Gjekë Marinaj

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Wiki letter w.svg Ovaj članak je siroče zato što nema ili vrlo malo ima drugih članaka koji linkuju ovamo.
Molimo Vas da postavite linkove prema ovoj stranici sa srodnih članaka.
Gnome-edit-clear.svg Ovaj članak zahtijeva čišćenje.
Molimo Vas da pomognete u poboljšavanju članka pišući ili ispravljajući ga u enciklopedijskom stilu.
Gjekë Marinaj
Gjekë Marinaj, 2012.jpg
albanski kniževnik Gjekë Marinaj
Rođenje (1965-05-26) 26. maj 1965. (starost: 54)
Malesi e Madhe, Albanija

Gjekë Marinaj je albansko-američki pjesnik, pisac, prevodilac, književni kritičar,[1] i osnivač teorije protonizma.[2] Trenutno živi u Sjedinjenim Američkim Državama, bio je prvi predsjednik Društva albansko-američkih pisaca, osnovanog 2001. godine[2][3] te je objavio nekoliko knjiga poezije, proze i književne kritike. Godine 2008. Marinaj je dobio nagradu za književnost Pjetër Arbnori od QNK dijela Ministarstva turizma, kulture, omladine i sporta Albanije.[4]

Rani život i karijera[uredi | uredi izvor]

Rođen 1965. godine u distriktu sjeverne Albanije Malesi e Madhe, Marinaj je započeo svoju karijeru pisanja kao ograničeni dopisnik objavljivajući u nizu albanskih medija, prvo u lokalnim novinama u Skadru, a zatim u nizu albanskih nacionalnih publikacija, uključujući Zëri i Rinisë ("Glas mladih"), Luftëtari ("Borac"), Vullnetari ("Volonter"), i Drita (Svjetlost).[5] U augustu 1990. godine, Marinaj je objavio antikomunističku satiričnu pjesmu pod nazivom "Konji" (izvorno albanski: Kuajt) i svjestan svog neposrednog hapšenja od strane komunističkog režima, Marinaj je 12. septembra 1990. pobjegao vlastima nezakonitim prelaskom albansko-jugoslavenske granice te je prvo pobjegao u Jugoslaviju, a kasnije u Sjedinjene Američke Države.[6][7] Stigao je u San Diego u julu 1991. godine, a zatim je otišao u Richardson, Texas. Marinaj je 2001. godine osnovao Udruženje albansko-američkih književnika,[8] čiji je bio i predsjednik do 2009. godine.[9]

Boravak u Srbiji[uredi | uredi izvor]

U jutarnjim satima 12. septembra 1990, stigao je u Podgoricu, u Crnoj Gori. Dvije sedmice kasnije prebačen je u Srbiju gdje je proveo nekoliko mjeseci u Padinskoj Skeli, izbjegličkom kampu u blizini Beograda. Kasnije je preseljen u hotel Avala, planinski turistički resort koji je pretvoren u izbjeglički logor od strane Ujedinjenih naroda. Osigurao je posao ugrađivanja telefonskih linija, učeći u svoje slobodno vrijeme srpski jezik. U maju 2011, za vrijeme intervjua za OMNIBUS TV, Marinaj je izjavio da je vrlo zahvalan srpskom narodu za izuzetno dobar tretman u vrlo teškim trenucima njegovog života.[8]

Autorski intervjui[uredi | uredi izvor]

Uporedo sa početkom svog novog života u Americi, Marinaj je nastavio raditi kao honorarni novinar za albanske medije; njegov honorarni rad uključuje intervjue s predsjednikom George H. W. Bushom,[10] devetim predsjednikom države Izrael Shimon Peresom, i nogometašem Peléom.[2]

Konji[uredi | uredi izvor]

Marinaj je objavio svoju pjesmu pod nazivom "Konji" u albanskom biltenu "Drita", koja je na prvi pogled jednostavna pjesma o domaćim životinjama, ali je zapravo satirični društveni i politički komentar o albanskom narodu koji je tiraniziran od strane opresivnog komunističkog režima.[9] Pjesma je objavljena u "Driti" 19. augusta 1990. godine, a reakcije su bile vrlo brze, jer je obična drskost objavljivanja takve jasno subverzivne pjesme u nacionalnom biltenu zaprepastila Albance (a ubrzo nakon toga i međunarodnu zajednicu).[11] "U roku nekoliko sati, kopije "Drite" rasprodane su širom zemlje, pa su ljudi napisali pjesmu na komadiće papira i dijelili jedni drugima u prolazima i na ulicama i mjesecima kasnije demonstranti su pjevušili pjesmu preko megafona tokom protivvladinih protesta.[12] Gledano iz ove perspektive, "Marinajeve riječi inspirirale su slobodu, pomogle pobjediti komunizam u Albaniji."[9] Ipak, "nakon što je vidio druge pjesnike obješene u središtu grada zbog izražavanja sličnih pojmova slobode, Marinaj je znao da mora napustiti zemlju; spakirao je neke od svojih omiljenih knjiga, rekao svojim prijateljima i porodici da ide na godišnji odmor, i krenuo na osmosatno pješačenje kroz planine u Jugoslaviju.[9]

Obrazovanje u Americi[uredi | uredi izvor]

Nakon školovanja u Albaniji, Marinaj je stekao višu stručnu spremu na Brookhaven College[13] u 2001. godini. Nastavio je školovanje na Univerzitetu Texas u Dallasu gdje je diplomirao Magna Cum Laude 2006. godine kao diplomant na književnim studijama, a magistrirao je na istoj temi 2008. godine. Tri godine kasnije, dobio je certifikat za studije Holokausta od Ackerman Centra za studije Holokausta.[9]

