Beg

S Wikipedije, slobodne enciklopedije

Beg (tur. bey, arap. slovima piše se bek), u turkofonim zemljama i u Osmanskome Carstvu, gospodin, gospodar, vladar, titular veće nadarbine. U kasnijem periodu osmanske vladavine u Bosni, pripadnik nasljednog plemstva. Tim se naslovom iz poštovanja moglo oslovljavati i neplemenitog sagovornika. U starijem su periodu begovi najčešće bili zapovjednici sandžaka, kapetani velikih kapetanija na rijekama te zaimi, uživatelji zeameta - srednjih nadarbina. Naziv je ponekad u upotrebi i za bogatog i uglednog nemuslimana, a u službenoj korespondenciji može označivati prvake vazalne ili strane države (dubrovački begovi).[1]

Beg je naslov koji se tradicionalno koristio za vođe manjih turskih plemenskih grupa. U historijskim analima, mnogi turske i perzijske vođe su imale titule bey, beg ili beigh. Sve tri su istog značenja - "lider". Regija, provincija ili vilajet (na turskom, vilayet), u kojem je beg vladao, nazivao se beylik, odnosno "begovina," što u grubim crtama odgovara "emiratu" ili "kneževini."

Prva tri vladara Osmanlijskog Carstva su imali titule bega a ne sultana. Murat I je dobio pravo zvanja "sultana" od kalifa u Kairu 1383. Od tada se zvanje "beg" odnosi na guvernera osmanlijskog vilajeta (provincije). S labavom osmanlijskom strukturom, važnije provincije su bile sklone autonomiji i samoodrživosti. U sljedećem vijeku su vladari gradova Bursa i Edirne imali titule "bega". Kasnije je titula vladara suverene države Tunisa bila "beg".

Krajem 19. vijeka je naziv "beg" reduciran na počasni naziv, nešto što otpilike odgovara engleskoj tituli "Sir". U današnjoj Turskoj i Azerbejdžanu, naziv bega ima značenje "gospodin".

Varijacijski oblici beg ili Baig se još uvijek koriste u prezimenima u Južnoj i Centralnoj Aziji, kao i na Balkanu. U slavenskim imenima postoji spoj sa slavenskim -(ov)ić dodatkom, kao naprimjer u prezimenima Izetbegović, Avdibegović, Smailbegović i tome slično.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Kragić, Bruno (glavni urednik) (2022). "Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje". Leksikografski zavod Miroslav Krleža. Pristupljeno 2023-01-19.