Autoput Banja Luka–Novi Grad
| Autoput Banja Luka–Novi Grad | |
|---|---|
 | |
| Osnovni podaci | |
| Vrsta | Autoput |
| Dužina | km |
| Nadležnost | JP Autoputevi Republike Srpske |
| Vrijeme gradnje | u planu |
| Dionica | |
| Početak | Autoput Gradiška–Banja Luka |
| Kraj | Novi Grad |
| Lokacija | |
| Država |  Bosna i Hercegovina |
| Gradovi | Banja Luka, Prijedor, Novi Grad |
Autoput Banja Luka–Novi Grad jest planirani autoput u Bosni i Hercegovini koji bi trebao povezivati Banja Luku preko Prijedora sa Novim Gradom (ranije Bosanski Novi) i granicom sa Hrvatskom.[1]
Plan
[uredi | uredi izvor]Krajem novembra 2017. je u Budimpešti je potpisan sporazum o saradnji u vezi sa izgradnjom autoputa Banja Luka–Novi Grad između Autoputeva Republike Srpske i China Shandong International Economic & Technical Cooperation Group u visinu od oko 320 miliona eura, a sam ugovor o koncesiji o izgradnji autoputa je potpisan 13. decembra 2018. Kineska firma je osnovala svoje predstavništvo u Banjoj Luci pod imenom SDHS-CSI BH.[2][3]
Prema sporazumu o saradnji u vazi sa izgradnjom puta je predviđeno da prva faza izgradnje bi trebala biti dionica autoputa od Banje Luke do Prijedora, a naredne faze bi se razradile u projektnoj i studijskoj dokumentaciji dionica od Prijedora do Novog Grada, kao i dio puta od Prijedora do Kozarske Dubice. Po sporazumu, krajem prve polovine 2018, finansijska konstrukcija bi trebala biti zatvorena i radovi bi trebali započeti. Kineska firma bi svojim sredstvima plaćala radove, a poslije izgradnje bi naplaćivala putarine.[2]
Prema planovima koje iznosi JP Autoputevi Republike Srpske, ovaj autoput bi omogućio:[1]
- ostvarenje modernije putne veze Banja Luka – Prijedor – Novi Grad sa postojećim autoputskim pravcem E-661 na istoku, odnosno sa budućim ukrštajem dva autoputa u Hrvatskoj na zapadu
- rasterećenje dijela postojeće putne mreže uz poboljšanje uslova za korisnike koji korespondiraju između Banja Luke i Novog Grada
- omogućavanje bržeg i efikasnijeg prolaska tranzitnog saobraćaja
- smanjenje vremena putovanja i operativnih troškova vozila
- smanjenje broja saobrađajnih nezgoda
- dionica Banja Luka – Novi Grad će biti zapadni dio buduće poprečne veze kroz teritoriju Republike Srpske na pravcu istok-zapad, kao jedna od osnovnih drumskih veza unutar Republike Srpske
Problemi
[uredi | uredi izvor]Problemi sa objavljivanjem Ugovora o koncesiji i priloga
[uredi | uredi izvor]Centar za zaštitnu sredinu iz Banje Luke se obratilo Ministarstvu saobraćaja i veza RS sa zahtjevom pristupa informacima da dostavi studiju uticaja ekonomske opravdanosti za projekat ovog autoputa, ali je Ministarstvo odbilo. Nakon uloženog upravnog spora, sud je presudio u korist Centra za zaštitnu sredinu. U samoj presudi da je bez validnog razloga odbila pristup informacijama, uslijed navodnog prouzrokovanja štete po javni organ i konsultatsku kuću koja je odradila predmetnu studiju.[4]
Takođe je Centar za zaštitnu sredinu vodio sudske sporove za dobijanja ugovora za koncesiju izgradnju puteva, gdje je dobila sam ugovor i većinu priloga ugovora sem priloga o finansijskom modelu. Posle još jednog sudskog spora, dobili su i taj prilog ugovoru. U tom prilogu se vidi da RS dobija samo 5% prihoda od autoputa.[4]
Protest u Kozarcu
[uredi | uredi izvor]Tokom februara 2021, stanovnici Kozarca kod Prijedora su protestvovali zbog izgradnje autoputa zbog loše odrađene putanje puta uslijed kojih bi se trebalo porušiti na teritoriji Kozarca 17 kuća i/ili pomoćnih objekata, pa bi tako jednom čovjeku autoput prolazio kroz dvorište, dok bi sam autoput na par metara udaljeni od kuće, a pomoćni objekti objekti bili sa druge strane autoputa. Drugi stanovnici Kozarca se plaše bi im autoput odsjekao pristup drugim dijelovima sela ili podijelio imanje na dva dijela. Iako je prvobitno trebalo biti porušeno oko 880 na čitavoj putanji puta, taj broj je smanjen, pa bi takvih objekata bilo 109 na teritoriji Prijedora i 245 na teritoriji Banje Luke. Još jedan od problema jeste što ljudima nisu dali tačnu novčanu visinu kompezacije za rušenje objekata, samo okvirne brojke.[3]
