Bočni lanac

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
IUPAC definicija

Lanac;
Bočni lanac;
Lanac privjesak
Oligomerni ili polimerni izdanak iz makromolekulskog lanca.

Napomene:
1. Oligomernana grana se može označiti kao kratkolančana grana.
2. Polimerna grana se označava kao dugogančana.[1]

Bočni lanac – u organska hemija i biohemiji – je hemijska grupa koja se veže na sržni dio molekule zvane glavni lanac okosnica. Bočni lanac je također poznat i kao lanac privjesak, ali bočna grupa ima različitu definiciju.

Konvencije[uredi | uredi izvor]

Oznaka mjesta R se često koristi kao generička oznaka za alkil (zasićeni ugljikovodik) grupu bočnih lanaca u dijagramima hemijske strukture. Za označavanje drugih ne-ugljikovih grupa u dijagramima strukture, često se upotrebljavaju oznake X, Y ili Z.

Historija[uredi | uredi izvor]

Simbol R je uveo francuski hemičar Charles Frédéric Gerhardt, u 19. stoljeću. On se zalagao za njegovo usvajanje na osnovu toga da bi bio široko prepoznatljiv i razumljiv s obzirom na korespondenciju na više evropskih jezika; početno slovo jedne ili više riječi već se koristilo u oznakama koncepta i značenja "root" (=korijen) ili residue (=ostatak), sa istim početnim slovom (R) i na latinskom, francuskom, njemačkom, kao i i na nekim drugim jezicima.[2]

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Organska hemija[uredi | uredi izvor]

U nauci o polimerima, bočni lanac oligomernog ili polimerrnog izdanka se proteže od okosničkog lanca polimera. Bočni lanci imaju važan utjecaj na svojstva polimera, uglavnom na kristalnost i gustinu. Oligomerna grana se može nazvati ogrankom kratkog lanca, a polimerna grana se je ogranak dugog lanca. Bočne grupe se razlikuju od bočnih lanaca; one nisu ni oligomeri niti polimeri.[3]

Biohemija[uredi | uredi izvor]

U proteinaima, koji se sastoje od aminokiselinskih ostataka, bočni lanci su u prilogu na alfa-ugljikovo atomu u amidnoj okosnici. Bočni lanac koji je povezan sa alfa-ugljikom je specifična za svaku aminokiselinu i odgovoran je za utvrđivanje punjenja i polarnosti aminokiseline. Aminokiselinski bočni lanci su odgovorni za mnoge interakcije koje dovode do pravilnog proteinskog savijanja i funkcije.[4]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Glossary of basic terms in polymer science (IUPAC Recommendations 1996)". Pure and Applied Chemistry 68 (12): 2287–2311. 1996. doi:10.1351/pac199668122287. 
  2. ^ Jensen W.B., Journal of Chemical Education 87, 360 (2010)
  3. ^ http://goldbook.iupac.org/B00720.html
  4. ^ Voet, Donald; Voet, Judith; Pratt, Charlotte (2013). Fundamentals of Biochemistry Life at the Molecular Level (Fourth iz.). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 9781118129180.