Ljubljana

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Koordinate: 46°03′25″N 14°30′21″E / 46.05694°N 14.50583°E / 46.05694; 14.50583
Ljubljana
Grad
U smjeru kazaljke na satu sa vrha: Stari grad u pozadini i Franjevačka crkva u prvom planu; crkva Marijinog pohođenja na brdu Rožnik; Kazina palata na Kongresnom trgu; pogled sa starog grada ka sjeveru; Magistrat; rijeka Ljubljanica sa Tromostovjem u daljini.
U smjeru kazaljke na satu sa vrha: Stari grad u pozadini i Franjevačka crkva u prvom planu; crkva Marijinog pohođenja na brdu Rožnik; Kazina palata na Kongresnom trgu; pogled sa starog grada ka sjeveru; Magistrat; rijeka Ljubljanica sa Tromostovjem u daljini.
Flag of Ljubljana.svg
Zastava
Insigne Aemonae.svg
Grb
Službeni naziv: Mestna občina Ljubljana
Država  Slovenija
Statistička regija Srednja Slovenija
Koordinate 46°03′25″N 14°30′21″E / 46.05694°N 14.50583°E / 46.05694; 14.50583
Najviša tačka
 - Nadmorska visina 297 m.i.m.
Površina
 - Općina 275,00 km2
Stanovništvo
 - Naselje 272.220 (2011)
 - Općina 280.140
Gustoća
 - Općina 1.018,69 /km2 
Gradonačelnik Zoran Janković (LZJ-PS)
Vremenska zona Srednjoevropsko vrijeme
Poštanski broj 1000 Ljubljana
Pozivni broj (+386) 1
Web stranica: Gradska općina Ljubljana
Ljubljana, katedrala "Sv. Nikolaj"
Ljubljana, stari grad

Ljubljana (njem. Laibach) je glavni i najveći grad republike Slovenije, naseljeno mjesto, službeni grad i sjedište gradske općine, te sjedište regije Srednje Slovenije.

Ime[uredi | uredi izvor]

Kako je grad dobio svoje ime, još uvijek nije sasvim razjašnjeno. Smatra se da je riječ "ljubljana" nastala od slavenske riječi ljubljena ili latinskog aluviana (nabujala rijeka). Neki također povezuju lik iz staroslavenske mitologije, Laburus, sa imenom grada. Ono što jeste poznato, to je da grad leži na mjestu starog rimskog naselja Emona, osnovanog 15. godine. Ime Ljubljana se prvi put pominje 1144 (kao Laibach) i 1146 (kao Luwigana).

Geografski položaj[uredi | uredi izvor]

Grad Ljubljana se nalazi u centralnoj Sloveniji, na rijeci Ljubljanici, malo prije njenog ušća u Savu.

Historija[uredi | uredi izvor]

Ljubljansko polje i Barje vječita su raskrsnica puteva između Alpa, Krasa i Panonije ka Jadranu i dolinom Save u unutrašnjost Balkana, a zapadno prema Italiji. Zato tragovi čovjeka sežu unazad oko 5.000 godina, smjenjuju po epohama do rimske vojničke i trgovačke Emone (1-6. vijek naše ere), pa dalje do doseljavanja Slavena .

Njemačko ime Lajbah (Laibach) navodi se 1144. godine, kasnije dvije godine Slovenačka Luvigana, a ubrzo ovo sadašnje. Grad-tvrđava na brdu spominje se 1220. godine; uništen 1511. godine u zemljotresu, pa obnovljen i 1848. godine dograđena kula sa vidikovcem. U posjedu goričkih grofova 13/14. vijek, a od 1335. godine Habsburga. Osmanlije ga prvi put napadaju 1415. godine.

Od polovine 16. vijeka Ljubljana je jak centar reformacije, čija je centralna ličnost Primož Trubar (1508-1586). Prve dvije knjige na slovenskom jeziku objavljene su 1550, godine; 1563. godine otvorena latinska škola; od 1575. godine radi štamparija.

