Zita od Burbon-Parme

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Zita od Burbon-Parme
Zita magyar királyné.jpg
Carica Austrije; kraljica Ugarske, Hrvatske i Češke
Krunidba 30. decembar 1916
Supružnik Karlo, car Austrije
Djeca Oton, krunski princ od Austrije
Adelhajda Austrijska
Robert, nadvojvoda od Austrije-Este
Feliks Austrijski
Karlo Ludovik Austrijski
Rudolf Austrijski
Karla Austrijska
Elizabeta Austrijska
Dinastija Burbon-Parma
Otac Robert, vojvoda Parme
Majka Marija Antonija Portugalska
Rođenje 9. maj 1892
Smrt 14. mart 1989

Zita od Burbon-Parme (9. maj 189214. mart 1989) je bila posljednja carica Austrije, posljednja kraljica Ugarske, te posljednja kraljica Češke.

Mladost[uredi | uredi izvor]

Zita s ocem, majkom i sedamnaestero svojih od svojih 23 braće i sestara

Bila je treća kćerka i peto zajedničko dijete Roberta, posljednjeg vladajućeg vojvode Parme, i portugalske infante Marije Antonije. Njen otac je iz prvog braka imao dvanaestero djece (šestero s mentalnom retardacijom), te još dvanaestero iz drugog braka (u kojem je rođena i Zita), a Zita je bila njegovo sedamnaesto dijete. Ime je dobila po Ziti, italijanskoj svetici iz 13. stoljeća. Bila je odgajana u religioznoj rimokatoličkoj porodici, te je razmišljala o odlasku u samostan, gdje su kao redovnice već živjele njene tri sestre.

Brak[uredi | uredi izvor]

Zita i Karlo na dan vjenčanja

Svog budućeg supruga Karla upoznala je preko svoje tetke Marije Terezije, koja je bila udovica Karlovog djeda. Vjenčali su se 21. oktobra 1911. godine. Njen suprug je već tada bio smatran budućim carem i kraljem, pošto car Franjo Josip nije imao živih sinova, a djeca prijestolonasljednika Franje Ferdinanda nisu bila smatrana podobnom da naslijede krune zbog skromnog porijekla njihove majke Sofije. Kada je Franjo Ferdinand ubijen u Sarajevu 1914. godine, Zitin suprug je postao prijestolonasljednik.

Prvi svjetski rat je za Zitu lično bio težak, pošto su se njena braća borila na različitim stranama. Kada se Italija pridružila protivnicima Austrije, Zitina popularnost je naglo pala. Sa suprugom je imala pet sinova i tri kćerke.

Carica i kraljica[uredi | uredi izvor]

Dana 21. novembra 1916. godine umro je car Franjo Josip, te je Zita postala carica i kraljica kao supruga novoga cara i kralja. Par je okrunjen za kralja i kraljicu Ugarske 30. decembra iste godine. Imala je značajnog utjecaja na svoga supruga.

Zitin brat Siksto je nagovorio Karla da potpiše seperatni mir s Francuskom, zbog čega je Karlo postao izuzetno nepopularan. Karlo će ubrzo zatim izgubiti sve svoje krune.

Život u egzilu[uredi | uredi izvor]

Do 11. novembra 1918. sve nacije Austro-Ugarske su proglasile svoje težnje da se odvoje od Austro-Ugarske. Zitin brat je zamolio britanskog kralja Georgea V da organizuje bijeg cara, carice i njihove djece iz Beča u Švicarsku, što je George V i uradio; ubistvo njegovih rođaka, ruskog cara Nikolaja II, carice Aleksandre i njihovo petero djece bio je dovoljan razlog za zabrinutost za sigurnost austrijske carske porodice.

Karlo je bio ohrabren od strane mađarskih nacionalista, pa se dva puta tokom 1921. bezuspješno pokušao vratiti na prijestolje Mađarske. Mađarska je ostala kraljevina, ali bez kralja. Pokušaji da se vrati na prijestolje barem Mađarske nisu mu uspjeli zbog raznih faktora, uključujući izostanak podrške od strane regenta Miklósa Horthyja.

Zita i Karlo su 1921. godine protjerani na portugalsko ostrvo Madeira. Njihova djeca su ostala kod Zitine tetke (maćehe Karlovog oca) Marije Terezije, a kasnije su se pridružili roditeljima. Godine 1922. osam mjeseci trudna carica Zita je ostala udovica.

Udovištvo[uredi | uredi izvor]

Grob carice i kraljice Zite

Zita je s djecom nakon muževe smrti živjela u Španiji kod kralja Alfonsa XIII, a kasnije su se preselili u Belgiju. Iz Belgije su pobjegli kada ju je nacistička Njemačka okupirala tokom Drugog svjetskog rata.

Porodica se na kraju skrasila u Kvebeku koji je bio poželjan jer se tu govori francuski jezik koji je carska porodica poznavala. Kako su ostali bez svih primanja iz Evrope, carska porodica je pala u siromaštvo. Za vrijeme Prvog svjetskog rata Zita je bila carica i kraljica, a za vrijeme Drugog svjetskog rata spremala je ručak od listova maslačka umjesto špinata.[1]

Zita se u Evropu vratila 1952. godine, i to u Luksemburg, kako bi se brinula za svoju staru majku. nakon što je austrijska vlada 1982. godine popustila u sprječavanju Habsburgovcima da ulaze u Austriju, bivša carica se nakon šest desetljeća vratila u Austriju. Kroz sljedećih nekoliko godina bivša carica se čak pojavljivala na austrijskoj televiziji, gdje je iznijela mišljenje da sin cara Franje Josipa, prestolonasljednik Rudolf, i njegova ljubavnica, Mary von Vetsera, nisu počinili samoubistvo, već da su navjerovatnije ubijeni.[2]

Umrla je u Zizersu, u Švicarskoj, u 96. godini života. Sahranjena je u Carskoj kripti u Beču zajedno s ostalim Habsburgovcima.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Brook-Shepherd, Gordon: The Last Empress - The Life and Times of Zita of Austria-Hungary 1893-1989, 1991.
  2. ^ Brook-Shepherd, Gordon: The Last Empress - The Life and Times of Zita of Austria-Hungary 1893-1989, 1991.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: