jpg
Skara Brae 12.jpg

Neolitski Orkney je grupa 4 neolitskih spomenika na ostrvu Mainland u Orkneyu, na sjeveru Škotske. Stariji je od Stonehenge-a i Velike piramide i nazvano je Škotski Pompeji, zbog izvanredne očuvanosti. Upisani su 1999. godine na UNESCO-vu Listu svjetske baštine u Evropi, pod imenom "Srce neolitskog Orkneya" .[1]

Maeshow je kameni tumulus koji izvana izgleda kao kupolna zemljana humka prečnika 35 m i visine 7,3 m, s jarkom širine 14 m koji ga okružuje, iz oko 3000. pne. Unutra se nalazi grobnica koja je postavljena tako da je kroz dugi prolaz osvjetljena za zimskog solsticija. Kada su je poharali Vikinzi u 9. vijeku, ostavili su najveću kolekciju runa na svijetu.

Stojeće kamenje Stenessa su četiri pljosnata kamena, preostala od 12, koji su činili neolitski kromleh iz oko 3000. pne. Tri su visoki 5 m, a najviši ima 6 m.

Prsten Brodgara je najsjevernije svetilište od kamenja (kromleh) u krugu promjera 104 m, izvorno od 60 kamenja, ukopani u jarku 3 x 10 m.

Skara Brae je neolitsko kameno naselje (3180. – 2500. pne.) koje se sastoji od zbijenih kuća uz morsku obalu, s uređenim interijerom u kamenu. Sastoji se od 8 grupisanih kuća, dimenzija oko 40 m2, sa jednom kvadratnom sobom u kojoj je kamena peć za grijanje i kuvanje. Ukupno je u naselju živjelo oko 50 ljudi. Kuće su iznutra bile premazane organskom teksturom nepoznatog sastava, radi čuvanja toplote. Bile su opremljene kamenim namještajem, ukljućujući ormare, krevete, toaletni sto, stolice i ostave. Postojao je primitivni oblik toaleta i sofisticirani sistem drenaže. Jedna od 8 kuća imala je sobu sa alatom.

"Škotski Pompeji", kako ih zovu, su sačuvani jer ih je prekrio morski pijesak do njihova otkrića 1850. godine. Tu su pronađeni mnogi nalazi koji svjedoče o lončarstvu, pekarstvu, lovu, stočarstvu i uzgoju školjaka, ali i radionica gdje su pronađene "Izrezbarene kamene loptice".

Godine 2008., između Prstena Brodgara i Stojećeg kamenja Stennesa, otkriveno je još jedno neolitsko naselje koje je nazvano Ness Brodgara. Na tom lokalitetu su 2010. godine iskopani ostaci velike građevine, s kamenim pločama dekoriranima geomatrijskim urezima i masivnim oslikanim kamenim zidom, koju su nazvali neolitskom "katedralom".

Vanjske veze[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]