Teofan

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe pouzdanim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Teofan
Image Theopanes nicea.png
Rođenje 758–760
Konstantinopolj
Smrt 12. mart 817.
Samotraka, Bizantijsko carstvo

Teofan (latinski: Theophanes Confessor ili grčki: Θεοφάνης Ὁμολογητής Theophanes Homologetes; oko 760., Konstantinopolj - 12. mart 838., Samotraka), bio je član bizantijske aristokratije, koji je kasnije postao sveštenik, pisac i hroničar. Služio je na dvoru cara Lava IV Hazara prije preuzimanja vjerskog života. Teofan je prisustvovao Drugom nikejskom saboru 787. i odupirao se ikonoklazmu Leona V, Armenca zbog čega je bio u zatvoru. Umro je ubrzo nakon puštanja na slobodu. Teofan se 12. marta obilježava kao svetac u Istočnoj pravoslavnoj crkvi i Rimokatoličkoj crkvi.

Biografija[uredi | uredi izvor]

Teofan je rođen u uglednoj činovničkoj carigradskoj porodici. Bio je izuzetno pobožan i zbog toga napušta državni posao i povlači se u manastir koji je sam osnovao i posvećuje se u potpunosti asketskom životu. Bio je istaknuti protivnik ikonoklazma, pa je zbog toga zatvoren i završio je u progonstvu na Samotraku. U progonstvu je umro 838. Pravoslvna crkva ga slavi kao svetitelja.

Teofan je kao pisac poznat po svom djelu Hronografija. Ono je nastalo između 810-815. godine. Po svemu predstavlja kroniku bizantske historije u periodu od 284. do 813. godine. Stvarajući svoje djelo služio se brojnim izvorima, prije svega starijim bizantskim piscima čija djela nisu očuvana a poznata su i prepoznatljiva zahvaljujući očuvanosti Teofanovog djela. U svojoj kronici Teofan predstavlja događaje u skladnom hronološkom sistemu, sa vremenskim tablicama, što je značajan doprinos srednjovjekovnoj historiografiji. Na drugoj strani prati se njegova neobjektivnost u prikazivanju protivnika (naročito mržnja prema caru Nićiforu) i pri odabiru materijala pri čemu je neopravdano skraćivao pojedine izvore ili ih spajao u nesuvisle i neodgovarajuće cjeline. Djelo je pisano za širu publiku, popularnim narodnim stilom i imalo je jak uticaj na dalji razvoj bizantske historiografije. Papski bibliotekar Anastaziije (873-875) preveo je dijelove njegove kronike na latinski jezik, tako da je bila poznata i u zapadnoj Evropi (Cronographia tripertita). Teofan je značajan izvor za prikaz historije Slavena po njihovom doseljavanju.

Teofan daje interesantan opis u kojem se prikazuje slavljenje pobjede bugarskog vladara Kruma nad bizantskim carem Nićiforom. Taj opis pokazuje koliko je Teofan mrzio cara Nićifora. Car Nićifor je prodro u Bugarsku i načinio strašne pokolje nad stanovništvom i stokom, te spalio Krumov dvor. Nićifor se nije obazirao na Krumove molbe, pa je Krum opkolio bizantsku vojsku i zajedno sa carem je savladao i pobio. Carevu glavu je nabio na kolac da je svi gledaju, a, kako kaže Teofan, 'zatim skide i ogoli lobanju, pa je obloži izvana srebrom, i hvaleći se time, dade slavenskim knezovima /arhontima/ da iz nje piju'.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]