George Washington

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
George Washington
Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
1. predsjednik Sjedinjenih Američkih Država
Vrijeme na vlasti
30. april 1789. – 4. mart 1797.
Nasljednik John Adams
Vrhovni komandant Kontinentalne armije
Vrijeme na vlasti
15. juni 1775. – 23. decembar 1783
Nasljednik Henry Knox
Rođenje 22. februar 1732.
Westmoreland
Smrt 14. decembar 1799. (67 godina)
Mount Vernon
Politička stranka -
Supruga Martha Dandridge Custis
Vjera Deizam, Episkopalna crkva
Potpis George Washington signature.svg

George Washington je bio američki političar i prvi predsjednik Sjedinjenih Američkih Država od 1789. do 1797. godine. Rođen je 22. februara 1732. godine u Wakefieldu u Westmoreland County (Virdžinija), a umro 14. decembra 1799. godine na svom imanju Mount Vernon u Virdžiniji. U Sjedinjenim Američkim Državama je poznat kao "otac nacije" (Father of the Nation).

Biografija[uredi | uredi izvor]

Već po samom svom porijeklu George Washington je bio dio privredne i kulturne elite države Virdžinije, koja je mahom bila sačinjena od posjednika plantaža i robovlasnika. Oba roditelja, Augustine Washington (1693-1743) i Mary Ball (1708-1789), su bili engleskog porijekla. Najprije je 1749. bio uposlen kao geometar, i to između ostalog u dolini Shenandoah. Pedesetih godina 18. vijeka postaje nasljedstvom, ženidbom i raznoraznim kupoprodajama zemljišnih posjeda jedan od najbogatijih ljudi Virdžinije.

Rat sa Francuskom i "indijanski rat"[uredi | uredi izvor]

Washington i Marquis de Lafayette

1754. proglašen je brigadirom milicije države Virdžinije, kojom prilikom je izgradio jako mnogo utvrda na zapadnoj granici države i vodio pregovore sa Francuzima, koji su bili prodrli u dolinu rijeke Ohio. Napetosti iz ovih pregovora doveli su do rata od 1754. do 1763. godine između Francuske i indijanskih savezničkih plemena protiv Britanaca (engl. French and Indian War – u Evropi poznat kao Sedmogodišnji rat). Washington je prvo 1754. učestvovao u sukobu sa francuskim postrojbama u blizini današnjeg Pittsburgha, gdje je porazio jednu francusku postrojbu, ali je kasnije zbog francuske premoći bio okružen u utvrdi "Fort Necessity" i bio prisiljen na kapitulaciju i bezuvjetno povlačenje.

Sljedeće godine je učestvovao sa svojom milicijom kao pratnja tzv. Braddockove ekspedicije britanske vojske. Tokom bitke na Monongaheliji bila su pogođena sva tri konja na kojima je on jahao. U toj bici se pokazao izvrsnim zapovjednikom, jer je usprkos porazu uspio organizirati povlačenje snaga. Poslije toga organizira prvu regularnu četu u Virdžiniji koja učestvuje u ratu, i postaje također i prvim zapovjednikom svih snaga u Državama.

Kao zapovjednik uspješno brani granice Virdžinije od Francuza, iako se pravi rat zapravo odvija u susjednim provincijama. 1758. godine odigrao je ključnu ulogu prilikom zauzimanja strateški važne utvrde Fort Duquesne (današnji Pittsburgh). 1759. godine napušta mjesto zapovjednika pukovnije i postaje zastupnik u predstavničkom domu Virdžinije.

Između ratova[uredi | uredi izvor]

Još tokom rata George Washington se 1757. godine oženio sa Marthom Dandridge Custis, bogatom udovicom Daniela Parke Custisa, i prešao živjeti na plantaži Mount Vernon. Kao zastupnik Virdžinije se istakao na prvom Kontinentalnom kongresu u Philadelphiji 5. septembra 1774. godine, na kojemu su razmatrane zajedničke mjere protiv britanske kolonijalne politike, a na drugom Kongresu 10. maja 1775. godine je postavljen za vrhovnog zapovjednika, jer je smatran najpovoljnijom ličnosti koja bi mogla povezati južne i sjeverne američke kolonije.

