KOS

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži

KOS (Kontraobaveštajna služba) je bila vojna obavještajna služba JNA nastala 1946 od trećeg odsjeka OZNA-e pri Ministarstvu narodne odbrane. Za vrijeme SFRJ KOS je sprovodio likvidacije iseljenika i stvaranje opozicije. Nakon smrti Josipa Broza Tita, KOS se je bacio u službu Slobodana Miloševića i velikosrpske politike. KOS je proveo niz prikrivenih akcija u službi velikosrpske politike prije i poslje osamostaljenja Bosne i Hercegovine, psihološko-propagandnih aktivnosti pa sve do vojnih dejstvovanja. U tu svrhu ubačeni su agenti u sam vrh SDB BiH. Na čelu KOS-a je do 1992. bio general Aleksandar Vasiljević, a poslije odlukom Živote Panića, taj zadatak preuzima Nedeljko Bošković. Od 1993. na čelu KOS-a je Aleksandar Dimitrijević. [1]

Slovenija[uredi | uredi izvor]

Slučaj "Janša"[uredi | uredi izvor]

Slovenački časopis "Mladina" objavljivao je 80-tih u sedmičnom izdanju tajne bilješke sjednica vrhovnih oficira JNA. KOS je, u vezi toga, 1988. optužio bivšeg referenta JNA Janšu da radi za strane obavještajne službe. Pukovnik KOS-a Vasiljević naređuje njegovo hapšenje. U Janšinom birou pronađene su kopije strogo povjerljivih naređenja vrhovnih komandanata 9. armije JNA. Janša je osuđen od vojnog suda na 18 mjeseci zatvora, što je dovelo do velikih protesta u Ljubljani i širom Slovenije. Kasnije je Janša tokom svjedočenja izjavio da su oficiri SDB-a tačno znali u kojoj se ladici nalaze dotični dokumenti, jer su neposredno nakon njihovog ulaska pronađeni.[2]

Rat u Sloveniji[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Rat u Sloveniji

Obaranje helikoptera JNA 1991., dok je prevozio namirnice, snimao je KOS. Radio-veza s pilotom, koji je bio Slovenac, bila je ometana te nije primio upozorenje TO-Slovenije da će biti oboren ako se ne vrati. Snimci su kasnije bili prikazani u SR Srbiji[3]

Hrvatska[uredi | uredi izvor]

Akcije "Proboj" i "Štit"[uredi | uredi izvor]

Još prije izbijanja rata u SR Hrvatskoj, posebno na području Banije i Korduna, KOS je u akciji "Proboj" naoružavao lokalno srpsko stanovništvo. To oružje je bilo prethodno oduzeto od TO-a Hrvatske. Istovremeno KOS-ova akcija "Štit" imala je za cilj sprečavanje ponovnog naoružavanja Hrvatske. Tom prilikom je praćena nabavka naoružanja u inostranstvu.[4]

Afera "Špegelj"[uredi | uredi izvor]

Sastanak Martina Špegelja 19. januara 1991, ministra odbrane SR Hrvatske, s trgovcima oružjem snimljen je u kući Vladimira Jagara doušnika KOS-a. [5]

Napad na Banske dvore[uredi | uredi izvor]

Zahvaljujući špijunima u hrvatskoj vladi KOS je saznao da će se 7. oktobra 1991 predsjednik Hrvatske Tuđman, predsjednik SIV-a Marković i predsjednik Predsjedništva SFRJ Mesić susresti na ručku u Banskim dvorima. Ova informacija je dosljeđena vrhu JNA i Ratno vazduhovplovstvo je donijelo odluku da bombardovanjenm (uz upotrebu dva Super Galeba) eliminiše svu trojicu.[6]

Bosna i Hercegovina[uredi | uredi izvor]

Afera "Agrokomerc"[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Afera Agrokomerc

Pripadnici KOS-a su, još prije izbijanja afere, bili ubačeni u postrojenja Agrokomerca.[7] Samu aferu su pripremali KOSovci u saradnji s Duškom Zgonjaninom, koji je istraživao taj slučaj i odabirao podobne velikosrpske kadrove iz MUP-a. Na kraju je s političke scene uklonjen Hamdija Pozderac.[8]

Rat u BiH[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Rat u Bosni i Hercegovini

KOS je imao prije svega imao zadatak da spriječi, nakon sličnih iskustava u Hrvatskoj, organizovanje odbrane preko MUP-a BiH. Ideja je bila rasturiti rezervni sastav MUP-a po nacionalnoj osnovi na tri naroda. TO BiH je dotle već bila uveliko razoružana, imala je u posjedu još oko 10% oružja, te nije predstavljala prijetnju. [9] No organizacija odbrane i osnivanje Patriotske lige (PL) se nije odvijala preko MUP-a. Sefer Halilović, jedan od osnivača koji je tokom organizovanja odbrane posjetio Vukovar, smatrao je da će KOS ubaciti špijune u MUP. Prema Haliloviću su Alija Delimustafić, Fikret Muslimović i Sead Rekić bili saradnici KOSa dok su radili u MUPu.[10] Zbog toga je KOS imao nepotpune informacije o stvarnoj organizaciji odbrane BiH. KOS je prema Vasiljeviću trebao izvršiti državni udar u BiH i odstraniti Aliju Izetbegovića, Radovana Karadžića i Stjepana Kljujića, a umjesto njih da se postave Fikret Abdić, Josip Pejaković i Nenad Kecmanović. BiH bi nakon toga ostala i tzv. "krnjoj" Jugoslaviji sa Srbijom s pokrajinama i Crnom Gorom.[5]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Counterintelligence Service Kontraobavještajna Služba KOSglobalsecurity.org, pristupljeno: 7.11.2014 (en)
  2. ^ Benedict Weiss, Teorija raspada - Jugoslavija država po potrebi, 2012, 2. izdanje, str. 100 ISBN 9781466496477 (hr)
  3. ^ Benedict Weiss, str. 102
  4. ^ Benedict Weiss, str.95-96
  5. ^ a b DRŽAVNE TAJNE: TAJNI ISKAZ ŠEFA KOS-a ALEKSANDRA VASILJEVIĆA iz knjige Semira Halilovića Državna tajna objavljeno 21. 1.2013 u bhmagazin.com, pristupljeno 10. 1.2015 (bs) (sr)
  6. ^ Miroslav Lazanski, Ratno vazduhoplovstvo SFRJ pokušalo je 1991. godine da ubije Mesića, Tuđmana i Markovićaintermagazin.rs, objavljeno 12.10.2013, pristupljeno 12.4.2015 (sr)
  7. ^ Radio Slobodna Evropa, Da li je afera Agrokomerc bila namještena? (2. dio) iz Nezavisne novine,objavljeno 13. 3.2012, pristupljeno 5.12.2014
  8. ^ Munir Alibabić Munja Izbor tekstova iz knjige Bosna u raljama KOSa pristupljeno 12.4.2015
  9. ^ Ko je i kako započeo ratnin.co.rs,objavljeno 29. 8.2008;pristupljeno: 7.11.2014 (sr)
  10. ^ John R. Schindler smatra da je KOSovcima olakšana infiltriracija MUP-a da bi se tako slale dezinformacije vrhu KOS-a,SDB-a i JNA vidi: Bosanski rat i teror-Bosna Al Kaida i uspon globalnog džihada iz magazin-tabloid.com pristupljeno 10. 1.2015