Antigen

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Svako antitijelo se povezuje na specifični antigen; interakcija je slična bravi i ključu.

Antigen (gr. anti (protiv) + gen, skraćeno od lat. generatus - (stvarati, roditi) je molekula koja potiče stvaranje antitijela, odnosno imunu reakciju u organizmu. Antigeni koji izazivaju stvaranje antitijela u organizmu nazivaju se još i imunogeni. U užem smislu, imunogeni potiču reakciju imunog sistema dok su antigeni supstance za koja se vežu određena antitijela. Dakle, imuni sistem ne čine samo antitijela, već je to složen proces identifikacije, markiranja, uništavanja i uklanjanja uljeza. Osim toga, svi antigeni ne uzrokuju imunogenu reakciju, ali svi imunogeni jesu antigeni. (Immunobiology, Janeway and Travers, 1994).

Antigen je u stvarnosti jedna makromolekula čija je molekularna težina veća od 1000 i sposobna je vezati se na određeni imunoglobulin.

Antigeni su najčešće proteini ili polisaharidi. Takvi su i dijelovi bakterija (omotač, kapsula, ćelijski zid, bič, toksin), virusa i drugih mikroorganizama.

Lipidi i nukleinske kiseline su antigeni samo ukoliko su kombinovani sa proteinima i polisaharidima. Antigeni mogu biti i polen, bjelance jajeta, proteini iz transplantiranih tkiva i organa, pa i proteini koji se zadese na površini ćelija krvi tokom transfuzije.

Vrste i podjela antigena[uredi | uredi izvor]

Antigene možemo podijeliti na dvije klase/vrste:

  • Antigene klase 1 koje se nalaze u svim ćelijama.
  • Antigene klase 2 koje se nalaze jedino u imunim ćelijama.

Kod definiranja antigena treba obratiti pažnju na dvije njihove osnovne karakteristike:

  • sposobnost vezivanja samo sa određenim antitijelima i antigenskim receptorima
  • sposobnost antigena da potakne imunu reakciju, što zavisi od genoma, fiziološkog stanja, imunološke anamneze i sl., zatim sličnosti između antigena i molekula primatelja te:
  • fizičko-hemijskih karakteristika antigena:
-veličina: sa najmanje dva epitopa
-oblik: specifičan ili ne
-krutost, odnosno komplementarnost sa paratopom antitijela
-količina antigena
  • Tolerogen - supstanca koja potiče određeno imuno ne-reagovanje zbog svog posebnog molekularnog oblika. Ako se njegov oblik promijeni, tolerogen može postati imunogen.
  • Alergen - supstanca koja izaziva alergijsku reakciju. Ova reakcija je posljedica udisanja, gutanja, injekcije ili kontakta alergena s kožom.

Ćelije predstavljaju svoje antigene preko histokompatibilnih molekula. U zavisnosti od njihove vrste aktiviraće se i razlličite vrste imunih ćelija.

Porijeklo antigena[uredi | uredi izvor]

Egzogeni antigeni[uredi | uredi izvor]

Egzogeni antigeni su oni antigeni koji su dospjeli u organizam izvana, bilo udisanjem, gutanjem ili injekcijom (ubodom ili drugom povredom).

Endogeni antigeni[uredi | uredi izvor]

Endogeni antigeni se stvaraju unutar ćelije, kao produkt normalnog metabolizma ćelije ili zbog infekcije unutar ćelije nastale djelovanjem virusa ili bakterija.

Autoantigeni[uredi | uredi izvor]

Autoantigeni su najčešće obični proteini ili kompleksi proteina (ponekad i DNK i RNK) na koje imuni sistem reaguje kada pacijent boluje od određene autoimune bolesti. Ovi antigeni u normalnim uslovima ne bi trebali potaći imunu reakciju ali zbog genetskih poremećaja ili uticaja okoline ti pacijenti zapravo gube imunu toleranciju na te antigene.

Antigeni tumora[uredi | uredi izvor]

Antigeni tumora ili neoantigeni su molekule (MHC I ili MHC II) koje se javljaju na površini ćelija tumora. Zdrave ćelije nikada ne mogu imati ovakve molekule i one su specifične samo za tumore ili njihove mutacije. Češće su molekule koje imaju i zdrave ćelije i ćelije tumora (antigeni vezani za tumor) i njih citotoksični T-limfociti mogu prepoznati i uništiti ćelije tumora prije nego što se prošire dalje i stvore metastaze.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]