Alkani

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.

Alkani su zasićeni ugljikovodici koji imaju samo jednostruke kovalentne veze u molekulu. Njihov predstavnik je plin metan.

Metan, predstavnik alkana

Imenovanje alkana[uredi | uredi izvor]

Po IUPAC metodu, imenovanje alkana je prilično jednostavno. Imena svih alkana završavaju na -an. Prefiks je baziran na broju atoma ugljika pojedinog alkana.

  • metan, alkan s jednim atomom ugljika, CH4
  • etan, sumarna formula C2H6
  • propan, sumarna formula C3H8
  • butan, sumarna formula C4H10
  • pentan, sumarna formula C5H12
  • heksan, sumarna formula C6H14
  • heptan, sumarna formula C7H16
  • oktan, sumarna formula C8H18
  • nonan, sumarna formula C9H20
  • dekan, sumarna formula C10H22

Imena funkcionalnih grupa nastalih iz alkana se izvode iz imena alkana tako što se dodaje nastavak -il, naprimjer, funkcionalna grupa CH3 nastala iz metana naziva se metil grupa, CH2CH3 je etil grupa itd. Alkani se mogu vezati i u vidu prstena te tada govorimo o cikličnim alkanima. Cikloalkani se imenuju na sličan način kao i alkani, a najmanji broj ugljikovih atoma potrebnih za formiranje prstena je tri. (vidi ciklopropan).

Osobine[uredi | uredi izvor]

Alkani, kao i većina drugih ugljikovodika, su veoma lahko zapaljivi, te se uglavnom koriste kao gorivo u industriji ili u domaćinstvima. Benzin, naprimjer, je smjesa koja se sastoji od oko 90% oktana, 8% heptana i 2% drugih ugljikovodika te sumpora i olova. Propan i butan su plinovi koji su našli široku primjenu kao zamjena za ugalj i drvo, a odnedavno i kao alternativa pogonskom gorivu za automobile. Prva četiri alkana u homolognom nizu su gasovi (metan, etan, propan i butan) dok su svi ostali tekućine.

Reakcije alkana[uredi | uredi izvor]

Alkani veoma lahko reaguju s halogenim elementima: fluorom, hlorom i bromom, dajući halogene alkane i hlorovodičnu kiselinu.

CH4 + Cl2 --> CH3Cl + HCl

Ova supstitucija se može nastaviti i dalje:

CH3Cl + Cl2 --> CH2Cl2 + HCl

CH2Cl2 + Cl2 --> CHCl3 + HCl

CHCl3 + Cl2 --> CCl4 + HCl

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Linda D. Williams: Chemistry Demystified, McGraw-Hill, New York, 2003, str. 123-126
U G LJ I K O V O D I C I
aciklički ciklični
ZASIĆENI NEZASIĆENI KARBOCIKLIČKI HETEROCIKLIČKI
alkani alkeni
alkini
zasićeni nezasićeni aromatski
cikloalkani cikloalkeni areni


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: