Zvjezdana klasifikacija

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Hertzsprung-Russelov dijagram

Zvjezdana ili spektralna klasifikacija određuje tip zvijezde na osnovu njenog spektra elektromagnetnog zračenja. [1]

Spektar elektromagnetnog zračenja[uredi | uredi izvor]

Spektralne linije zvijezda se sastoje od apsorpcionih i emisijskih linija. Raspored zraka raznih dužina ovisi o temperaturi (u fotosferi), gravitaciji zvijezde kao i unutrašnjem pritisku koji u njoj vlada.

Harvardska klasifikacija [1][uredi | uredi izvor]

U najširoj upotrebi se nalazi tzv. Harvardska klasifikacija. Uvedena je od Edward C.Pickeringa i Anny J.Cannon, koji su radili na observatoriji u Harvardu. Zvjezdane klase glavnog niza označavaju se velikim slovima: O, B, A, F, G, K, M. Osim toga postoje još S i C koje predstavljaju sporedni niz. Neiskorištavanje cijele abecede ima historijsku pozadinu.

Rane (stare) zvijezde dobijaju obično oznaku O, B i A dok kasne (nove) imaju G, K, M. Podtipovi se označavaju dodatno s brojevima od 0 do 10: npr spektralna klasa G5 nalazi se između F0 i K0. Imaju dodaci e (emisijske spektralne linije), m (kod A klase visoko prisustvo metala) i p (posebne nekategorisane osobine).

Morgan-Keeman klasifikacija[uredi | uredi izvor]

Zvijezde istog spektralnog tipa dijele se dodatno na klase sjaja (eng. luminosity class). Oznake su rimski brojevi od I do VII. Što je veći broj to više opada sjaj.

Primjer:

Zvijezda ima spektralni tip O 9,5 V: glavni niz klase O podtip 9,5 s klasom sjaja V.

Glavni niz[uredi | uredi izvor]

O klasa[uredi | uredi izvor]

Plave zvijezde s veoma visokom temperaturom, apsorcijske linije helija II

B klasa[uredi | uredi izvor]

Plave zvijezde s visokom temperaturom, apsorcijske linije neutralnog helija I. Kod kasnijih podtipova raste prisustvo spetralnih linija vodika I.

A klasa[uredi | uredi izvor]

Bijele zvijezde, veoma jake apsorpcijske linije vodika I, koje kod kasnijih podtipova opadaju a rastu linije kalija i ioniziranog kalcija.

F klasa[uredi | uredi izvor]

Bijele zvijezde, prisustvo spektralnih linija kalcija II raste, učestalost vodika I pada. Približavanje G klasi dovodi do porasta ugljiko-vodičnih radikala

G klasa[uredi | uredi izvor]

Žute zvijezde, spektralne linije kalcija II preovladavaju, prisustvo željeza i drugih metala

K klasa[uredi | uredi izvor]

Narandžaste zvijezde, spektralne linije neutralnih elemenata. Prisustvo titanij-oksida

M klasa[uredi | uredi izvor]

Veoma hladne, crvene zvijezde. Jače prisustvo spektralnih linija titan-oksida i drugih metala

Sporedni niz[uredi | uredi izvor]

S klasa[uredi | uredi izvor]

Slične M klasi, spektralne linije cirkonij-oksida i molekula rijetkih elemenata

C klasa[uredi | uredi izvor]

Spektralne linije ugljiko-nitrogena, ugljen monoksida i ugljika (karbona). U ovu klasu spadaju ugljične zvijezde.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b Der Brockhaus ASTRONOMIE, 2006 Brockhaus GmbH Leipzig, Mannheim ISBN 3-7653-1231-2 (de)


Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]