Američki rat za nezavisnost[uredi | uredi izvor]

George Washington je zapovjedništvo nad Kontinentalnom vojskom preuzeo 3. jula 1775. godine poslije sukoba sa Britancima kod Banker Hilla. Nakon što je uspješno istjerao Britance iz Bostona, izgubio je bitku kod Long Islanda 1776. godine i povukao se sa vojskom prema Valley Forge izvan uticaja Britanaca, kako bi se ponovno organizirao i odmorio snage.

25. decembra 1776. godine Washington je uspješno prešao rijeku Delaware River i nanio poraz Britancima kod Trentona, New Jersey, a nakon toga i 3. januara 1777. godine kod Prestona, čime je uspio ponovno podignuti narušeni moral kod vojnika Kontinentalne vojske.

Washington je zapovijedao trupama tokom revolucije i vezao britanske snage za centar zemlje, dok su general Gates i zapovjednik milicije Benedict Arnold izvojevali pobjedu protiv Britanaca u najznačajnijoj bici kod Saratoge 17. oktobra 1777. godine, nakon čega je i Francuska priznala Sjedinjene Američke Države, a malo kasnije i Španija i Holandija.

Uz pomoć Francuza pod zapovjedništvom markiza de Lafayette 19. oktobra 1781. je pobijedio Britance pod vođstvom generala Cornwallisa u bici kod Yorktowna, što je ujedno i označilo i kraj rata. Tako je Britanija 30. novembra 1782. godine potpisala primirje, a 3. septembra 1783. godine i mir u Versaillesu i priznala nezavisnost Sjedinjenih Američkih Država.

Predsjedništvo[uredi | uredi izvor]

Nakon rata (1787. godine) vrlo aktivno učestvuje u radu Kongresa i kao predsjednik Konvencije ujedinjenja mnogo doprinosi u stvaranju prvog ustava Sjedinjenih Američkih Država. Kongres ga je zatim 4. februara 1789. godine imenovao za prvog predsjednika Sjedinjenih Američkih Dražava, a zatim ponovno i 1792. godine. On je jedini predsjednik koji je do sada jednoglasno izglasan za predsjednika.

Washington je prvi sastanak predsjedničkog kabineta održao 25. februara 1793. godine. Težio je da se uklone razlike i nesloge između sjevernih i južnih država SAD-a, a u vanjskoj politici zauzeo je neutralan stav prema francuskim revolucionarnim ratovima, što je stvorilo veliku opoziciju prema njegovoj politici u SAD i on se zbog toga odbio kandidirati po treći put za predsjednika SAD-a 1796. godine. Osim toga, 1791. godine je uveo porez na potrošnju whiskeya. Ovaj porez je naišao na velike proteste, posebno u graničnim područjima, pa je tako u julu 1794. godine u Allegheny County, Pennsylvanija, izbila u historiji poznata tzv. "Whiskey revolucija". Vrlo nepopularni tzv. Jay ugovor, po kojem je izbjegnut ponovni rat sa Velikom Britanijom, je također označio period njegovog predsjednikovanja, nakon čega je on prvi put javno kritiziran da je Britancima učinio velike ustupke.

Poslije svog predsjedničkog mandata 1797. godine Washington se povlači iz političkog života. Sljedeće godine ga je tadašnji predsjednik John Adams, zbog moguće opasnosti novog rata protiv Britanaca, postavio za vrhovnog zapovjednika sa činom generala na čelo vojske u svrhu zastrašivanja Britanaca, pri čemu je njegova uloga bila samo formalna.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Wikicitat
Wikicitat: George Washington
Commons
Commons: George Washington



Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: