954.

954. u drugim kalendarima
Gregorijanski kalendar	954; CMLIV
Ab Urbe condita	1707
Asirski kalendar	5704
Bengalski kalendar	361
Berberski kalendar	1904
Budistički kalendar	1498
Burmanski kalendar	316
Bizantijski kalendar	6462–6463
Kineski kalendar	癸丑年 (Vodeni Vo); 3650 ili 3590; — do —; 甲寅年 (Drveni Tigar); 3651 ili 3591
Koptski kalendar	670–671
Diskordijanski kalendar	2120
Etiopijski kalendar	946–947
Hebrejski kalendar	4714–4715
Hindski kalendari
- Vikram Samvat	1010–1011
- Šaka Samvat	876–877
- Kali Juga	4055–4056
Holocenski kalendar	10954
Iranski kalendar	332–333
Islamski kalendar	342–343
Julijanski kalendar	954; CMLIV
Korejski kalendar	3287
Minguo kalendar	958 prije Tajvana; 民前958年
Seleukidska era	1265/1266 AG
Tajlandski solarni kalendar	1496–1497
	Ova kutija: pogledaj; razgovor; uredi;

Godine:

◄◄ | ◄ | 950. | 951. | 952. | 953. | 954. | 955. | 956. | 957. | 958. | ► | ►►

Decenije:

◄ | 920-e | 930-e | 940-e | 950-e | 960-e | 970-e | 980-e | ►

Vijekovi:

◄ | 9. vijek | 10. vijek | 11. vijek | ►

Godina 954. (CMLIV) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 954. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

Događaji

Bizantijsko Carstvo

Nikifor Foka nasljeđuje svog oca, Barda Foku, kao komandanta bizantijske armije.^[1]

Islamsko carstvo

28. august: Smrt samanidskog emira Buhare, Nuha I. Naslijedio ga je sin, Abdulmalik ibn Nuh (vladavina je završila 961. godine).^[2]
30. oktobar: Bitka kod Hadatha (Sukob Hamdanida i Bizantijskog Carstva). Bizantijski car poslao je veliku vojsku (prema arapskim izvorima oko 50.000 ljudi) pod komandom iskusnog vojskovođe Barde Foke Starijeg (u čijoj je vojsci bio i njegov sin Nikifor Foka, budući car) sa zadatkom da spriječe utvrđivanje grada Hadata. U cjelodnevnoj bici, Sejful-Davla je izvojevao pobjedu. S malom, elitnom jedinicom konjice (gulamima) probio je bizantijski centar i potpuno porazio neprijatelja. Bizantijci su imali oko 3.000 mrtvih i mnogo zarobljenih patricija. Ova pobjeda je privremeno osigurala muslimansku granicu u Sjevernoj Siriji i ovjekovječena je u stihovima čuvenog arapskog pjesnika Al-Mutanabija, koji je boravio na dvoru Sejful-Davle.

Evropa

6. februar^[3]: Grof Palatin Arnulf II od Bavarske prijeti dvorcu Mandichinda u pokušaju da prisili, Otonovog pristalicu, biskupa Ulrich od Augsburga, da se pridruži strani Ludolfa od Švabije. Grofovi Dietpold od Dillingena i Adalbert od Marchtala intervenišu i pobjeđuju Arnulfa, po cijenu Adalbertovog života.
Februar-mart: Oton I maršira protiv svog sina Ludolfa od Švabije. Dvije vojske se susreću na rijeci Iller; intervencija biskupa Ulricha od Augsburga i Hartperta od Chura sprječava bitku. Potpisano je primirje do 15. juna.
Mađari intervenišu u Bavarskoj na zahtjev rivala kralja Otona I, uključujući njegovog zeta Konrada Crvenog, vojvodu od Lotaringa, Arnulfa od Regensburga i Ottovog sina, Ludolpha od Švabije.
28. mart: Grof od Ventimiglie ustupio je feud Seborgu opatima Lerina.
Proljeće – Mađarska vojska predvođena Bulcsúom prelazi Rajnu. On logoruje u Wormsu, glavnom gradu svog saveznika Konrada Crvenog, vojvode od Lorraine. Bulcsú kreće na zapad, napadajući posjede kralja Otona I, prelazeći rijeke Moselle i Maas.^[4]
6.–10. april – Mađari opsjedaju Cambrai i spaljuju njegova predgrađa, ali ne uspijevaju osvojiti grad. Branioci ubijaju jednog od Bulcsúovih rođaka i odbijaju predati njegovo tijelo Mađarima. Kao osvetu, ovi ubijaju sve svoje zarobljenike.
22. juli: Grof Palatin Arnulf II od Bavarske ubijen je izvan Regensburga tokom napada na opsjedače koje je predvodio markgrof Gero od Saksonije.
Mađari pljačkaju regije Hesbaye i Carbonaria (današnja Belgija). Pljačkaju i spaljuju manastir Saint Lambert iz Hainauta, manastir Moorsel, te pustoše gradove Gembloux i Tournai.
Ljeto – Mađari pljačkaju okolinu Laona, Reimsa, Chalona, Metza i Gorzea. Nakon toga se vraćaju u Burgundiju. U Provansi, Mađari se bore s Maurima iz muslimanske enklave Fraxinet.^[5]
10. septembar – Kralj Luj IV (Prekomorski) umire nakon nesreće u lovu (blizu svoje palate u Corbenyju). Nasljeđuje ga 13-godišnji sin Lotar III pod nadzorom Huga Velikog, grofa od Pariza. Hugo mu je prepustio krunu, a zauzvrat dobio Burgundiju i Akvitaniju. Lotar je stavljen pod starateljstvo Bruna, nadbiskupa Kolna.
Jesen: Ludolf od Švabe moli kralja Otona za oproštaj dok je lovio u Suveldunu, blizu Weimara.
12. novembar – Lotar III je krunisan od strane Artalda, nadbiskupa Reimsa, u opatiji Saint-Remi za kralja Zapadnofranačkog Kraljevstva. Njegova majka, kraljica Gerberga od Saksonije, imenuje Huga Velikog za regenta.^[6]
Zima – Na Imperijalnoj dijeti u Auerstedtu, okupljeni od strane Otona I, njegov sin Ludolf (vojvode od Švabije) i Konrad Crveni, potčinjavaju se Otonovoj vlasti. Lišeni su svojih vojvodstava, ali nekoliko pobunjeničkih plemića nastavlja pružati otpor.^[7]
Vojvoda Alberik II, princeps i vladar Rima, umire nakon 22-godišnje vladavine. Na samrti nominira svog sina Oktavijana za nasljednika.

Britanija

Kralj Erik I (Krvava sjekira) poginuo je kod Stainmorea, što je omogućilo kralju Edredu da povrati York,^[8] ponovo ujedinjujući Northumbriju sa teritorijom cijele Engleske. Visoki upravitelj Osulf I od Bamburgha imenovan je za ealdormana ("grofa") Northumbrije.
Kralj Malcolm I poginuo je u bitci protiv Sjevernjaka nakon 11-godišnje vladavine. Naslijedio ga je Indulf, sin pokojnog kralja Konstantina II, kao vladar Albe (Škotske). Osvaja Edinburgh od Angla Northumbrije.^[9]

954. u temama

Religija

Seborga (današnja Ligurija) potpada pod jurisdikciju benediktinskih monaha Santo Onorata iz Lerinsa.

Rođeni

Fudživara no Joshitaka, japanski vaka pjesnik (um. 974.)
Malcolm II, kralj Albe (Škotska) (približan datum)
Onakatomi no Sukečika, japanski vaka pjesnik (um. 1038.)
Oton I, vojvoda Švapske i Bavarske (um. 982.)
Vang Jučeng, kineski dužnosnik i pjesnik (um. 1001.)

Umrli

25. januar – Ašot II, princ Tao-Klarjetija (Gruzija)
22. februar – Guo Vei, car Kasnog Zhoua (rođen 904.)
21. maj – Feng Dao, kineski princ i kancelar (rođen 882.)
10. septembar – Luj IV, kralj Zapadne Franačke
Abul-Aiš Ahmed, vladar i sultan Idrisida (Maroko)
Alberik II, princeps i vojvoda od Spoleta (rođen 912.)
Cellachán Caisil, kralj Munstera (Irska)
Erik I (Krvavi Sjekira), norveški vikinški kralj
Frederik, nadbiskup (izbornik) Mainza
Fudživara no Onši, carica Japana (rođena 885.)
Li, kineska carica udovica Kasnog Hana
Liu Čong, osnivač Sjevernog Hana
Malkolm I, kralj Albe (Škotska)
Nuh ibn Nasr, Samanidski emir

Reference

↑ Louis Bréhier, Vie et mort de Byzance, Paris, Albin Michel, 1946, 596 p.
↑ Vasiliĭ Vladimirovich Bartolʹd Turkestan down to the Mongol invasion. Luzac, 1958
↑ Zeitschrift für die Geschichte des Oberrheins, Volume 7 [archive] W. Kohlhammer, 1892
↑ Bóna, István (2000). The Hungarians and Europe in the 9th-10th centuries. Budapest: Historia - MTA Történettudományi Intézete, pp. 51-52. ISBN 963-8312-67-X.
↑ Ballan, Mohammad (2010). Fraxinetum: An Islamic Frontier State in Tenth-Century Provence. Comitatus: A journal of Medieval and Renaissance Studies, Volume 41, 2010, p. 31.
↑ The Annals of Flodoard of Reims, 916–966, eds & trans. Steven Fanning: Bernard S. Bachrach (New York; Ontario, Can: University of Toronto Press, 2011), p. 60.
↑ Timothy Reuter (1999). The New Cambridge Medieval History, Volume III, p. 247. ISBN 978-0-521-36447-8.
↑ Timothy Reuter (1999). The New Cambridge Medieval History, Volume III, p. 247. ISBN 978-0-521-36447-8. Williams, Hywel (2005). Cassell's Chronology of World History. London: Weidenfeld & Nicolson. pp. 95–104. ISBN 978-0-304-35730-7.
↑ Frank Adam,Thomas Innes The Clans, Septs and Regiments of the Scottish Highlands 1934. Kessinger Publishing, 2004 (ISBN 978-1-4179-8076-5)

Vanjski linkovi

Commons logo

Commons ima datoteke na temu: 954.

[1] Louis Bréhier, Vie et mort de Byzance, Paris, Albin Michel, 1946, 596 p.

[2] Vasiliĭ Vladimirovich Bartolʹd Turkestan down to the Mongol invasion. Luzac, 1958

[3] Zeitschrift für die Geschichte des Oberrheins, Volume 7 [archive] W. Kohlhammer, 1892

[4] Bóna, István (2000). The Hungarians and Europe in the 9th-10th centuries. Budapest: Historia - MTA Történettudományi Intézete, pp. 51-52. ISBN 963-8312-67-X.

[5] Ballan, Mohammad (2010). Fraxinetum: An Islamic Frontier State in Tenth-Century Provence. Comitatus: A journal of Medieval and Renaissance Studies, Volume 41, 2010, p. 31.

[6] The Annals of Flodoard of Reims, 916–966, eds & trans. Steven Fanning: Bernard S. Bachrach (New York; Ontario, Can: University of Toronto Press, 2011), p. 60.

[7] Timothy Reuter (1999). The New Cambridge Medieval History, Volume III, p. 247. ISBN 978-0-521-36447-8.

[8] Timothy Reuter (1999). The New Cambridge Medieval History, Volume III, p. 247. ISBN 978-0-521-36447-8. Williams, Hywel (2005). Cassell's Chronology of World History. London: Weidenfeld & Nicolson. pp. 95–104. ISBN 978-0-304-35730-7.

[9] Frank Adam,Thomas Innes The Clans, Septs and Regiments of the Scottish Highlands 1934. Kessinger Publishing, 2004 (ISBN 978-1-4179-8076-5)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]