Atomska masa
Atomska masa (Ar) je suma masa čestica koje čine atom, tj. protona (p) i neutrona (n), zajednički zvanih nukleoni. Atomska masa uglavnom dolazi od kombinovane mase protona i neutrona u jezgru, uz manje doprinose elektrona i energije nuklearnog vezivanja.[1] Atomska masa atoma, jona ili atomskih jezgara je nešto manja od zbira masa njihovih sastavnih protona, neutrona i elektrona, po formuli E = mc2.
Izražava se preko jedinice u, koja je 1/12 mase jezgre ugljika C12, i iznosi 1,6605*10−27 kg.[2] Dakle, atomska masa je relativan bezdimenzionalan broj izražen preko baždarene jedinice u, koja je u kg.
Atomska masa navedena u periodnom sistemu elemenata odnosi se na elemente koji se nalaze u prirodi, a oni se često sastoje od nekoliko izotopa zastupljenih u određenim postotcima. Npr. element Bor čine izotopi s 10 i 11 nukleona u prosječnom omjeru 18,83:81,17. Tako se od atomskih masa tih izotopa dobija navedena vrijednost 10,811.
Relativna izotopska masa može se dobiti dijeljenjem atomske mase ma izotopa s konstantom atomske mase mu, što daje bezdimenzionalnu vrijednost. Dakle, atomska masa atoma ugljika-12 je po definiciji 12 Da, ali relativna izotopska masa atoma ugljika-12 je jednostavno 12. Zbir relativnih izotopskih masa svih atoma u molekuli je relativna molekularna masa.
Atomska masa izotopa i relativna izotopska masa odnose se na određeni specifični izotop elementa. Budući da tvari obično nisu izotopski čiste, pogodno je koristiti elementarnu atomsku masu koja je prosječna (srednja) atomska masa elementa, ponderisana količinom izotopa. Bezdimenzionalna (standardna) atomska masa je ponderisana srednja relativna izotopska masa (tipične prirodne) smjese izotopa.
Revizija SI sistema iz 2019. redefinisala je kilogram koristeći Planckovu konstantu (h), poboljšavajući preciznost konstante atomske mase vezivanjem za fiksne fizičke konstante. Iako je dalton i dalje definisan putem ugljika-12, revizija poboljšava sljedivost i tačnost mjerenja atomske mase.
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ "DOE Explains...Nuclei". Energy.gov (jezik: engleski). Pristupljeno 13. 4. 2023.
- ↑ IUPAC, Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book") (1997). Online corrected version: (2006–) "atomic mass". doi:10.1351/goldbook.A00496