Doktor filozofije[uredi | uredi izvor]

Univerzitet Texas u Dallasu dodjelio je Marinaju doktorat 2012. godine. Fokus njegove teze je na historiji i filozofiji usmenog pjesništva na Balkanu i na teoriju prevođenja pod nazivom "Usmena poezija u albanskoj i drugim balkanskim kulturama: Prevođenje labirinata neprevodivosti.[14]

Teorija protonizma[uredi | uredi izvor]

Prema The Dallas Morning News, Marinajeva teorija protonizma nastoji "promovirati mir i pozitivno razmišljanje" kroz književne kritike.[2] Teorija protonizma predlaže da postoje jake i slabe tačke u svakom komadu literature, ali tvrdi da kritičarevi lični interesi i predrasude utječu na to koliko pažnje te tačke dobivaju.[15] Marinaj je osnovao teoriju protonizma 2005. godine kao odgovor na poplavu neopravdane negativne kritike u istočnoevropskoj akademskoj zajednici nakon raspada komunizma. Razvio je protonizam kako bi osigurao zajedničku osnovu iz koje kritičari mogu ocijeniti književno djelo objektivnije.[16] Protonizam radi uz pet središnjih načela: istina, upit, istraživanje, protonismiotika i etika.[17]

Trenutno zanimanje[uredi | uredi izvor]

Marinaj od 2001. godine podučava engleski jezik i komunikacije, među ostalim tečajevima, na Univerzitetu Richland.[18]

Objavljene knjige[uredi | uredi izvor]

Marinaj je objavio nekoliko knjiga poezije, žurnalistike i književne kritike. Njegove tri knjige poezije uključuju Mos më ik larg (Ne napuštaj me), Infinit (Beskonačno) i Lutje në ditën e tetë të javës (Molitva osmog dana sedmice).[19] Osim toga objavio je knjigu autorskih intervjua pod nazivom Ana tjetër e pasqyrës (Druga strana ogledala), knjigu izabranih članaka i eseja pod nazivom Ca gjëra nuk mund të mbeten sekret (Neke stvari ne mogu ostati u tajnosti) i jednu knjigu književne kritike pod nazivom Protonizmi: nga teoria në praktikë (Protonizam: iz teorije u praksu).[12]

Prijevodi[uredi | uredi izvor]

Marinaj je bio gost urednik Translation Review,[20] preveo je nekoliko knjiga s engleskog na albanski jezik, a dvije sa albanskog na engleski, uključujući i zbirku albanske usmene epike (sa Frederickom Turnerom (pjesnik)) te je uredio više desetaka knjiga na oba jezika.[12]

Priznanja[uredi | uredi izvor]

Marinaj je dobitnik u 2008. godini Pjetër Arbnori nagrade za književnost od QNK, dijela albanskog Ministarstva kulture.[7]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Shin Yu Pai (21. 7. 2007). "EDITOR'S NOTE". Locuspoint. Pristupljeno 17. 4. 2012. 
  2. ^ a b c d Lindsey Bever (4. 5. 2012). "Power of a poem". Neighborgo. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  3. ^ Justin Stock (18. 1. 2011). "Albanian-Americans Unite Through Love of the Written Word". StamfordPatch. Pristupljeno 17. 4. 2012. 
  4. ^ "Professor and Student Cross the Balkans for Poetry". The University of Texas at Dallas. 23. 6. 2011. Pristupljeno 17. 4. 2012. 
  5. ^ Gary Montgomery. "Public Profile". ALTA. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  6. ^ Shefqet Dibrani (15. 12. 2003). "Sfidat e intelektualit" (jezik: al). Bota Sot. Pristupljeno 18. 4. 2012. 
  7. ^ a b Editorial. "testimonials". Illyria. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  8. ^ a b c d e Brent Flynn (18. 8. 2005). "Albanian writers recognize 2 from UTD for translating poet". The Dallas Morning News. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  9. ^ Gjekë Marinaj (26. 1. 2008). "Këlliçi i mikorofonit sportiv bën 70 vjeç, në SHBA." (jezik: al). Gazeta Shekulli. Pristupljeno 12. 6. 2013. 
  10. ^ Eva Dore (11. 11. 2011). "Fenomeni "Gjekë Marinaj"" (jezik: al). Shqip. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  11. ^ a b c Eric Nicholson (28. 2. 2010). "Award carries poetic justice". UTD Mercury. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  12. ^ "News Note". Brookhaven College. 10. 2. 2011. Pristupljeno 19. 4. 2012. 
  13. ^ UTD (6. 12. 2012). "Doctoral degrees awarded by U.T. Dallas". University of Texas at Dallas. Pristupljeno 2. 2. 2013. 
  14. ^ Marius Dobrescu (1. 8. 2012). "Afinitatile culturale" (jezik: rumunski). Prietenul Albanezului. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  15. ^ Afrim A. Rexhepi (1. 12. 2012). "Haiku and the theory of Protonism" (jezik: makedonski). Spektar. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  16. ^ Preç Zogaj (3. 12. 2012). "teoria që sheh bardhë dhe lart" (jezik: al). Mapo. Pristupljeno 5. 2. 2013. 
  17. ^ Jenni Gilmer (16. 1. 2009). "This week’s RLC update – Marinaj awarded literature prize". Richland College - Media & Newsroom. Pristupljeno 19. 4. 2012. 
  18. ^ ATLA. "Public Profile". ALTA. Pristupljeno 1. 5. 2012. 
  19. ^ "translation review" "Guest Editor". Translation Review. 2008. Pristupljeno 11. 2. 2013. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]