Olovo(IV)-oksid

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Olovo (IV) oksid)
Idi na: navigaciju, pretragu
Olovo(IV)-oksid
ScrutinyiteStructure.png
Općenito
Hemijski spoj Olovo(IV)-oksid
Druga imena Olovo-dioksid
Molekularna formula PbO2
CAS registarski broj 1309-60-0
Kratki opis smeđa ili tamnosmeđa supstanca
Osobine1
Molarna masa 239,2 g/mol
Agregatno stanje čvrsto
Gustoća 9,4 g/cm3
Tačka topljenja 290 °C (raspada se)
Rastvorljivost gotovo nerastvorljiv u vodi
1 Gdje god je moguće korištene su SI jedinice. Ako nije drugačije naznačeno, dati podaci vrijede pri standardnim uslovima.

Olovo(IV)-oksid, poznat i kao olovo-dioksid, jest spoj hemijskih elemenata olova i kisika, s hemijskom formulom PbO2. To je tamnosmeđi prah, koji ima jake oksidirajuće osobine.

Nalazišta[uredi | uredi izvor]

U prirodi se ovaj spoj javlja kao mineral platnerit.[1]

Dobijanje[uredi | uredi izvor]

U industrijskim količinama proizvodi se elektrolitičkom oksidacijom ili hemijskom oksidacijom sa snažnim oksidacijskim sredstvima, poput hlora:

Osobine[uredi | uredi izvor]

Olovo (IV) oksid

Fizičke osobine[uredi | uredi izvor]

Postoji pet poznatih modifikacija olovo(IV)-oksida. One mogu prelaziti iz jedne u drugu djelovanjem različitih pritisaka i temperature. Do pritiska 4 GPa (pri 200 °C - 1,3 GPa), olovo(IV)-oksid kristalizira se u tetragonalnu ß-modifikaciju sa strukturom rutila. Pri višim pritiscima do 7 GPa (pri 300 °C - 6 GPa) nastaje α-ortorompska kristalna struktura. Napokon, struktura se mijenja u kubičnu i pritom sliči defektnoj strukturi fluorita. Pri pritisku 11,4 Gpa struktura kristala je ortorompska i slična je cirkonij-dioksidu. Pri pritisku 29 GPa struktura je ortorompska, slična kotunitu.[2]

Hemijske osobine[uredi | uredi izvor]

α-PbO2 snažno je oksidacijsko sredstvo. Pri zagrijavanju se prvo otpušta kisik i prelazi u miješani oblik oksida olovo(II,IV)-oksid, dok na temperaturi iznad 550 °C prelazi u olovo(II)-oksid (PbO).

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Zbog snažnih oksidacijskih osobina, olovo(IV)-oksid koristi se u industriji, kao i u laboratoriji. Upotrebljava se u proizvodnji boja, hemikalija te kao masa za trenje kod šibica. Osim toga, našao je primjenu i pri proizvodnji raketa za vatromet, kao elektroda u akumulatorima te za učvršćivanje sulfidnih polimera.

Koristi se kao snažno oksidacijsko sredstvo i u organskoj hemiji.

Sigurnost[uredi | uredi izvor]

Olovo(IV)-oksid je teratogen, opasan za zdravlje i zagađivač okoline. Osim toga, smatra se da je kancerogen za ljude i spada u drugu kategoriju kancerogenih supstanci.[3] Najviša dozvoljena koncentracija PbO2 na radnom mjestu iznosi 0,1 mg/m3. Spada u klasu otrova CH-1 (veoma snažni otrovi).[4]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Atlas minerala: Platnerit
  2. ^ J. Haines, J. M. Léger i O. Schulte (1996): "The high-pressure phase transition sequence from the rutile-type through to the cotunnite-type structure in PbO2", J. Phys.: Condens. Matter 1996, 8, str. 1631–1646.
  3. ^ GESTIS baza podataka
  4. ^ IGS-Giftliste