Kalibar

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.

Kalibar je oznaka za veličinu unutrašnjeg prečnika cijevi vatrenog oružja odnosno veličinu prečnika projektila/zrna municije. Sama riječ kalibar koja se i u bosanskom jeziku upotrebljava, u 17. vijeku preuzeta je od francuske riječi Calibre čiji se korijeni nalaze u arapskom qalib (postolarska lajsna) i grčkoj riječi kalapodium istog značenja. Osim za oružje, kalibar se često koristi i za označavanje prečnika cijevi ili metalnih šipki.

Kalibri pištolja u poredbi (9 × 19 mm; 7,62 × 25  mm; .357 SIG; 10 mm AUTO; .40 S&W; .45 GAP; .50AE)

Podjela[uredi | uredi izvor]

Kalibar po težini[uredi | uredi izvor]

Kod oružja čija municija sadrži više kugli (sačma u patronama za sačmarice) oznake za njihovu veličinu izvedene su od engleskog sistema za težinu pri čemu Cal.12 znači da 12 olovnih kugli veličine unutrašnjeg presjeka cijevi ima težinu od jedne engleske funte (Pound = 454g). Nasuprot kalibarskim oznakama u milimetrima ili inčima, ovdje je cijev manjeg prečnika što je veći broj oznake veličine (12,16,20,22).

Kalibar u milimetrima i inčima[uredi | uredi izvor]

Kao mjera kalibra za municiju sa punim zrnom usvojene su mjerne jedinice milimetar (mm) i inč.

Kalibar u inčima[uredi | uredi izvor]

Oznake u inčima se pišu u obliku decimalnog broja sa anglo-američkim načinom pisanja, tačkom umjesto zareza (naprimjer .45, .38 ili .306). U ovom slučaju se kalibri pištolja, revolvera i pušaka razlikuju dodavanjem daljih brojeva ili specijalnih oznaka (kalibar .25 je naprimjer pištolj u kalibru 0,25 inča dok kalibar .250 označava metak puške istog presjeka ali duže čahure, osim toga koriste se dodaci kao naprimjer .45 ACP za pištolj, naspram .45 za revolvere.).

Puščani metci u kalibrima: 7*64, 7,92mm Mauser, .243 Win., .222 Rem.

Kalibar u milimetrima[uredi | uredi izvor]

U milimetrima se označava tačan prečnik projektila/zrna pri čemu njegova dužina nije bitna. Dužina čahure se označava dodatkom *X (npr. 9*19mm ili 8*57mm pri čemu prvi broj označava prečnik metka a drugi dužinu čahure).

Osim ovih dodatnih oznaka, postoje oznake i za označavanje jačine punjenja (Magnum, Winchester) i dodatne oznake za vrstu zrna ili kugle (FMJ-Full Metal Jacket, kod ovog projektila olovno jezgro je potpuno presvučeno metalom, zrno sa metalnom košuljicom).

Najčešći kalibri[uredi | uredi izvor]

Pištolji i revolveri:[uredi | uredi izvor]

Zrno metka kalibra 7,92mm Mauser
  • .22 Malokalibarski pištolji velike preciznosti za sportska takmičenja
  • 7,65 ili 7.65*25 Veći broj pištolja u istočnim zemljama
  • 9*18 Normalni pištoljski metak kalibra 9 mm
  • 9*19 ili 9 mm Parabelum Metak sa malo dužom čahurom i jačim punjenjem nego 9*18
  • .357 Magnum Metak u kalibru .357 jačeg punjenja
  • .38 Metak u kalibru 9mm za revolvere
  • .45 Metak za jače revolvere
  • .45 ACP Metak u kalibru .45 pravljen za pištolje firme Colt
  • 10 mm Auto Najjači pištoljski metak bez Magnum punjenja (Glock, Smith & Wesson)
  • .55 Boxer Najjači revolverski metak

Puške sačmarice:[uredi | uredi izvor]

  • Cal.12/76 Kod nas čest kalibar lovačkog oružja
  • Cal.12/70 U Evropi čest kalibar lovačkog oružja pored 12/76
  • Cal.16/76 Čest kalibar sačmarica u Evropi
  • Cal.20 Rijeđi kalibar u Evropi, čest u SAD
  • Cal.22 Vrlo rijedak kalibar sa sačmom, najčešće su meci punjeni samo jednom kuglom (Engleska)

Više modela sačmarica ima kombinovane cijevi sa sačmom i sa mecima cijelog zrna (naprimjer 12/70 sa 8*57)

Karabinske puške:[uredi | uredi izvor]

  • .22 LR Long Rifle je ustvari metak kalibra .22 sa dužom čahurom (6 mm Flobert)
  • .222 Remington Kalibar .22 firme Remington
  • .243 Winchester Manji kalibar firme Winchester
  • .30-06 ili 7,62*63 Čest kalibar lovačkih pušaka u SAD, izveden od vojnog kalibra
  • 7*57 Karabini i kombinovane puške lovaca u zapadnim zemljama
  • 8*57 Čest kalibar lovačkih pušaka kod nas, koristi se i za preuređene karabine M-48 iako su u kalibru 7,9 Mauser

Svi kalibri preko 8 mm su najčešće izvedeni od vojnih kalibara.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: