Alkalni metali

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži

U ovu grupu pripadaju litijum (Li), natrijum (Na), kalij (K), rubidijum (Rb), cezij (Cs) i francijum (Fr). Naziv alkalni metali vode od riječi algili (biljni pepeo, jer se soli alkalnih metala nalaze u biljnom pepelu.

Alkalni metali

Historija[uredi | uredi izvor]

1807. godine Hemfri Devi otkrio je za samo nedjelju dana dva elementa kalij i natrijum, 1817. godine Johan August Arfwedson otkriva litijum, 1860. Bunzen i Kirhof otkrivaju cezij, 1861. Isti naučnici otkrivaju rubidijum koji dobija naziv po latinskoj reči ruber - crven. 1939. godine Margareta Peri otkriva francijum ali zbog radioaktivnosti i brzog vremena poluraspada (22 min) njegove osobine nisu ispitane.

Zastupljenost[uredi | uredi izvor]

Alkalni metali se lahko oksidiraju pa se stoga nikada u prirodi ne nalaze u elementarnom stanju, već kao spojevi. Kako su skoro sve njihove soli topive u vodi, često dolaze kao ioni u vodenim otopinama (prvenstveno morskoj vodi). Također dolaze i u obliku mineralnih naslaga (NaCl) ispod Zemljine površine. U pustinjskoj regiji blizu granice između Čilea i Perua dolaze u obliku natrijum nitrata, poznatog kao Čilska salitra.[1] Najveću zastupljenost imaju natrijum i kalij. Litijum je relativno rijedak element.

Fizičke osobine[uredi | uredi izvor]

Svi elementi ove grupe imaju osobine tipičnih metala (metalni sjaj i dobru termalnu provodljivost). Meki su i imaju niske tačke topljenja. Alkalni metali imaju niske energije ionizacije, jer se jedan elektron u vanjskoj ljusci lahko odvaja. Zbog toga se lahko oksidiraju i dobra su redukciona sredstva, ali je zato njihove spojeve teško redukovati. Zbog toga se prilikom njihovog dobijanja koristi elektroliza iz rastaljenih hlorida. Ioni alkalnih metala plamenu daju intenzivne boje karakteristične za odgovarajući element (npr. natrijum – žuto, kalij – ljubičasto, litijum – crveno). Ova osobina se koristi u njihovoj identifikaciji plamenim testom.

Hemijske osobine[uredi | uredi izvor]

Alkalni metali imaju jake redukcione osobine pa imaju sposobnost da redukuju vodu dajući elementarni hidrogen:

2 Na (s) + 2H2O → 2 Na+ (aq) + 2 OH- (aq) + H2 (g)

Reakcija je burna zbog razvijanja gasovitog hidrogena, a toplota reakcije prouzrokuje paljenje natrijuma. Svi alkalni metali reaguju sa oksigenom, ali formiraju različite okside. Litijum gradi oksid Li2O. Natrijum u atmosferi bogatoj oksigenom stvara natrijum peroksid Na2O2 (sadrži peroksid ion O22-). Ostali alkalni metali od kalija do cezija grade superokside tipa MO2 (sadrže superoksid ion O2-).

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Brady, J.E., Holum, J.R.: Chemistry, John Wiley & Sons, 1993, str. 918


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: