Katolički kraljevi

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.

Katolički kraljevi (španski: Los Reyes Católicos) je zajednički naziv pod kojim se u historiji podrazumijeva vladavina kastiljske kraljice Izabele I i aragonskog kralja Ferdinanda II. Titulu "Katoličkih kraljeva" ovom kraljevskom paru, koji se vjenčao 1469. godine, dao je papa Aleksandar VI zbog njihovog učešća u protjerivanjima jevreja i muslimana sa Pirinejskog poluostrva. Katolički kraljevi koristili su moto "Tanto monta, monta tanto, Isabel como Fernando" (bosanski: "Koliko vrijedi jedno, toliko vrijedi drugo, Izabela kao Ferdinand").

Izabela je 1474. godine postala kraljica Kastilje kao Izabela I, a Ferdinand je tako iure uxoris postao kastiljski kralj kao Ferdinand V. Pet godina kasnije Ferdinand naslijeđuje svog oca, Ivana II i postaje aragonski kralj Ferdinand II. U tom se trenutku krune Aragona i Kastilje ujedinjuju i postavlja se temelj za kasniji nastanak kraljevine Španije, koja će konačno biti formirana pod vladavinom njihovog unuka, Karla I.

Zajednički cilj Katoličkih kraljeva bila je persekucija Semita i rekonkvista (preosvajanje) Granade. Nakon protjerivanja Jevreja i Maura uvedena je Inkvizicija, čiji je cilj bio progonjenje conversosa, odnosno Jevreja i muslimana koji su se pod pritiskom Inkvizicije obratili na katoličanstvo. Između 1480. i 1492. godine, u Kastilji i Aragoniji su zatvarane i spaljivane hiljade conversosa. Godine 1492. Jevrejima je dat rok od četiri mjeseca, nakon kojeg su se morali ili istinski obratiti, ili napustiti Španiju. Desetine hiljada Jevreja tada je napustilo Španiju i spas potražilo u Sjevernoj Africi i Osmanskom carstvu. Ovime je ostvarena i osgurana brojčana nadmoć katolika i njihova potpuna prevlast.

Vladavina Katoličkih kraljeva se podudara s periodom prijelaza svijeta iz Srednjeg vijeka u moderno doba. Uz podršku gradova i sitne vlastele, uspostavili su jaku centralističku monarhiju koja se mogla boriti protiv nezajažljivog apetita za vlašću crkvenih velikodostojnika i krupnih feudalaca. Osvajanjem Granade, Navare, Kanarskih otoka, Melille i drugih dijelova Afrike, uspjeli su ujediniti sav teritorij (osim Seute) pod jednom jednom krunom, onoga što se danas zove kraljevinom Španijom.

Grb Katoličkih kraljeva

Izabela i Ferdinand su podržali i finansirali ekspediciju Kristofora Kolumba, čiji je cilj bio pronalazak kraćeg puta za Indiju. Otkriće Amerike koje je time uslijedilo, 1492. godine - iste godine kada je Rekonkvista okončana - označilo je novo poglavlje u historiji Pirinejskog poluotoka i otvorilo nove mogućnosti u ekonomiji, nauci i politici, stavljajući naglasak na prekookeansku ekspanziju koja će trajati nekoliko vijekova.

Katolički kraljevi su imali petero djece, a nadživjeli su dvoje najstarijih. Za svo petero svoje djece, četiri kćerke i jednog sina, Katolički kraljevi osigurali su dinastički povoljne brakove, preko kojih su Izabela i Ferdinand sklopili savezništvo sa vodećim evropskim silama 15. vijeka. Najstarija kćerka Izabela bila je udata prvo za portugalskog prijestolonasljednika Alfonsa, a nakon njegove smrti za portugalskog kralja Manuela I. Jedini sin Izabele i Ferdinanda, infant Ivan, (Infante Juan de Aragón y Castilla) bio je oženjen Margaretom Austrijskom, ali je umro rano, godine 1497. Treća kćerka Ivana, poznata u historiji kao Ivana Luda, udala se za Filipa Burgundskog. Četvrta kćerka Marija udala se za Manuela I nakon smrti njene sestre Izabele. Najmlađe dijete Katoličkih kraljeva, infanta Katarina udata je prvo za engleskog prijestolonasljednika Artura, a zatim za engleskog kralja Henrika VIII. Ironično - Katarinin je neuspjeli drugi brak donio Reformaciju na britansko ostrvo i doveo prvo do odvajanja rimokatoličanstva od engleskog katoličanstva, a zatim do uvođenja protestantizma kao zvanične vjere u državama britanskog ostrva.

Ferdinand je za dvanaest godina nadživjeo Izabelu i nakon njene smrti ponovo se oženio. Izabelu su naslijedili psihički nestabilna kćerka Ivana i njen muž Filip, a Ferdinanda njihov sin Karlo.

Simbol Katoličkih kraljeva koristili su falangisti pri propagiranju španskog imperijalizma i kolonijalizma.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: