Manastir Vavedenje presvete Bogorodice u Beogradu

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Manastir Vavedenje na Božić, 7.1.2020.
Unutrašnjost hrama
Velika-centralna kupola
Priprata i iznad, mjesto za hor

Manastir Vavedenje presvete Bogorodice pripada arhiepiskopiji beogradsko karlovačkoj, srpske pravoslavne crkve. Nalazi se u beogradskom elitnom naselju Senjak, urbanom naselju općine Savski venac, u ulici Ljube Jovanovića 8. Predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture. Vavedenje je jedan od Bogorodičinih praznika i označava njeno uvođenje u jerusalemski hram kada je imala tri godine.

Historija[uredi | uredi izvor]

Crkva je podignuta 1935. godine pored tadašnje gizmanije Kralj Aleksandar. Zemljište je crkvi ustupila beogradska općina. Temelji su posvećeni 10. augusta 1935., a crkva 25. oktobra 1936. godine. Oba čina odslužio je patrijarh srpski Varnava Rosić. Lokacija je određena po snu ktitorke Perside Milenković, koja je tri puta sanjala da manastir treba sazidati baš na tom mjestu. Izgradnja manastira je završena 1937. godine i bio je metoh manastira Kuveždina u Srijemu. Persida Milenković je i sahranjena u kripti, u jugozapadnom dijelu naosa. Novije freske imaju i njen prikaz, kako u ruci drži maketu crkve i poklanja je Bogorodici. Prilikom kopanja temelja pri izgradnji manastira, pronađeni su ostaci starijeg hrama, dio svetog prijestola od kamena, u kome je pronađena sveštenička odežda. Nije utvrđeno o kakvom je hramu riječ. Manastir je od osnivanja bio ženski, tj. nastanjen monahinjama, a ne monasima. U manastiru je 1939. bilo deset monahinja, a prve monahinje su bile izbjegličke monahinje iz Rusije, koje su pobjegle nakon dolaska komunizma na vlast u Rusiji.[1] U Drugom svjetskom ratu u manastiru je boravilo 50 izbjegle djece o kojima se sestrinstvo staralo, kao i o izmučenom i prognanom svetom ispovjedniku Dositeju Vasiću, prvom mitropolitu zagrebačkom. On je bio sahranjen u porti, dok mošti, nakon njegove kanonizacije, nisu prenešene u hram.[2] Od ostalih vladika u porti su sahranjeni mitropolit skopski Josif Cvijović (+1957.), raniji crnogorsko-primorski i kasniji budimski mitropolit Arsenije Bradvarević (+1963.), mitropolit zagrebački Damaskin Grdanički (+1969.) i vladika budimski Danilo Krstić (+2002.). Četiri od prvih pet igumanija, su sahranjene pored hrama. Prve tri su bile Ruskinje Melanija Krivokućin (+1942.), Angelina Gračeva (+1970.) i Varvara Šibulova (+početkom osamdesetih g. 20. vijeka), a sljedeće dvije Srpkinje, Agnija Dmitrović (+2001.) i Anastasija Savković (+2019.). U manastiru su jedno vrijemе služili tadašnji jeromonasi, a kasnije vladike: Irinej Bulović vladika bački, Atanasije Jevtić umirovljeni vladika hercegovački, Amfilohije Radović mitropolit crnogorsko-primorski, Atanasije Rakita vladika mileševski... U manastiru na liturgijama od svog osnivanja 1991. godine, poje hor Melódi sa poznatom dirigenticom Divnom Ljubojević.[3] Posljednjih godina druge decenije 21. vijeka, u hramu služi penzionosani sveštenik Milovan Glogovac, otac glumca Nebojše Glogovca.[4]

Arhitektura[uredi | uredi izvor]

Kompleks manastira Vavedenje čine crkva presvete Bogorodice i konak, podignuti prema projektu arhitekte Petra Popovića, jednog od prvih zagovornika srpskog nacionalnog stila u savremenoj srpskoj arhitekturi. Crkvu je projektovao ruski arhitekta*emigrant Ivan Rik sa saradnikom i Pavle Petrović. Osnova crkve je u obliku upisanog krsta sa centralnom kupolom na presjeku i četiri manje kupole između krakova krsta. Petokupolno rješenje ukazuje na uzore preuzete iz srpske srednjovjekovne arhitekture 14. vijeka. Na istočnom dijelu hrama nalazi se prostrana, iznutra polukružna, spolja petostrana apsida, iz koje se ulazi u bočne pravokutne prostorije – đakonikon i proskomidiju, dok je na zapadu priprata sa horom. Od ukupno tri portala najraskošnije je obrađen onaj na zapadnoj fasadi sa širokim prilaznim stepeništem. Glavni dekorativni ukras fasada čine uski jednodjelni prozori, rozete i velike trifore na sjevernoj i južnoj strani.[5]

Zidana oltarska pregrada ima uobičajeni raspored ikona, a zidne slike izvedene u tehnici al seco rad su akademskog slikara Dušana Mihailovića iz perioda 1973—1985. Pored svojih arhitektonskih vrijednosti, crkva manastira Vavedenja predstavlja uspješan primjer povezivanja sakralnog objekta sa savremenim razvojem grada i njegove okoline. Unutar konaka je paraklis svetog Nikole, gdje se zimi održavaju jutarnja i večernja bogosluženja, dok se liturgije, nedjeljom i praznicima, održavaju u hramu.

Freskopis[uredi | uredi izvor]

Prve freske, slabijeg kvaliteta izrade, slikao je akademski slikar Dušan Mihajlović, u periodu od 1972-1982. Novi freskopis je urađen posljednjih nekoliko godina druge decenije 21. vijeka. Radili su ga umjetnici Vladimir Karanović i Veronika Đukanović sa saradnicima. Nove freske nisu bile restauracija starih nego su kompletno nove, kao što su i mnoge nove kompozicije nezavisne od starijih.

Galerija[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Време, Православни женски манастир у Београду, 26.11.1939. 1939. str. 13.
  2. ^ Манастир Ваведење Пресвете Богородице.
  3. ^ Литургија у манастиру Ваведење - Дивна Љубојевић.
  4. ^ Сајт манастира Ваведења у Београду.
  5. ^ Манастир Ваведење Пресвете Богородице.