Ivan Štraus

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Ivan Štraus
Belgrade-avio-museum.jpg
Muzej zrakoplovstva, Beograd
Rođenje (1928-06-24) 24. juni 1928.
Kremna, Kraljevina Jugoslavija
Smrt 24. august 2018(2018-08-24) (90 god.)
Sarajevo, Bosna i Hercegovina
Nacionalnost Bosanac
Zanimanje Arhitekt
Član ANUBiH i SANU

Ivan Štraus (1928 – 2018) je bio bosanskohercegovački arhitekt slovenskog porijekla.

Biografija[uredi | uredi izvor]

Rođen u Srbiji, odrastao u Banja Luci, Ivan Štraus je započeo arhitektonske studije u Zagrebu 1947. godine, a diplomirao je 1958. godine na Tehničkom fakultetu u Sarajevu. Već od 1952. godine počeo se baviti arhitektnoskom djelatnošću učestvujući u arhitektonskim natječajima. Od tada je osvojio oko 30 vodećih nagrada za arhitekturu a pobjedio je na mnogim državnim i međunarodnim natječajima.

  • 1984 – Prijem u Akademiju nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine[1]
  • 2012 – Prijem u Srpsku Akademiju nauka i umjetnosti [2]
  • 9 august 2013 – Vlada Srbije je proglasila Muzej vazduhoplovstva za spomenik kulture[3]

O Štrausu su pisali:

"Ivan Štraus je kompletna arhitektonska i umjetnička ličnost. On je na prvom mjestu čovjek ideja i kreator prostora, ali on je i arhitekt-graditelj i arhitekt-publicist. ... Objekti koje je Ivan Štraus projektovao u posljednje vrijeme, u godinama zrele arhitektonske aktivnosti, predstavljaju malu antologiju specifičnih formi – čistih u svojoj geometriji, snažnih u svojim proporcijama, razigranih ali discipliniranih u svojim ritmičkim kompozicijama i vrlo često smjelih u konstruktivnih rješenjima. Upravo u periodu njegove zrelosti kao umjetnika, forme njegovih objekata su sve smjelije, perfekcija detalja sve naglašenija, likovni vokabular kojim oblikuje svoj svijet arhitekture sve bogatiji." – Akademik Husref Redžić, Sarajevo (iz prijedloga kandidature za izbor Ivana Štrausa u Akademiju nauka BiH 1984) [4]

"Nikada opterećen sporednim efektom, svaki arhitektonski zadatak rješava isključivo na razini intelektualnig i spoznajnog pristupa. Zato se Štrausova arhitektura ne moze voljeti ili ne voljeti, sviđati iline sviđati; nju spoznajmo dozivljavamo i tumačimo u svom bogatstvu misaonog izraza. Upravo po tome, Štraus je danas jedan od najistaknutijih predstavnika savremene jugoslavenske arhitekture, a njegovo dosadašnje djelo pouzdano je značajan doprinos savremenoj arhitekturi uopšte." – Profesor Nedžad Kurto, arhitekt, za "Odjek" broj 23, Sarajevo 1986. [5]

Realizirani projekti[uredi | uredi izvor]

Od realiziranih projekata ističu se:

Arhitekt Štraus se istakao kao projektant značajnih sakralnih objekata:

  • Dzamija u Oranu – međunarodni konkurs 1988
  • Župna crkva u Zoviku pored Brčkog – 1987
  • Župna crkva u Brčkom
  • Crkva u Dubravama
  • Crkva u Petrićevcu
  • Crkva na Dobrinji, Sarajevo – 1999

O Štrausovoj sakralnoj arhitekturi, arhitekt Mihajlo Mitrović piše: "Ceo ovaj ciklus neponavljanih i originalnih likovnih sklopova ima savršeno prepoznatljiv zajednički imenitelj: potpunu bezornamentalnost, majstorski oblikovanu lapidarnost formi, i suverenu prisutnost primarnih konstrukcija, koje tvore podlogu najneobičnijim kutcima, dozirane sakralne tajanstvenosti. Štrausovi zvonici su posebna storija, čista euklidovska planimetrija, a interpretacija krsta, lucidan izazov najstarijem i najjednostavnijem hrisćanskom simbolu. Elem, Štrausov ciklus sakralne arhitekture zaodenut je neobičnom lepotom. Svaka lepota je događaj, a najtrajniji je onaj ugrađen u neimarskom slogu." [6]

Nagrade na arhitektonskim natječajima[uredi | uredi izvor]

Domaće nagrade (Jugoslavija i Bosna i Hercegovina)[uredi | uredi izvor]

  • Dom štampe i gradski hotel, Sarajevo / BiH (koautor Zdravko Kovačević) – 1962., prva nagrada.
  • Muzej avijacije, Beograd – 1969. prva nagrada
  • Biblioteka i dječije pozoriste, Banja Luka / BiH – 1974, prva nagrada
  • Dom Armije, Derventa / BiH – 1977, prva nagrada
  • Hotel Onogošt, Nikšić / Crna Gora (koautor Tihomir Štraus) – 1982, prva nagrada
  • Župna crkva u Dubravama, Tuzla – 2000, prva nagrada
  • Župna crkva u Podmilačju, Jajce / BiH – 2000, prva nagrada

Međunarodne nagrade[uredi | uredi izvor]

  • Glavna pošta, Ministarstvo PTT i Ured telekomunikacija u Addis Abebi / Etiopija – 1964 (sa Zdravkom Kovačevićem) – prva nagrada
  • Opera u Sofiji / Bugarska – 1973 (sa Halidom Muhasilovićem) – prva nagrada
  • Velika džamija, Oran / Alžir (sa Halidom Muhasilovićem) – 1985 – prva nagrada

Izložbe[uredi | uredi izvor]

Izlagao je kako na domaćoj tako i na internacionalnoj sceni.
1973. i 1974. samostalne izložbe arhitekture u Sarajevu, Beogradu i Zagrebu
1986 i 1987 – retrospektivna izložba arhitekture u Sarajevu, Skopju, Beogradu, Ljubljani i Novom Sadu.
Kolektivne izlozbe u New Yorku u okviru izložbe "Yugoslav Arhictecture 1977 – 1984". u Sarajevu, Zagrebu, Budimpešti i Mariboru u okviru izložbe "Arhitekti-akademici Bosne i Hercegovine".

Knjige[uredi | uredi izvor]

  • Nova bosanskohercegovačka arhitektura – 1977.
  • 15 godina bosanskohercegovačke arhitekture - 1987.
  • Arhitektura XX vijeka u ediciji "Umjetnost na tlu Jugoslavije" – 1987, sa grupom autora
  • Arhitektura Jugoslavije - 1991.
  • Sarajevo – l'architecte et les barbares" – Paris, 1994.
  • Arhitekt i barbari - 1995.
  • Arhitektura Bosne i Hercegovine od 1945 do 1995 – 1998
  • Arhitektura Jugoslavije – prošireno i dopunjeno izdanje – 2013.

Nagrade[uredi | uredi izvor]

  • 1965. - Šestoaprilska nagrada grada Sarajeva;
  • 1973. – Republička nagrada "Borbe" za najuspjelije arhitektonsko ostvarenje u Bosni i Hercegovini u 1972. godini, za Naselje sunca u Sarajevu
  • 1978. – 27-julska nagrada za arhitektonski opus
  • 1990. – Savezna nagrada "Borbe" za izgrađeni Muzej avijacije u Beogradu

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Arhivirana kopija". Arhivirano s originala, 26 Februar 2013. Pristupljeno 29 August 2013.  Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate= (pomoć)
  2. ^ http://www.sanu.ac.rs/Clanstvo/Clan.aspx?arg=1488 Archived 18 March 2017[Date mismatch] at the Wayback Machine.,
  3. ^ http://tanjug.rs/novosti/96200/palata-srbija---spomenik-kulture.htm
  4. ^ Ivan Štraus, arhitekt – izdanje Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine – 2002
  5. ^ Ivan Štraus, arhitekt – izdanje Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine – 2002
  6. ^ Politika, 21 novembar 2009, Štrausov ciklus sakralne arhitekture, autor Mihajlo Mitrovic