Simfonija br. 5 (Beethoven)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Joseph Mähler: Ludwig van Beethoven (1804.)

V. simfonija u c-molu op. 67 je jedna od najpoznatijih simfonija i djela Ludwiga van Beethovena i jedno od najpopularnijih djela klasične muzike.[1] Sastoji se od četiri stavka: nakon prvog koji je u sonatnom obliku slijede andante, brzi scherzo koji se bez prekida (attacca) nastavlja u posljednji stavak. Prvi put je izvedena u bečkom pozorištu Theater an der Wien 1808. godine, i nedugo zatim stekla je ogroman ugled. Muzikolog E. T. A. Hoffmann simfoniju smatra "najvažnijim djelom tog vremena". Očigledno, Beethoven je komponirao nešto snažno i univerzalno da odjekuje sa vanvremenskim značajem kod svakog slušaoca bez obzira na njihovu dubinu muzičke kulture.

Značaj pete simfonije[uredi | uredi izvor]

Osvrčući se unazad mi poštujemo Beethovena zato što nas je uveo u vijek muzike kojeg većina ljubitelja klasične muzike uživa najviše. Dok je Mozart sigurno gurao u tom pravcu (a vjerovatno bi bio uspješan kao Beethoven da je živio duže), upravo su hrabra harmonijska i strukturna istraživanja Beethovena bila ta koja su pokrenula romantizam u muzici, u kojoj lični osjećaji više nisu bili potisnuti ispod konvencionalnih formi. Iako beethovenova peta nije najinovativnija ili utjecajna simfonija (treća i deveta se takmiče za tu čast), ipak je imala mnoštvo pionirskih osobina: prva upotreba trombona u simfonijskoj muzici, varijacije nastale na dual teme, dva stavka pridružena zajedno, ponavljanje ranijeg prelaza u finale i najimpresivnija od svih, jedan motiv koji ujedinjuje cijelo muzičko djelo. Beethoven je navodno nazvao početak njegove simfonije "kucanje sudbine na vrata", ali danas je to u velikoj mjeri diskreditovano kao nepouzdano rekla-kazala. Cijelo djelo ilustrira romantični ideal izražajnog putovanja, ali ne u smislu pričanja priče nego kao emocionalne katarze.

Muzički opis pete simfonije[uredi | uredi izvor]

Prvi stavak je mračan i odlučan, ali još pun stalnog sukoba i energije dok tračci svjetlucave nade kao vrtlog prolaze kroz nemilosrdnu oluju. U prvoj frazi tu su četiri note koje oslikavaju žustrinu sudbine. Usmjereni intenzitet se razrješava kroz tečni niz varijacija, ležerno, ali s kontrolisanim udarima snage. Zatim dolazi odlučan marš izgrađen uglavnom na ustrajnom ritmu otvarajućeg motiva koji se spušta u prigušenom dijelu umotan u napetosti i onda eksplodira u završnici kroz uzbudljivu buku trijumfa u C-duru. Beethoven majstorski uvečava efekat ponovnim uvođenjem napetog dijela marša iz trećeg stavka, a zatim ponavlja sve ispočetka sa trijumfalnim krešendom. Djelo završava sa zapanjujućom kodom izgrađenoj na varijantama početnog motiva što otvara put ka radosnom odredištu.

Podaci[uredi | uredi izvor]

Vrijeme nastajanja: Prve skice dolaze iz godine 1800., ali direktne skice se nalaze u njegovoj knjizi za skice, koje su nastale u februaru i martu 1804. godine. Završavao ju je u vremenu od aprila 1807. do proljeća 1808. godine.

Prvo izvođenje Zajedno sa VI. simfonijom u F-duru op. 68; koncertom za klavir i orkestar br. 4 u G-duru op. 57; dijelovima mise u C-duru op. 86; i fantazijom za klavir, zbor i orkestar u c-molu op. 80, izvedeni 22. decembra 1808. u Theater an der Wien.

Spisak instrumenata: 1 piccolo flauta, 2 poprečne flaute, 2 oboe, 2 klarineta, 2 fagota, 1 kontrafagot, 2 roga, 2 trube, 3 trombona, 1. violine, 2. violine, viole, violončela i kontrabasi; violončela i kontrabasi u nekim djelovima razdvojeni).

Priča o nastanku[uredi | uredi izvor]

Zadatak za komponovanje V. simfonije je dobio od grofa Franza von Oppersdorffa, između 1803. i 1804., dakle između dovršavanja III. simfonije i prije rada na IV. simfoniji (koja je bila dovršena u jesen 1806.). U vrijeme kad je dovršavao V. simfoniju završio je i VI. simfoniju.

Izvođači: Skidmore College Orchestra. Muzika ljubaznošću Musopen

Izvođači: Fulda Symphony

Problemi kod slušanja ovih datoteka? Vidi media pomoć.
Izvođači Skidmore College Orchestra. Muzika ljubaznošću Musopen

Problemi kod slušanja ove datoteke? Vidi media pomoć.
Treći stavak
Izvođači Skidmore College Orchestra. Muzika ljubaznošću Musopen


Problemi kod slušanja ovih datoteka? Vidi media pomoć.
Četvrti stavak
Izvođači Skidmore College Orchestra. Muzika ljubaznošću Musopen


Problemi kod slušanja ovih datoteka? Vidi media pomoć.

Stavci

  1. Allegro con brio
  2. Andante con moto
  3. Scherzo, Allegro
  4. Finale: Allegro

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Schauffler, Robert Haven. Beethoven: The Man Who Freed Music. Doubleday, Doran, & Company. Garden City, New York. 1933.; str. 211
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: