JŽ serija 441

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
ŽFBH serije 441

JŽ serija 441, je monofazna električna lokomotiva, koja je pravljena za Jugoslovenske željeznice. Njih sada, osim od Željeznica Federacije Bosne i Hercegovine (ŽFBH serija 441), koriste i Željeznice RS-a, Hrvatske željeznice (HŽ serija 1141), Željeznice Srbije i Željeznički transport Termoelektrane Nikola Tesla, Makedonske željeznice, Turske državne željeznice i Rumunske željeznice-CFR.

Historija[uredi | uredi izvor]

Serija bazira na licenci švedske kompanije ASEA. Bila je napravljena kako bi se koristila kao univerzalna lokomotiva, za putnički i teretni promet. Nakon elektrifikacije glavnih željezničkih pruga krajem 1960-ih i početkom 70-ih, bile su potrebne jake lokomotive za teretni promet, te koja bi mogla bi dostići do 160 km/h na jugoslovenskim prugama, koja je se vidila u ASEA-inoj lokomotivi. Nakon toga, 1970. godine zagrebačka fabrika Rade Končar dobila je, zajedno sa MIN-om iz Niša, licencu za proizvodnju "JŽ serije 441". Originalna verzija imala je diodni selektor napona. Jedna kasnije modernizovana serija, podserija 3xx, imala je i tiristironi selektor napona i board-computer, a kasnije je jedna podserija dobila i kamere za nadzor.

Upravljačnica

Napon[uredi | uredi izvor]

Serija koristi 25kV/50 Hz AC.

Brzina[uredi | uredi izvor]

Zavisno od podserije, 1xx, 2xx ili 3xx, neke verzije serije 441 mogu da se voze maksimalnom brzinom od 100 km/h, 120 km/h, 140 km/h ili 160 km/h (zadnje verzije). Najviše lokomotiva bilo je za 120 km/h (podserije 0xx, 1xx, 2xx, 3xx, 4xxx, 5xxx, 8xxx), koje su se koristile za putnični i teretni promet. Lokomotive sa maksimalnom brzinom od 140 km/h koristile su se samo za putnički prijevoz, dok su one sa 160 km/h bile veoma rijetke, a one sa 100 km/h su se modernizovale, kako bi mogle da dostignu 120 km/h. Modeli sa većom brzinom bile su moguće da nose manju težinu, pa su se koristile samo za putnički prijevoz ili teretni sa lakšim teretima, dok su modeli sa manjom maksimalnom brzinom mogle da nose veći teret, pa su se koristile i za teži teretni prijevoz.


Osnovni podaci[uredi | uredi izvor]

  • Vrsta vuče: električna
  • Dizajner: ASEA
  • Proizvođac: Rade Končar
  • Period proizvodnje: 1967-1981
  • Broj proivođenih: 285 za JŽ i 130 za Rumunske željeznice
  • Pogon osovine: Bo'Bo'
  • HŽ lokomotiva 1141 (priješnja 441)
    Širina kolosijeka: 1435 mm (standardna)
  • Dužina: 15,500 mm
  • Masa lokomotive: 78, 80 i 82 tona
  • Električni sistem: 25kV 50 Hz AC
  • Prijemnik energije: Pantograf
  • Maksimalna brzina: 100 km/h, 120 km/h, 140 km/h i 160 km/h

Boja[uredi | uredi izvor]

Originalne boje ŽFBH serije 441 su bijela i plavo sa crvenim crtama. Prije, kao JŽ serija, lokomotiva imala je crvenu (ponekad i narandžastu) boju sa plavim, te bijelim crtama na kojim piše "Jugoslavenske železnice". U Srbiji danas serija 441 ima crvenu i sivo-tamno plavu boju, dok su boje u Željeznicama RS-a ostale iste, osim što je crvena boja u odnosu na prije nešto izblijedila i sada jedna bijela crta između plave i crvene boje.

U Hrvatskoj postoje tri različite kombinacije boja. Standardna je crvena uz bijele crte. Ima i jedna veoma rijetka verzija, čije boje podsjećaju na zastavu Hrvatske. Treća verzija je zvanična kombinacija boja HŽ-a (crvena i siva uz bijelu crtu).

Izvoz[uredi | uredi izvor]

ŽFBH serija 441 kao E52504 u Turskoj

1972. godine je potpisanjem ugovora između Jugoslavije i Rumunije naručeno je nekoliko lokomotiva. Za to su angažovane i rumunske kompanije Electroputere Craiova i UCM Reşița. Time su ukupno 103 Co'Co lokomotive kao JŽ serija 461 proizvedene za Jugoslovenske željeznice, dok je u Jugoslaviji proizvedeno ukupno 130 lokomotiva JŽ serije 441 i dostavljeno Rumuniji, gdje su ih Rumunske željeznice registrirale kao 040-EC.

I nakon raspada SFRJ izvezeno je nekoliko lokomotiva JŽ serije 441. Tako su naprimjer Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine iznajmile Turskoj nekoliko komada. Nekoliko lokomotiva iznajmljeno je i Makedonskim željeznicama.