Oortov oblak

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Pretpostavljena udaljenost Oort-ovog oblaka, u poređenju sa ostatkom Sunčevog sistema

Oortov oblak (ponekad se naziva i Öpik-Oortov oblak) je pretpostavljeni kuglasti oblak kometskih jezgri na udaljenostima oko 50 000 do 100 000 astronomskih jedinica od Sunca.

Historija ideje[uredi | uredi izvor]

Komete pri svakom prolazu pored Sunca razvijanjem repa izgube i do desetohiljaditi dio svoje mase. S obzirom da neke komete imaju relativno kratke periode obilaska oko Sunca (npr. Halleyeva kometa - oko 76 godina), astronomima je odavno postalo jasno da je životni vijek kometa ograničen na tek desetak hiljada kruženja oko Sunca, što je znatno manje od starosti sunčevog sistema (oko 4,5 milijardi godina). S obzirom da su komete relativno česta pojava, mora postojati neki izvor kometa u vanjskom dijelu sunčevog sistema.

1932. Ernst Öpik, estonski astronom, prvi je iznio ideju da komete dolaze iz oblaka smještenog na ivici sunčevog sistema.

Nizozemac Jan H. Oort prvi je, na osnovu zapaženih orbitalnih karakteristika dugo-periodičnih kometa, 1950. godine predložio postojanje sfernog oblaka kometskih jezgri na udaljenosti od oko 50 000 AJ od Sunca koja bi sadržavala stotine milijardi potencijalnih kometa. Prema Oortu, prolasci susjednih zvijezda pokraj sunčevog sistema izazivaju poremećaje u gibanjima kometa, od kojih se neki obruše prema Suncu. Oortov oblak je vrlo daleko, pa je komete koji tamo borave nemoguće snimiti čak i najsavremenijim teleskopima.

Osnovne osobine[uredi | uredi izvor]

Oortov oblak je ogroman sferni oblak kometnih jezgri koji čini granicu sunčevog sistema. Ova je ljuska najgušća na udaljenostima od oko 50 000 astronomskih jedinica, a preteže se i do 200 000 AJ daleko u svemir. Oortov oblak je vrlo rijedak, pa su komete u prosjeku međusobno udaljeni na desetine miliona kilometara. Broj kometa je procijenjen na 6 triliona (6 × 1012) čija je ukupna masa oko 40 puta veća od mase Zemlje. Vjeruje se da se oblak sastoji od relativno gušćeg prstena u ravnini ekliptike, te nešto rjeđe ljuske. Temperatura tijela u Oortovom oblaku iznosi oko 4 Kelvina.

Oortov oblak izvor je dugo-periodičnih kometa. Komete iz Oortovog oblaka gravitacijski su vrlo slabo vezane za Sunce, pa vanjski gravitacioni uticaji lahko poremete njihove putanje preusmjeravajući ih prema unutrašnjosti sunčevog sistema ili međuzvjezdanom prostoru. Pored dugo-periodičnih kometa, smatra se da i komete s periodima osrednjeg trajanja i s velikim inklinacijama, kao Halley i Swift-Tuttle, također potiču iz Oortovog oblaka.

Pored zvijezda u prolazu, uzroci promjena putanje kometa mogu biti prolasci velikih oblaka molekularnog vodika i galaksijske plimne sile. Veliki vodikovi oblaci, od kakvih nastaju zvijezde i njihovi planetarni sistemi, mogu biti višestruko veće mase od Sunca, a srećemo ih u prosjeku jednom u 300 do 500 miliona godina. Galaktičke plimne sile posljedica su različitih udaljenosti Sunca i kometa od središta naše galaksije. Na udaljenostima od 200 000 AJ galaktičke plimne sile imaju veći uticaj na gibanje kometa od gravitacione sile Sunca, pa se komete iz ovih prostora lako izgube u međuzvjezdanom prostoru.

Smatra se da su tijela koja čine Oortov oblak nastala na vrlo različitim udaljenostima od Sunca, što objašnjava različitost u sastavu dugo-periodičnih kometa, koji potiču iz ovog područja.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: