Frankenstein (1931)

Frankenstein
Poster za kino premijeru, autor Karoly Grosz
Izvorni naslov	Frankenstein
Režiser	James Whale
Producent	Carl Laemmle Jr.
Scenarist(i)	John L. Balderston Francis Edward Faragoh Garrett Fort
Uloge	Colin Clive Mae Clarke John Boles Boris Karloff
Muzika	Bernhard Kaun
Žanr	Horor
Kinematografija	Arthur Edeson
Montaža	Clarence Kolster
Produkcija	Universal Pictures
Distributer	Universal Pictures Netflix iTunes
Premijera	1931.
Trajanje	71 minuta
Zemlja	SAD
Jezik	Engleski
Budžet	$262,007
Zarada	$12 milion

Frankenstein jest američki prekodovski Hollywoodski naučnofantastični gotički horor film iz 1931, u režiji Jamesa Whalea, producenta Carla Laemmlea Jr, adaptiran prema drami Peggy Webling iz 1927, koja je pak zasnovana na romanu Mary Shelley iz 1818, Frankenstein ili Moderni Prometej. Weblingovu dramu adaptirao je John L. Balderston, a scenarij su napisali Francis Edward Faragoh i Garrett Fort, uz doprinos Roberta Floreya i Johna Russella (koji nije naveden u zaslugama autora).

U filmu Frankenstein glumi Colin Clive kao "Henry Frankenstein" (Victor Frankenstein u romanu), opsjednuti naučnik koji sa svojim asistentom iskopava leševe kako bi od dijelova tijela sastavio živo biće. Rezultirajuće stvorenje, često poznato kao "Frankensteinovo čudovište", glumi Boris Karloff. Šminku za čudovište izradio je Jack Pierce. Uz Clivea i Karloffa, glumačku postavu filma čine i Mae Clarke, John Boles, Dwight Frye i Edward Van Sloan. Film, koji je producirala i distribuirala kompanija Universal Pictures, postigao je komercijalni uspjeh nakon izlaska i uglavnom je bio dobro prihvaćen od strane kritičara i publike. Izrodio je niz nastavaka i spin-offova, te je imao značajan utjecaj na popularnu kulturu: slike manijakalnog "ludog" naučnika s grbavim asistentom i prikaz Frankensteinovog čudovišta u filmu od tada su postali kultni. Godine 1991, Kongresna biblioteka Sjedinjenih Američkih Država odabrala je Frankensteina za očuvanje u Nacionalnom filmskom registru kao "kulturno, historijski ili estetski značajan".

Kritika

Najčuveniji film u nizu ekranizacija romana engleske književnice Mary Wollstonecraft Shelley o Frankensteinovom čudovištu, ovaj film smatra se apsolutnim klasikom. Frankenstein je zapravo ime doktora koji stvara čudovište, dok čudovište nema ime. Upravo nakon ovog filma i čudovište se općenito naziva Frankenstein. Jedan od najčuvenijih filmova strave, koji je postavio nove standarde u žanru. Boris Karloff proslavio se likom čudovišta i postao vodeći glumac u tom žanru 1930-ih. Mnogi likovi u kasnijim filmovima i serijama, npr. sluga Lurch iz Porodice Addams, odaju počast liku čudovišta iz ovog filma.

Zanimljivosti

Ovaj film nije nastao prema romanu Frankenstein ili moderni Prometej engleske književnice Mary Wollstonecraft Shelley, već se oslanja samo na osnovnu ideju stvaranja čudovišta. Radnja filma je zasnovana na drami Peggy Webling. Ulogu čudovišta odbio je Bela Lugosi. U izboru Američkog filmskog instituta 100 najboljih američkih filmova svih vremena Frankenstein je zauzeo 87. mjesto. Godine 1935. snimljen je nastavak Frankensteinova nevjesta.

Dodatna literatura

• Doherty, Thomas Patrick. Pre-Code Hollywood: Sex, Immorality, and Insurrection in American Cinema 1930–1934. New York: Columbia University Press 1999. ISBN 0-231-11094-4
• Nourmand, Tony; Marsh, Graham, ured. (2004). Horror Poster Art. London: Aurum Press Limited. ISBN 1-84513-010-3.
• Vieira, Mark A., Sin in Soft Focus. New York: Harry N. Abrams, Inc. 2003. ISBN 0-8109-8228-5

Vanjski linkovi

• Frankenstein na AMC-ovoj filmskoj stranici
• Frankenstein na IMDb-ju
• Frankenstein na AllMovie
• Frankenstein na TCM Movie Database
• Frankenstein na AFI-jevom katalogu
• Frankenstein and The Bride of Frankenstein esej Richarda T. Jamesona na Nacionalnom filmskom registru
• Frankenstein esej Daniela Eagana u knjizi Američko filmsko naslijeđe: Autoritativni vodič za najznačajnije filmove u Nacionalnom filmskom registru, A&C Black, 2010. ISBN 0826429777, str. 187-188