Populacijska ekologija

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu

Populacijska ekologija ili autoekologija je potpodručje ekologije koje proučava dinamiku populacija posmatranih vrsta i prirodu jihove reakcije ra životnom okolinom.[1] To je nauka koja proučava promjene vrličine populacija u vremenu i prostoru. Razvoju populacijske ekologije posebno su pomogla ranije postavljena pravila demografije i životnih tablica. Populacijska ekoogija je značajna za konzervacijsku biologiju a posebno za razvoj analizu osdživosti populacije (eng skr. PVA), koja omogućava dugoročna predviđanja vjerovatnoće opstanka vrste u datim uvjetima okoline. Iako je populacijska ekologija polje biologije, ona nameće zanimčjive probleme za rješavanje primjenom matematike u statistike u populacijskoj dinamici.

Osnovi[uredi | uredi izvor]

Najosnovnija pravila u populacijskoj ekologiji formulirana su Maltusovim (Thomas Malthus) eksponencijalnim zakonom rasta populacije.[2]

Termini koji se upotrebljavaju u opisivanju prirodnih grupa jedinki
Termin Definicija
Populacija vrste Sve jedinke vrste
Metapopulacija Grupa prostorno razdvojenih populacija mađu kojima ima ponešto imigracija (razmjene individua)
Populacija Prostorno ograničena grupa istovrsnih organizama koji su povezani sistemom reprodukcijskih odnosa.
Agregacija Prostorno grupiranje (klaster) različito definiranh grupa jedinki.
Dema Grupa u kojoj su jedinke međusobno genetički sličnije u odnosu na one iz drugih grupa pripadajuće populacije. Među takvim grupama obično postoji izvjestan stupanj prostorne ili neke druge izolacije.
Lokalna populacija Istraživački ograničena grupa istovrsnih organizama, čiji je areal manji od areala vrste; obično unutar populacije (kako je gore definirana).
Subpopulacija Proizvoljno, prostorno ograničena podgrupa idividua unutar populacija (kako je definirana iznad)

Populacija će rasti (ili opadati) eksponencijalno tako dugo dok se okolina iskorištava i individue u populaciji konstantno održavaju.

Ovaj princip populacijske ekologije je osnova za prognoze budućih promjena u strukturi populacija i planiranje predstojećih istraživanja.

Pojednostavljeni populacijski modeli obično polate od četiri varijable , uključujući smrt, rođenje, imigraciju i emigciju. Matematički modeli za procjenu promjena u populacijskoj demografiji i Evolucija|evoluciji]] polaze od pretpostavke (nulte hipoteze), bez vanjskih uticaja. Modeli su matemtički kompleksniji ako je uključeno više suprostavljenih hipoteza, koje se se konfrontiraju sa podacima. Nprimjer, u zatvorenim sistemima gdje nema imigracija i emigracijarata promjena po individui, može se opisati kao:


gdje je
  • = ukupni broj jedinki u opulaciji;
  • = broj rođenja;
  • = broj smrti;
  • i = rođenja i smrti po individui. i
  • = populacijska promjena po individui.

Ova formula se može čitati da je stopa promjene u populaciji (/) jednala rođenja minus smrti ().[3] Upotrebom ovog postupka, Maltusov populacjski princip rasta je kasnije transformiran u matematički modelkoji e poznat kao logistička jednačina:

  • = gustina biomase;
  • = maksimum promjena po jedinki;
  • = kapacitet nosivosti populacije . Formula se može čitati i kao: stopa promjene u populaciji () jednaka je rastu () koji je ograničen kapacitetom nosivosti (). Iz ovog osnovnog matematičkog principa, populacijska akologijea se širi u istraživačku oblst demografije ili realnih populacijskih ispitivanja čiji rezultati nisu u skladu sa statističkim modelima. Ekologija populacije često koristi podatke o životnoj historiji i matričnoj algebri za razvijanje projekcije matrica fekunditeta i preživljavanja. Ove informacije se koriste za upravljanje resursima divljih životinja i postavljanje kvote korištenja.[4]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Odum E. P. (1959): Fundamentals of Ecology, 2nd edition. W. B. Saunders Co., Philadelphia and London, ISBN 9780721669410.
  2. ^ Turchin P. (2001): Does population ecology have general laws? Oikos, 94 (1): 17–26
  3. ^ Vandermeer J. H., Goldberg D. E. (2003): Population ecology: First principles. Woodstock, Oxfordshire, Princeton University Press, ISBN 0-691-11440-4 .
  4. ^ Berryman A. A. (1992): The origins and evolution of predator-prey theory. Ecology,73 (5): 1530–1535.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]