Parlamentarni sistem

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Karta različitih oblika parlamentarnog sistema
  Parlamentarna republika gdje je parlament odvojen od šefa države
  Parlamentarna republika sa izvršnim predsjednikom koji je nezavisan od parlamenta
  Ustavna monahija sa monarhom ali sa parlamentom kao glavnim autoritetom

Parlamentarni sistem je model demokratskog upravljanja državom gdje izvršna vlast ostvaruje svoj demokratski legitimitet a koji proističe od povjerenja zakonodavne vlasti, u najčešćem slučaju parlamenta ili skupštine. U parlamentarnom sistemu, šef države je funkcija koja se razlikuje od funkcije šefa vlade, odnosno premijera ali gdje postoji jaka veza između zakonodavne i izvršne vlast. Ovaj sistem je oprečan predsjedničkom sistemu gdje je šef države uglavnom i šef vlade i rukovodi izvršnom vlasti koja je odvojena od zakonodavne vlasti.

Države sa parlamentarnom demokratijom mogu biti ustavne monarhije ili parlamentarne republike. U slučaju ustavnih monarhija monarh je šef države, dok je šef vlade, odnosno premijer skoro uvijek jedan od članova parlamenta. Ovakvi modeli parlamentarnog sistema zastupljeni su u Ujedinjenom Kraljevstvu, Danskoj, Švedskoj, Japanu i dr. Kod parlamentarnih republika, predsjednik je šef države ali ta uloga je ceremonijalna dok je šef vlade redovno iz zakonodavne većine. U nekoliko parlamentarnih republika, kao što su Bocvana, Južnoafrička Republika, Surinam i dr, šef vlade je i šef države ali je izabran od strane parlamenta kojemu je i odgovoran. Kod dvodomnim parlamenata, šef vlade je uglavnom, mada ne uvijek, član donjeg doma parlamenta.

Parlamentarizam je dominantni oblik vladavine u Evropi, a 32 od 50 njenih suverenih država su sa parlamentarnim sistemom. Također, parlametarizam je uobičajen na Karibima, gje je ovaj model upravljanja državom prisutan u 10 od 13 ostrvskih država kao i u Okeaniji. U drugim dijelovima svijeta parlamentarni sistem je manje zastupljen ali se praktikuje na svim kontinentima, najčešće u bivšim kolonijama Britanskog carstva.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]