Kristijan I, kralj Danske

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Kristijan I
ChristianI.png
Kralj Danske
Vladavina 1. septembar 1448. - 21. maj 1481.
Prethodnik Kristofer III
Nasljednik Ivan
Krunidba 28. oktobar 1449.
Kralj Norveške
Vladavina 13. maj 1450. - 21. maj 1481.
Prethodnik Karlo I
Nasljednik Ivan
Krunidba 2. august 1450.
Kralj Švedske
Vladavina 23. juni 1457. - 23. juni 1464.
Prethodnik Karlo VIII
Nasljednik Karlo VIII
Krunidba 29. juni 1457.
Supružnik Doroteja Brandenburška
Djeca Ivan, kralj Danske
Margareta Oldenburg, kraljica Škotske
Frederik I, kralj Danske
Dinastija Oldenburg
Otac Ditrih, vojvoda Oldenburga
Majka Hedviga Schauenburg
Rođenje 1426.
Oldenburg
Smrt 21. maj 1481.
Kopenhagen

Kristijan I (1426. - 21. maj 1481.)[1] je bio skandinavski monarh Kalmarske unije. Bio je kralj Danske (1448 - 1481), Norveške (1450. - 1481.) i Švedske (1457 - 1464). Od 1460. do 1481. godine bio je vojvoda Schleswiga i vojvoda Holsteina. Bio je prvi danski monarh iz dinastije Oldenburg.

Bio je sin Ditriha, vojvode Oldenburga i Hedvige Schauenburg, potomka danskog kralja Erika V. U metežu koji je nastao nakon smrti danskog kralja Kristofera 1448. godine, Švedska je izabrala Karla VIII za kralja sa namjerom da uspostavi uniju sa švedskim kraljem na čelu. Karlo je izabran za kralja Norveške u narednoj godini, ali je dinastija Holstein bila jača od Šveđana i Norvežana zajedno i formirala dansko Krunsko vijeće koje je imenovalo Kristijana za kralja. Njegovo naknadno pristupanje na norveško prijestolje 1450. godine i švedsko prijestolje 1457. godine, su obnovili jedinstvo Kalmarske unije. Nakon smrti njegovog ujaka Adolphusa VIII, vojvode Schleswiga 1460. godine, Kristijan je postao i vojvoda Schleswiga.

Švedska se 1463. godine odvojila od Kalmarske unije i Kristijan je u pokušaju osvajanja poražen od švedskog regenta Stena Sture Starijeg u bici kod Brunkeberga 1471. godine. Nakon poraza otišao je 1474. godine kod pape Siksta IV, od kojeg je dobio dozvolu za osnivanje Univerziteta u Kopenhagenu koji je otvoren 1479. godine.

Biografija[uredi | uredi izvor]

Rane godine[uredi | uredi izvor]

Kristijan je rođen 1426. godine u Oldenburgu u sjevernoj Njemačkoj kao najstariji sin Ditriha, grofa Oldenburga i njegove druge supruge Helvige Schauenburg. Imao je dva mlađa brata; Mauricea (1428. - 1464.) i Gerharda (1430. - 1500.) i jednu sestru Adelheid. Pripadao je dinastiji Oldenburg koja je osnovana u 12. stoljeću na području zapadno od rijeke Weser u sjeverozapadnoj Njemačkoj.  Bazirana na dva uporišta Oldenburg i Delmenhorst, ova dinastija je postepeno proširila svoju vlast nad susjednim Frizijskim plemenima ovog područja.

Kristijanov otac je ujedinio i proširio teritoriju. Kristijanova majka Helvig je bila kćerka Gerharda VI, grofa Holsteina i sestra Adolfusa VIII, grofa Holsteina. Preko svoje majke, Kristijan je bio potomak danskog kralja Erika V preko njegove kćerke Richeze i također potomak danskog kralja Abela preko njegove kćerke Sofije. Nakon Ditrihove smrti 1440. godine, Kristijanova braća su naslijedili svog oca kao grof Oldenburga i Delmenhorsta. Kristijana je podigao njegov stric bez djece, Adolf VIII, grof Holsteina, koji ga je izabrao njegovim nasljednikom u vojvodstvu Šlesvig.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Christian I | Scandinavian king". Encyclopedia Britannica. Pristupljeno 2016-02-17.