Francuzi je prvi put osvajaju 1797. godine (ostaju do 1813. g.). Tada je središte lirskih pokrajina, a slovenski jezik ozakonjen u školama i administraciji.

Ljubljana u sebi nosi sklad cjeline – smjenjuju se staro i novo poštujući uzajamne vrijednosti, pa je lišena haotičnosti. Teško nastradala u zemljotresu 1895. godine. Poslije podizana po urbanističkom planu, a gradsko jezgro stalno obogaćivano, ali ne i sužavano, iako je po broju stanovnika nekoliko puta veće.

Arhitektura[uredi | uredi izvor]

U mnoštvu starih građevina su Biskupska palata (iz 1512. g.), Stiški dvorac (1629), Katedrala Sv. Nikolaja (1708), župna crkva Sv. Jakoba (1615), Franjevačka crkva (1748), Rotovž-većnica (1484), Semenište (1785), Auerspregova palata (polovina 17. vijeka), Lontvož (1786), Ljubljanska opera (1892). Naročito su lijepe barokne zgrade.

Ljubljanu odlikuje mnoštvo zgrada arhitekte Jože Plečnika.

Gradska posebnost je Tromostovje na rijeci Ljubljanici (strogi centar). Tu je spomenik najvećem slovenskom pjesniku Francu Prešerenu (1800-1849). S druge strane rijeke je tržnica, a duž obala niz prijatnih malih kafana i restorana, uređenih u starim kućama.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Na popisu stanovništva 2011. godine, gradska općina Ljubljana je imala 280.140 stanovnika, od čega u samoj Ljubljani 272.220.

Gradska općina Ljubljana[uredi | uredi izvor]

Broj stanovnika po popisima[1]
1991 2002 2011
272.650 265.881 280.140

Napomena: Nastala iz grada Ljubljane, odn. starih općina Bežigrad, Center, Moste–Polje, Šiška i Vič–Rudnik.

Ljubljana (naseljeno mjesto)[uredi | uredi izvor]

Broj stanovnika po popisima[1]
1991 2002 2011
267.008 258.873 272.220

Napomena: U 1974. povećano za naselja Dolnice–del, Glinica, Jarše–del, Ježica, Kamna Gorica, Kleče, Podutik–del, Savlje, Stožice, Šentvid i Tomačevo koja su prestala postojati. Iste godine naselje Jarše (stara općina Moste–Polje) gubi imenski nastavak –del, jer se naselje Jarše–del (stara općina Bežigrad) priključuje naselju Ljubljana. U 1979. povećano za naselja Črnuče, Dobrava pri Črnučah, Ježa i Nadgorica koja su prestala postojati. Iste godine naselje Sveti Jakob ob Savi preimenuje se u Šentjakob ob Savi. U 1982. povećano za naselja Bizovik, Dobrunje, Fužine, Hrastje, Jarše, Kozarje, Obrije, Podutik–del, Polje, Slape, Sneberje, Sostro, Spodnja Hrušica, Spodnja Zadobrova, Spodnji Kašelj, Studenec, Šmartno ob Savi, Vevče, Zadvor, Zalog, Zavoglje, Zgornja Hrušica, Zgornja Zadobrova i Zgornji Kašelj koja su prestala postojati. U 1983. povećano za naselja Babna Gorica, Sela pri Rudniku, Srednja vas, Šmartno pod Šmarno goro i Tacen koja su prestala postojati. U 1984. povećano za naselja Podgorica pri Črnučah i Šentjakob ob Savi koja su prestala postojati, te za dio naselja Podsmreka–K.O. Podsmreka. U 1987. povećano za dijelove naselja Brest (općina Ig), Iška Loka (općina Ig) i Matena (općina Ig). U 1994. pet naselja pod imenom Ljubljana–del udružuju se u jedinstveno naseljeno mjesto Ljubljana. U 2004. smanjeno za dio naselja koji je priključen naselju Besnica.

Galerija[uredi | uredi izvor]

Ljubljana, panorama
Ljubljana, panorama

Reference[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]


Flag of Slovenia.svg Nedovršeni članak Ljubljana koji govori o gradu u Sloveniji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.