Plazmoliza

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Preferences-system.svg Ovom članku potrebna je jezička standardizacija, preuređivanje ili reorganizacija.
Pogledajte kako poboljšati članak, kliknite na link uredi i doradite članak vodeći računa o standardima Wikipedije.
Gnome-edit-clear.svg Ovaj članak zahtijeva čišćenje.
Molimo Vas da pomognete u poboljšavanju članka pišući ili ispravljajući ga u enciklopedijskom stilu.
Spelling icon.svg Moguće je da ovaj članak ne poštuje standarde Wikipedije na bosanskom jeziku
kao što su upotreba afrikata, pravopis, pisanje riječi u skladu sa standardima, te način pisanja članaka.
Ćelije Rhoeo discolor, prije (vrh) i poslije (dno) plazmolize

Plazmoliza je proces u kojem ćelije gube vodu u hipertoničnom rastvoru. Obrnuti proces, citoliza, može nastati ako je ćelija u hipotoničnom rastvoru, što je rezultat nižeg vanjskog osmotskog pritiska i neto dotokom vode u ćeliju. Kroz posmatranje plasmolize i deplazmolize, moguće je odrediti toničnost ćelijske okoline, kao i stopu rastvorenih molekula koje prelaze ćelijsku membranu.

Turgidnost[uredi | uredi izvor]

Glavni članak: Turgorski pritisak

Biljna ćelija u hipotoničnom rastvoru upija vodu putem osmoze, tako da povećana unutrašnja količina vode povećava pritisak proroplazme na ćelijski zid, stanje poznato kao turgor. Turgorski pritisak čini da biljne ćelije potiskuju jedne druge na isti način i to je glavni oblik podrške nedrvenastog biljnog tkiva. Ćelijski zidovi biljaka odolijevaju daljem unosu vode nakon određenog optrećenja, poznatog kao puni turgor, koji sprečava pucanje ćelija kao što se događa kod životinjskih u istim uvjetima. To je i razlog da biljke stoje uspravno. Bez turgorske napetosti ćelija, biljke bi padale pod sopstvenom težinom. Turgorski pritisak omogućava biljkama da ostanu čvrste i uspravne, a one koje su bez turgorovog pritiska (poznate kao mlitave) uvehnu. Turgorski pritisak ćelija počinje da opada samo kad nema vazdušnog prostora oko njih što na kraju dovodi do većeg osmotskog pritiska nego u ćeliji.[1] Visoka koncentracija tvari otopljenih u vakuoli doprinosi povećanju unutarnjeg osmotskog potencijala što pomaže u održavanju osmotke ravnoteže u ćeliji.[potreban citat]

Plazmoliza[uredi | uredi izvor]

Biljna ćelija u različitim uvjetima

Ako se nalazi u hipertoničnom rastvoru, ćelija gubi vodu i time turgorski pritisak dovodi do plasmolize: pritisak pada na mjestu gdje se protoplazma ćelije odmiče od njenog zida, ostavljajući praznine između ćelijskog zida i membrane, što izaziva skupljanje i gužvanje. biljnih ćelija . Kontinuirani pad pritiska na kraju dovodi do citorize – potpunog kolapsa ćelijskog zida. Biljke sa ćelijama u ovom stanju – uvehnu. Nakon plazmolize, jaz između ćelijskog zida i ćelijske membrane ispunjen je hipertonim rastvorom. To je zato što je rastvor koji okružuje ćelije hipertoničan, pa se odvija egzoosmoza i prostor između ćelijskog zida i citoplazme ispunjava se rastvorenim supstancama, a vći dio vode ispušta, a time i koncentracija sadržaja ćelije postaje hipertonična. U biljkama postoje određeni mehanizmi za sprečavanje prevelikog gubitka vode, na isti način kao i viška unosa vode. Plazmoliza može se preokrenuti ako se ćelija nalazi se u hipotoničnom rastvoru. Biljka zadržava vodu pomoću stoma, tako da se ne isušuje. Vosak također zadržava vodu u biljci. Ekvivalentni proces u životinjskim ćelijama naziva se krenacija.

Tekući sadržaj ćelije curi van zbog egzoosmoze. Ćelijska membrana povlači se iod ćelijskog zida (kod biljaka). Omotač većine životinjskih ćelija sastoji se od fosfolipidnog dvosloja (plazma membrana), a nemaju ćelijski zid, pa se, dakle, u takvim uvjetima smanjuju.

Plazmoliza javlja se samo u ekstremnim uvjetima i rijetko se događa u prirodi. Ona se inducira u laboratoriji uranjanjem ćelija u jake otopine soli ili rastvor šećera (saharoze) da se izazove egzoosmoza, pri čemu često koristeći biljke roda Elodea ili epidermne ćelije luka. Ćelijski sok se oboji, tako da je proces jasno vidljiv. Za bojenje biljnih ćelija može se koristiti metilenskog modrilo.

Plazmoliza poznat je uglavnom kao najčešće mežuranje ćelijskih membrana u hipertoničnom rastvoru i pod velikim pritiskom.

Postoje dva tipa plazmolize: može biti ili konkavna ili konveksna. Konveksna plazmoliza je uvijek nepovratna, dok je konkavna obično reverzibilna.[2] Tokom konkavne plazmolize, plazma membrana i priloženi protoplast djelomično se odvajaju od zida ćelije zbog polusferno zakrivljenih džepova prema unutra, koji se formiraju između plazma membrane i ćelijskog zida. Tokom konveksne plasmolize, plazma membrana i priloženi protoplast udaljuju se potpuno od zida ćelije, sa krajevima plazma membrane u simetričnim, sferno zakrivljenim strukturama.[3]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Munns, Rana (2010). Plants in Action. Australian Society of Plant Scientists. 
  2. ^ Lang, Ingeborg; Sassmann, Stefan; Schmidt, Brigitte; Komis, George (2014-11-26). "Plasmolysis: Loss of Turgor and Beyond". Plants (jezik: engleski) 3 (4): 583–593. PMC 4844282. PMID 27135521. doi:10.3390/plants3040583. 
  3. ^ Lang, Ingeborg; Sassmann, Stefan; Schmidt, Brigitte; Komis, George. "Plasmolysis: Loss of Turgor and Beyond". Plants. Pristupljeno 10 March 2016. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]