Louis de Broglie

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Louis de Broglie
Broglie Big.jpg
Rođenje 16. august 1892.
Dieppe, Francuska
Smrt 19. mart 1987.
Louveciennes, Francuska
Narodnost Francuz
Polje fizika, kvantna mehanika
Institucija Sorbonne
Univerzitet u Parizu
Alma mater Sorbonne
Akademski mentor Paul Langevin
Istaknuti studenti Jean-Pierre Vigier
Poznat po Talasna priroda elektrona
Istaknute nagrade Nobel prize medal.svg Nobelova nagrada za fiziku (1929.)
Nagrada Alberta I. (1932.)
Medalja Max Planck (1938.)
Nagrada Kalinga (1952.)

Louis-Victor-Pierre-Raymond, 7. vojvoda de Broglie (Dieppe, 16. august 1892. – Louveciennes, 19. mart 1987.) bio je francuski fizičar. Godine 1929. je dobio Nobelovu nagradu za fiziku za otkriće dualne prirode elektrona. Bio je član i povremeni sekretar Francuske akademije nauka.

Biografija[uredi | uredi izvor]

Rođen je u plemićkoj porodici 16. augusta 1892. Njegova porodica je nosila titulu vojvode. Godine 1910. diplomira historiju, ali poslije toga se okreće matematici i fizici, koje diplomira 1913. Nakon toga je došao Prvi svjetski rat (1914. - 1918.), kada je služio kao vojnik na razvoju radio komunikacija. Poslije rata je nastavio sa izučavanjima opće fizike. Kada mu 1960. umire brat Maurice, također fizičar, Louis postaje 7. vojvoda de Broglie. Tokom svog života nikada se nije ženio, a nakon što 19. marta 1987. umire u Louveciennesu u 94. godini života, njegov rođak Victor-François nastavlja lozu de Broglieovih postavši 8. vojvoda de Broglie.

Dualna priroda elektrona[uredi | uredi izvor]

U svojoj doktorskoj tezi iz 1924. je uveo hipotezu o elektronskim talasima, odnosno pretpostavio da elektronima u pokretu treba pridružiti i talasne osobine. Prije njega, zahvaljujući Einsteinovom objašnjenju fotoelektričnog efekta i Planckovom objašnjenju zračenja apsolutno crnog tijela, ukazala se nužnost da se zracima svijetlosti (EM zračenja) pridruže i čestična svojstva. De Broglie je stoga postavio obrnuto pitanje: "Ako svjetlost osim talasnih posjeduje i čestična svojstva, da li onda česticama supstance, kao što su, na primjer, elektroni, treba također, osim čestičnih, pridružiti i talasne osobine?"

Ovu njegovu pretpostavku o talasnim osobinama čestica naučna je javnost u prvi mah primila sa nevjericom, pa čak i sa podsmjehom. Međutim, njegovu teoriju su potvrdili Lester Germer i Clinton Joseph Davisson 1927. u eksperimentu kojim je dokazana difrakcija elektrona na kristalima. Difrakcijska slika je bila dokaz talasne prirode elektrona. Za rad na talasnoj mehanici i za otkriće talasne prirode elektrona dobio je Nobelovu nagradu za fiziku 1929. Jedna od primjena njegovog otkrića je elektronski mikroskop, koji je imao mnogo veću rezoluciju od optičkih mikroskopa, jer je talasna dužina elektrona mnogo kraća od talasne dužine svjetlosti. De Broglieova hipoteza je postala tako jedan od osnovnih postulata nove talasne ili kvantne mehanike, ali također uvela u fiziku i problem tzv. talsno-čestičnog dualizma. Kao ilustracija ovog fenomena danas se najčešće navodi eksperiment difrakcije elektrona na dvostrukom prorezu.

Interesantno je primijetiti da u svojim kasnijim istraživanjima de Broglie nije došao ni do jednog rezultata, koji bi bio bar približno jednak ovom njegovom epohalnom otkriću, do kojega je došao radeći na svojoj doktorskoj disertaciji.

De Broglieova relacija[uredi | uredi izvor]

Prva de Broglieova jednačina povezuje talasnu dužinu sa impulsom čestice

\lambda = \frac{h}{p} = \frac {h}{\gamma mv} = \frac {h}{mv} \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}

Gdje je λ čestična talasna dužina, h je Planckova konstanta, p je impuls čestice, m je masa mirovanja čestice, v je brzina čestice, γ je Lorentzov faktor i c je brzina svetlosti u vakuumu.

Što je veći impuls čestice, time je kraća njena talasna dužina.

Kasniji rad[uredi | uredi izvor]

De Broglieov rad na dualnoj prirodi materije je bio ključan za otkriće i razvoj kvantne mehanike. Međutim kvantna ili valna mehanika se zasnivala na talasnim funkcijama, čiji je kvadrat predstavljao vjerojvatnoću pronalaska elektrona u određenoj tačci prostora. De Broglieu se, kao ni Einsteinu i Schrödingeru, nije sviđala indeterministička priroda novostvorene kvantne mehanike. Zbog toga je radio na pokušajima da razvije kauzalno objašnjenje kvantne mehanike. Radio je i na Diracovoj elektronskoj teoriji, novoj teoriji svjetlosti, općoj teoriji čestica sa spinom i primjeni valne mehanike na nuklearnu fiziku.

Napomena o izgovoru[uredi | uredi izvor]

U francuskom jeziku de Broglie se izgovara kao [də bʁœj], slično izgovoru prezimena De Broy. Radi se zapravo o promjeni izgovora italijanskog prezimena Broglia (Brolja) koje su nosili de Broglieovi preci, a koje je galicizirano 1654.[1]

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons
Commons: Louis de Broglie
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: