Penicilin
Penicilini predstavljaju grupu antibiotika koji se dobijaju iz filtrata kultura plijesni Penicillium notatum i Penicillium chrysogenum. Njihovu hemijsku osnovu čini 6-aminopenicilanska kiselina, a varijacije u strukturi penicilina nastaju izmjenom supstituenata na amino grupi.[1][2]
Penicilin je β-laktamni antibiotik korišten u liječenju i uništavanju bakterija u mnogim organizmima.[1] Naziv "penicilin" može se odnositi na mnogobrojne varijante penicilina, ili na grupu antibiotika koji se dobijaju iz penicilina.
Sumarna formula penicilina je R-C9H11N2O4S, gdje je R dio promjenjivog lanca.[3]
Penicilin je prvi otkrio francuski student medicine Ernest Duchesne 1896. godine, ali je u svoju današnju široku upotrebu ušao tek poslije istraživanja Alexandera Fleminga 1928. godine. Prvi otkriveni penicilin bio je prirodni benzilpenicilin, kao i njemu srodni fenoksimetilpenicilin. Benzilpenicilin pokazuje djelotvornost protiv širokog spektra mikroorganizama i često je lijek izbora za liječenje brojnih infekcija. Međutim, njegova glavna ograničenja su slaba apsorpcija iz gastrointestinalnog trakta, zbog čega se mora primjenjivati parenteralno, te osjetljivost na beta-laktamaze koje ga mogu inaktivirati.[1]
Iako penicilini i dalje pokazuju učinkovitost protiv većine patogenih bakterija, važno je naglasiti da se rezistencija na njih lako razvija. Naime, brojni sojevi bakterija proizvode enzim beta-laktamazu, koji razgrađuje peniciline tako što ih deaktivira prije nego što uspiju djelovati na bakterijski zid.[1]
Najčešća nuspojava primjene penicilina je reakcija preosjetljivosti. Ona nastaje kada produkti razgradnje penicilina, u kombinaciji s proteinima domaćina, postanu antigeni. Osip na koži i povišena tjelesna temperatura su česte manifestacije, dok je kasni oblik serumske bolesti rijedak. Mnogo ozbiljnija komplikacija je akutni anafilaktički šok, koji u pojedinim slučajevima može biti smrtonosan. Također, penicilini širokog spektra djelovanja, kada se primjenjuju oralno, mogu poremetiti prirodnu crijevnu mikrofloru. Ova promjena često uzrokuje gastrointestinalne smetnje, a u nekim slučajevima dolazi do razvoja superinfekcije izazvane mikroorganizmima otpornim na penicilin.[1]
Vrste penicilina
[uredi | uredi izvor]- benzatin penicilin
- benzilpenicilin (penicilin G)
- fenoksimetilpenicilin (penicillin V)
- prokain penicilin
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 4 5 "Penicilini - penicilinski antibiotici, ospamox, augmentin, ampicilin". Stetoskop.info. Pristupljeno 16. 7. 2025.
- ↑ "penicilin - Medicinski leksikon". medicinski.lzmk.hr. Pristupljeno 16. 7. 2025.
- ↑ "Penicillin - Altmeyers Encyclopedia - Department Internal medicine". www.altmeyers.org (jezik: engleski). 29. 10. 2020. Pristupljeno 16. 7. 2025.
