Avdo Smailović

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Avdo Smailoviċ
Rođenje 14. august 1917.
Visoko, Austro-Ugarska
Smrt 22. februar 1984.
Sarajevo, SFRJ
Značajna djela

Bilo čovjekovo, Drvar - concertino za klavir, timpane i gudački orkestar, Obrade narodnih igara i pjesama za razne instrumentalne sastave,

Jugoslavenske narodne melodije, ciklus I, II i III.

Avdo Smailović, rođen 14. augusta 1917. u Visokom, umro 22. februara 1984. u Sarajevu, jest bosanskohercegovački kompozitor, profesor i kapelnik. Otac je sarajevskog violončeliste Vedrana Smailovića.

Biografija i muzičko stvaralaštvo[uredi | uredi izvor]

Avdo Smailovic je u početku svog muzičkog i kompozitorskog puta bio samouk, da bi muzičko obrazovanje počeo sticati dosta kasno. Svoje muzičko obrazovanje započinje u svom rodnom gradu, a od 1948. godine nastavlja u Sarajevu gdje završava srednju muzičku školu (1953) i muzički odsjek na Višoj pedagoškoj školi (1955). Iste godine upisuje nastavnički odsjek u klasi Božidara Trudića na Muzičkoj akademiji u Sarajevu, ali nakon pet semestara prelazi na studije kod profesora Lucijana Marije Škerjanca na Muzičkoj akademiji u Ljubljani. Studij kompozicije završava 1968, a postdiplomski studij kod istog profesora 1970. godine.

U djetinstvu je bio siromašni pastir, u mladosti kvalifikovani radnik metalske struke i istaknuti muzičar - amater. Vremenom postaje referent (kapelnik) za muziku u amaterskim organizacijama u Zenici, Banjoj Luci i Sarajevu, a zatim nastavnik muzike u srednjim školama i profesor na Pedagoškoj akademiji u Sarajevu. Predavao je analizu muzičkih oblika na Muzičkoj akademiji u Sarajevu i na odjeljenju Akademije u Tuzli od 1977. do 1979. Dobitnik je većeg broja nagrada, odlikovanja i priznanja.

Smajlovićev kompozitorski opus žanrovski i stilski je raznovrstan, a obuhvata: harmonizacije narodnih napjeva i komade za puhačke orkestre, vokalnu liriku i horove, velike simfonijske i vokalno-instrumentalne forme; autohtona muzika nadahnuta revolucionarnom tematikom ratnog i poratnog razdoblja. U početku stvaranja intenzivno koristi narodni melos, a nakon ulaženja u tajne kompozicijske tehnike pokušava ostvariti jedinstvo narodnog i akademskog izraza, prvenstveno pod utjecajem Škerjančeve kompozitorske škole. Sklon programskom tretmanu muzičkog jezika nastoji svoj muzički izraz oblikovati "ekspresivno i neposredno"(ŠPIRIĆ 1977: 338). U posljednjem periodu njegovog kompozitorskog stvaranja, koristio je idiomatske elemente narodnog muzičkog izraza u okrilju savremene kompozicijske tehnike, oblikujuċi sasvim individualna i vrijedna muzička ostvarenja. Prolazeći put "gradus ad Parnasum" od samouka do visoko školovanog muzičara, Smailović se snagom volje i individualnog talenta, svojim nevelikim opusom upisuje u svjetlije stranice kompozitorstva u BiH. Njegov kompozitorski put je jedinstven u historiji posljeratne bosanskohercegovačke kompozitorske prakse. Za njegovu kompoziciju Drvar iz 1964. američki dirigent Denis Burk je rekao:

Kompozicija je kompaktna, puna muzičke koncentracije i energije, bez ijednog časa odmora. To nije lažna intelektualna muzika. To je djelo Smailovićeve vlastite ličnosti. Po ritmičkoj složenosti ono odražava jugoslavenski folklor, no ipak ono spada kompletno u evropsku muziku.

[1] Avdo Smailoviċ je komponirao muzička djela u kojima obilno koristi folklorni materijal i zvuk puhačkih orkestara, što je vjerovatno odraz njegovog djelovanja kao dirigent limenih orkestara. U djelima za solo instrumente ili sa malim brojem muzičkih instrumenata, Smailović razrađuje originalni melodijski materijal s ponekim gotovo neprepoznatljivim folklornim elementima. To se sasvim jasno vidi u Metamorfozama za klavir, njegovoj možda najuspjelijoj kompoziciji.

U poslijeratnoj Bosni i Hercegovini dvije osnovne muzičke škole i jedna osnovna škola nose njegovo ime i to u Visokom, Goraždu i Sarajevu.

Djela[uredi | uredi izvor]

  • Probuđena kasaba simfonijski stavak, 1955
  • Drvar concentino za klavir, timpane i gudački orkestar, 1964
  • Lirika sa pepela ciklus pjesama za mezzosopran i kamerni orkestar, riječi Dara Sekulić, 1966
  • Podigman simfonijski stavak, 1968
  • Trube romanijske simfonijski stavak, 1970
  • Zov svitanja legenda za odrasle, 1980
  • Mostarska simfonija, 1980
  • Oratorij Bilo čovjekovo, 1980
  • Metamorfoze za klavir, 1980

Orkestarska djela[uredi | uredi izvor]

  • Simfonijski stav “Probuđena kasaba” 1952.
  • Končertino iz ciklusa “Vatrena svitanja” za klarinet, klavir, timpane i gudački orkestar, 1964.
  • Koncert za flautu i kamerni orkestar sa harfom, 1965.
  • Dječije radosti, svita za gudački orkestar, 1957.
  • In mondo skolare, svita za gudački orkestar, 1965.
  • Gračaničko i Zadrugarsko kolo za kamerni orkestar, 1952.

Kamerna djela[uredi | uredi izvor]

  • Fantazija za flautu i klavir, 1963.
  • Lamento dramatico, za fagot i klavir, 1963
  • Scherzo, za fagot i glavir, 1963
  • Uz jutarnju šetnju, za violinu i klavir, 1961.
  • Romantična pjesma, za violinu i klavir, 1961.
  • Momci igraju, za violinu i klavir, 1961.
  • Sa pastirima, za violinu i klavir, 1962.
  • Svadbeno veselje, za violinu i klavir 1962.
  • Duvački trio, za obou, klarinet i fagot, 1957.
  • Ljubavna lirika stare Hercegovine, za glas i klavir 1952-65.
  • Junačka poema Bosanske Krajine, mješoviti hor, 1955.
  • Stoj Drino, mješoviti hor, 1952-60.
  • Komunisti, hor, 1945.
  • Narodna borba, hor, 1945.
  • pjesma Titu, hor, 1946.
  • Pjesma bratstva sviju strana, hor, 1957-65.
  • Lovac, hor, 1957.
  • Livadsko zvonce, hor, 1957.

Kompozicije za puhačke i narodne orkestre[uredi | uredi izvor]

  • Jugoslovenske narodne melodije, ciklus I, II i III, 1940-1950.
  • S vrela Bosne, 1953.
  • Proljetna priča, 1957.
  • Preko Save, Dolazi oslobodilačka vojska, Kozarački proleteri, Užički partizani, Narodni marš, Marš rudara, Marš socijalističke izgradnje, Pozdrav Trstu, Kumrovec, Romanijska rapsodija, 1944 – 1955.
  • Muzička čitanka za amatere u kulturno umjetničkim društvima, 1953.
  • Muzika za sletske vježbe društva tjelesnog vaspitanja, 1959 – 1965.
  • Scenska muzika za pionirsko pozorište, 1957.
  • Obrade narodnih igara i pjesama za razne instrumentalne sastave, 1959.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

  • ^ Američki dirigent Denis Burk, “Večernje novine”, 1966