Sam proces javnog uvida u putanju autoputa i broj porušenih objekata je bio kratak, prvi put je bio u periodu od 20. februara do 5. marta 2020, a drugi od 16. do 30. novembra iste godine. A plan parcelacije je donet po skrađenom postupku.[3]
U Gornjoj Omarskoj je određeno da se 40 objekata poruši zbog gradnje autoputa, kao i da je određenim ljudima zaštitna ograda autoputa planirana na 3,5 metara od kuće.[5]
Cijena dionice i početak radova
[uredi | uredi izvor]Prema Ugovoru o komesaciji za izgradnju autoputa, Republika Srpska i SDHS-CSI BH su se dogovorili te 2018. da je planirana cijena izgradnje dionice autoputa Banja Luka–Prijedor za oko 42 km autoputa bude 297 miliona eura, a prema mišljenju ekonomisti Zoranu Pavloviću će profitirati firma SDHS-CSI BH najmanje 3 puta više.[3]
Početkom 2024. je Vlada Republike Srpske prihvatila finasijski plan i priloge kojima se definišu određene odredbe ugovora o koncesiji za ovaj autoput, odnosno za prvu fazu Banja Luka–Prijedor.[6] Sredinom septembra iste godine je najavljen početak radova na dionici Banja Luka–Prijedor do kraja tog mjeseca, dok Orlovcima kod Prijedora 6. novembru 2021. održana svečanost zvačnog realizacije projekta izgradnje autoputa Banja Luka–Novi Grad, a početak gradnje je tada najavljen pred opće izbore 2022.[7][5] Tokom 2024. je opet najavljen početak radova. Do 20. augusta 2025. je izgrađeno 6 kilometara autoputa iz pravca Prijedora.[8]
Početkom novembra 2024. je Vlada RS najavila da će platiti 234.000 KM bez PDV-a za izradu analize opravdanosti zahtjeva firme SDHS-CSI za povećanje cijene izgradnje dionice.[9]
Prema navodima ministru saobraćaja i veza Zorana Stevanovića, iz oktobra 2025, povećanje cijene dijela autoputa od Banje Luke do Prijedora opravdana je nakon što je došlo do poskupljenja, na osnovu mišljenja neimenovane međunarodne revizorske kuće. Revizorska kuća je navela u odnosu na ono što je 2018. vrijedilo 290 miliona, sada vredi 380 miliona eura. Stevanović je naveo da Vlada RS nije uplatila novac, već da će se srazmerno povećati koncesiona naknada kineske kompanije.[10]
Putarina
[uredi | uredi izvor]Ugovorom o komasaciji za izgradnju autoputa iz 2018. pod kojim su Republika Srpska i SDHS-CSI BH se dogovorili da bi SDHS-CSI BH naplaćivala putarinu i koja bi išla na njen račun narednih 30 godina, a Republika Srpska garantuje SDHS-CSI BH da će tom putu zaraditi 30 miliona eura godišnje, a ako ne bude tolika zarada od putarina, Republika Srpska će plaćati razliku od planiranog nivoa zarade i ostvarne zarade. Spominje se da će Republika Srpska plaća oko 32,5 miliona eura za raspoloživost autoputa. S tim da je nejasno da li RS plaća taj iznos svake godine ili plaća u slučaju da se putarina ne naplati u tom iznosu.[3][9]
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 "Бања Лука – Приједор – Нови Град | Аутопутеви". autoputevirs.com. Pristupljeno 26. 3. 2021.
- 1 2 Srna (2017-11-26). "Potpisan sporazum: Za gradnju autoputa Banjaluka - Novi Grad 320 miliona evra". Blic.rs (jezik: srpski). Pristupljeno 2026-02-07.
- 1 2 3 4 5 Milojević, Milorad (2021-02-10). "Mještani Kozarca na putu kineskim investitorima". Radio Slobodna Evropa (jezik: srpskohrvatski). Pristupljeno 2026-02-07.
- 1 2 Urednik (2024-08-05). "Saga o auto-putu Banja Luka – Prijedor – Novi Grad - Antikorupcija". Antikorupcija. Pristupljeno 2026-02-07.
- 1 2 "Još nema auto-puta Prijedor-Banjaluka: Gdje je zapelo?". BN. Pristupljeno 2026-02-07.
- ↑ "Vlada Srpske prihvatila finansijski plan: Detaljnije definisan ugovor za auto-put Banjaluka-Prijedor". Srpskainfo (jezik: srpski). 2024-01-11. Pristupljeno 2026-02-07.
- ↑ "Vlada RS ponovo najavljuje početak gradnje autoputa Banjaluka - Prijedor". Mondo Bosna (jezik: engleski). Pristupljeno 2026-02-07.
- ↑ BN TELEVIZIJA (2025-08-20), Šta je zapelo u izgradnji auto-puta Prijedor–Banjaluka? Zašto su građani nezadovoljni na ovoj trasi?, pristupljeno 2026-02-07 CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
- 1 2 "Vlada plaća 234.000 KM izradu analize za autoput Banjaluka-Prijedor". BN. Pristupljeno 2026-02-07.
- ↑ "Вијести Министар Стевановић поручио: Ревизори утврдили да је оправдана цијена ауто-пута Бања Лука-Приједор". vladars.rs (jezik: engleski). Pristupljeno 2026-02-07.